حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
فناوریهایی که با تکیه بر نور خورشید فاضلاب شهری را تصفیه میکند
قارچها؛ تصفیهخانههای شهرها میشوند
فاضلاب شهری تهدیدی بزرگ برای سلامت ساکنان مناطق مختلف کره زمین است. در گذر زمان و با پیشرفتهایی که در زمینه سیستمهای متنوع لوله کشی آب و فاضلاب شهری شکل گرفته، وضعیت انتقال پسابها به حاشیه شهرها یا در دل زمین با شرایطی مناسبتر بهبود چشمگیری یافته است. با این حال بسیاری از محققان معتقدند زمان آن فرا رسیده که نه تنها نباید از کنار فاضلاب شهری بسرعت گذشت بلکه باید استفادههای نوینی نیز برای آن تعریف کرد. تأمین آب مورد نیاز برای فضای سبز درون شهری از جمله این استفادههاست که گرچه چیز چندان جدیدی نیست اما این بار و برای یکی از کلانشهرهای دنیا، یعنی لسآنجلس به شیوهای کاملا فوق مدرن طراحی شده و پیشبینی میشود در سالهای آینده رنگ واقعیت به خود بگیرد.
قارچهای غول پیکری که حاشیه جنوبی لسآنجلس را با استفاده از فاصلاب شهری به محیطی متفاوت تبدیل خواهند کرد، یک ایده خلاقانه است که فعلا عملی نشده اما بنا به دلایلی بزودی شاهد عملیاتی شدن آن خواهیم بود. البته این قارچها طبیعی نیستند و تنها ظاهری همچون قارچ دارند.
نگاهی دقیقتر به طراحی این سازهها نشان میدهد که این قارچها در حقیقت آب شیرین کنهای خورشیدی هستند که میتوانند مدیریت فاضلاب شهری در هر نقطهای از جهان را متحول کنند. اما کی و کجا برای نخستین بار سر و کله چنین طرح بیسابقهای پیدا شد؟ چندی پیش فراخوان برگزاری مسابقهای در لسآنجلس ارائه شد که در آن از مهندسان، طراحان، برنامهریزان شهری و همچنین دانشجویان خواسته شد تا ایدههای خود را در زمینه تعریف چشماندازی نوین و متفاوت برای حاشیه شرقی لس آنجلس و انبوه فاضلاب این منطقه ارائه کنند. نتیجه این فراخوان، ایده فناورانهای موسوم به پروژه چتر است که در آن با تکیه بر نور خورشید و به روشی کاملا پاک و دوستدار محیط زیست تلاش میشود تا بهترین استفادهها از فاضلاب شهری صورت گیرد.
قارچها سر از زمین در میآورند
در این پروژه پیشبینی شده است ساختارهای متعدد قارچی شکلی در فواصل مشخص و معین ساخته شوند. وظیفه اصلی این سازهها تصفیه فاضلاب شهری است که طی آن محلولی مناسب برای آبیاری فضای سبز شهری به دست میآید. این ایده خلاقانه که اتفاقا جایزه 5000 دلاری را نیز نصیب ارائهکنندگانش کرده است با بسیاری از استانداردهای زیست محیطی همخوانی دارد. در حقیقت اینجا دیگر خبری از آلایندگی محیط زیست نیست. استفاده از انرژی خورشیدی موجب شده است تا کل مکانیسم نهفته در تصفیهسازی فاضلاب به روشی پاک صورت گیرد. این درحالی است که در سالهای اخیر فناوریهای متعددی درخصوص تصفیهسازی فاضلابهای شهری ارائه شده است اما هر یک از آنها نقاط تیرهای در پرونده کاری خود داشتهاند. موتور محرک و اصلی هر یک از این پروژهها در حالی کل سیستم را راهاندازی میکند که خود به واسطه نوع سوختی که مصرف میکند(عمدتا فسیلی هستند) نقش قابل توجهی در افزایش حجم گازهای گلخانهای زمین دارند، اما در پروژه چتر دیگر خبری از این نقاط ضعف نیست.
البته این ایده جایزه نخست فراخوان لس آنجلس را به خود اختصاص داده است اما هنوز معلوم نیست که ساکنان این شهر و بخصوص بخش شرقی آن چه زمانی شاهد سر درآوردن این قارچها از گوشه و کنار محل زندگیشان خواهند بود.
قارچهای غول پیکری که در این پروژه ساخته و در گوشه و کنار بخش شرقی لسآنجلس نصب میشوند، خود به عنوان یکی از اصلیترین سازههای شهری به حساب میآیند، از این رو باید در طراحی نمای ظاهری آنها دقت زیادی به خرج داد. یکی از مهندسان پروژه معتقد است: این قارچها به جهت ابعاد بسیار بزرگی که دارند همواره در چشم مردم هستند و آنها را به یاد چیزهای زیادی میاندازند. این قارچها نمادی از این حقیقت هستند که همه روزه حجم خیرهکنندهای از فاضلاب شهری تولید میشود که میتوان با بهکارگیری برخی اصول بسیار ساده از تولید زیاد آنها جلوگیری کرد.
البته این قارچها میتوانند برای اهداف دیگری نیز به کار گرفته شوند؛ استفاده به عنوان سایهبانی خنک در روزهای داغ تابستانی و همچنین سرپناهی مطمئن هنگام بارندگیهای شدید.
این قارچها نمادی از این حقیقت هستند که همه روزه حجم خیرهکنندهای از فاضلاب شهری تولید میشود که با بهکارگیری برخی اصول میتوان از تولید زیاد آنها جلوگیری کرد
یکی دیگر از مهندسان پروژه میگوید: ابعاد این قارچها در نوع خود قابل توجه است. پس باید انتظار داشت در آینده و زمانی که به مرحله تولید انبوه رسیده و آماده نصب در گوشه و کنار شهر میشوند، مردم واکنشهای مختلفی از خود نشان دهند. شاید برخی آنها را به عنوان موانعی در نظر بگیرند که گستره دید عابران و رانندگان را تحت تاثیر قرار میدهد. همه چیز به مدیریت صحیح این پروژه و آگاهسازی مردم بستگی دارد.
سیستمی که در طراحی این قارچها بهکار گرفته شده است، نشان از خلاقیت بالای ارائهکنندگان آن دارد. در حالی که نمای قارچها تنها نشاندهنده سازههایی زیباست اما درون آنها و بخصوص در زیر زمین، جایی که قارچها به نوعی ریشه دواندهاند، دنیایی از فناوریهای نوین دیده میشود. همزمان با تابش نور خورشید به صفحات خورشیدی قارچها، فاضلاب نیز وارد بخشهای مختلف آن شده تا تصفیه شود.
کارشناسان امید زیادی به ثمربخش بودن این ایده نوین بستهاند و معتقدند در صورت موفقیت نهایی پروژه، صرفهجویی قابل توجهی در تامین آب مورد نیاز برای آبیاری فضای سبز درون شهری صورت میگیرد. البته این تنها بخشی از مزیت چنین پروژهای است. حذف حجم قابل توجهی از فاضلاب شهری از جمله مزایای این ایده خلاقانه به شمار میآید. درحالی که این ایده صرفا برای لسآنجلس ارائه شده و هنوز هم به مرحله تولید واقعی نرسیده است اما از هماکنون مدیریت کلانشهرهای دیگری در سراسر جهان و از جمله توکیو، پاریس، لندن و نیویورک نیز نسبت به بررسی و امکان عملی ساختن آن در این شهرها ابراز علاقه کردهاند. این مدیران خوب میدانند در دهههای آتی و در حالی که تأمین انرژی میرود که به یک بحران فزاینده تبدیل شود، تامین آب برای مصارف کشاورزی مدرن نیز میتواند دردسرساز باشد. اما استفاده از ایدههای اینچنینی پاسخگوی بخش قابل توجهی از نیازها خواهد بود.
فاطمه پورمزرعه
منابع: gizmodo
popular science
گفت و گو
