دستگاه نظارتی چشم و چراغ هر مجموعه‌ای است

به گزارش فارس، حسین فدایی عضو کمیسیون اصل 90 شورای مجلس اسلامی امروز شنبه در نشستی خبری به تشریح طرح نظارت بر نمایندگان بر مجلس پرداخت و اظهار داشت: اساسا در هر نظام سیاسی و اجتماعی و در هر حکومتی برای فعالیتی که صورت می‌گیرد یک استانداردها و آرمان‌ها و خواسته‌هایی تعریف می‌شود که برای حصول به آنها فعلی بنام نظارت در پی آن تعریف خواهد شد.

وی افزود: در واقع نظارت برای ارزیابی و تطبیق آنچه که عمل می‌شود و در راستای آنچه که باید باشد، است.

فدایی ادامه داد: دستگاه‌های نظارتی بعنوان چشم و چراغ هر مجموعه‌ای تلاش می‌کند تا وضع موجود را متناسب با وضع مطلوب مورد ارزیابی قرار دهد و سیستم را به صورت پویا و زنده نگه دارد.

نماینده مردم تهران با بیان اینکه دستگاه‌های نظارتی باید راهنمایی باشد تا مسیری را که مجموعه طی می‌کند،‌ به سمت اهداف و آرمان‌های اولیه باشد، اظهار داشت: سلسله مراتب نظارت در نظام جمهوری اسلامی ایران بر اساس قانون اساسی تبیین شده است.

وی در این رابطه خاطرنشان کرد: در نظام جمهوری اسلامی بر اساس قانون اساسی نظارت عالیه بر مجموعه قوا به عهده رهبری گذاشته شده و خبرگان هم نوعی نظارت را در رهبری دارند.

فدایی گفت: در سطوح بعد از رهبری بر اساس قانون اساسی چند دستگاه وظیفه نظارت را انجام می‌دهند که سازمان بازرسی کل کشور، دیوان عدالت اداری، دیوان محاسبات کل کشور که یکی از زیرمجموعه‌های مجلس است از جمله آنها هستند.

عضو کمیسیون اصل 90 مجلس در ادامه نشست خود دو وظیفه کلی مجلس را تشریح کرد و افزود: مجلس شورای اسلامی دو وظیفه دارد که یکی قانون‌گزاری و دیگری نظارت است که این نظارت در مجلس هم سلسله مراتب خاصی دارد.

بر این اساس ممکن است گاهی نظارت از طریق یک نماینده صورت بگیرد و گاهی کمیسیون تخصصی اعمال شود، همچنین ممکن است برخی موارد نظارت از سوی کل مجلس صورت گیرد.

فدایی با اشاره به اصل 90 قانون اساسی گفت:‌ در این اصل تکیه خاصی روی طرز کار سه قوه شده است، وقتی که به دلایل مختلف موضوع طرز کار در شورای نگهبان به بحث گذاشته شد، تعریف بسته‌ای از آن ارائه نشد بلکه این موضوع تعریف بازی داشت و از فعل یک کارمند در یک مجموعه تا نظارت بر کل یک دستگاه در این تعریف گنجانده شده است.

وی با بیان اینکه درون دستگاه‌ها هم سازمان‌های نظارتی و بازرسی وجود دارد، بیان داشت: به طور مثال سازمان بازرسی کل کشور یک دستگاه نظارتی است که بیلان مالی سازمان‌های اقتصادی را آماده می‌کند.

فدایی در ادامه نشست خود این سؤال را مطرح کرد که مجلس برای خودش چه سیستم نظارتی را تهیه کرده است و ادامه داد: برای نظارت به معنای جامع و کامل سازوکار مشخصی بر عملکرد نمایندگان تعریف نشده است و این موضوع دغدغه نمایندگان در ادوار مختلف بوده که برای نظارت نمایندگان باید چه سازوکاری اعمال شود.

عضو کمیسیون اصل 90 مجلس موضوع نظارت بر نمایندگان مسئله مهمی دانست و خاطرنشان کرد: تعبیر بیش از دو سوم نمایندگان در هر دوره امکان توافق پیرامون این موضوع سخت کرد و این مسئله تقریبا به حالت تعویق درآمده بود.

فدایی گفت: در مجلس هفتم طرحی با عنوان حفظ شأن نمایندگان به مجلس پیشنهاد شد که نمایندگان کلیت این طرح را کارآمد ندیدند و در نهایت واکنش مثبتی هم به آن نشان نداند.

نماینده مردم تهران با اشاره به دیدار نمایندگان مجلس در سالروز تأسیس مجلس شورای اسلامی با رهبر انقلاب افزود: رهبری در این دیدار مسئله‌ای را در رابطه با نظارت مطرح کردند و توصیه فرمودند که مجلس برای نظارت بر خودش و نمایندگان سازوکاری را تهیه کند که ماندگار باشد.

فدایی ادامه داد: در همان جلسه این موضوع با استقبال نمایندگان مواجه شد و نمایندگان ملت با تکبیر فرمایش رهبر انقلاب را تایید کردند، بعد از آن جلسه طرح‌های مختلفی توسط نمایندگان مطرح شد و کمیسیون اصل 90 هم به این موضوع ورود پیدا کرد و برخی نمایندگان هم همان طرح قبلی را ارائه کردند.

عضو کمیسیون اصل 90 مجلس بیان داشت: در نهایت با تبادل نظر که بین هیئت رئیسه و نمایندگان مجلس اتفاق افتاد بنا شد که کمیسیون اصل 90 طرح نهایی نظارت بر نمایندگان را ارائه کند.

فدایی خاطرنشان کرد: کمیسیون با تبادل نظرهایی که با دستگاه‌ها داشت، تجارب آنها را در خصوص نظارت جویا شد و جلسات مختلفی هم با کارشناسان دستگاه‌های مختلف برگزار کرد و بعد از نشست‌های متعدد در نهایت پیش‌نویس طرح نظارت بر نمایندگان تهیه شد.

نماینده مردم تهران با بیان اینکه در تهیه این طرح از مرکز پژوهش‌های مجلس درخواست شد که از دیدگاه افراد صاحب‌نظر در خصوص این موضوع هم استفاده شود، بیان داشت: در نهایت در کارگروهی که توسط کمیسیون برای تهیه طرح اولیه پیش‌بینی شده بود، این موضوع به بحث گذاشته شده بود و این طرح آماده شد و بعد از آن به هیئت رئیسه کمیسیون ارائه شد و هیئت رئیسه هم آن را بررسی کرد و بعد از بررسی آنرا به تصویب رساند و حدود 150 نماینده هم این طرح را تایید کردند و بنا شد که یک فوریت آن به بحث گذاشته شود.

فدایی خاطر نشان کرد: البته ممکن است در مذاکرات صحن علنی مجلس تغییراتی در بعضی از قسمت‌های این طرح اعمال شود.

این عضو کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی در ادامه نشست خبری خود اظهار داشت: آنچه هم‌اکنون آماده شده، ناشی از تجارب چندین ساله دستگاه‌های نظارتی است و این طرح از پشتوانه مطالعاتی و پژوهشی قوی برخوردار است.

وی افزود: در طرح کنونی از مطالعه تطبیقی در سایر کشورها هم بهره گرفته‌ایم و در کل از مجموع ظرفیت‌های قانون اساسی و دیدگاه‌‌های امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری هم در تهیه این طرح استفاده شده است.

نماینده مردم تهران در مجلس با اشاره به بهره‌گیری از آموزه‌های دینی در تهیه طرح نظارت بر امور نمایندگان گفت: طرح کنونی در راستای کارآمد سازی مجلس و استفاده بهتر از بهره‌وری در مجلس و نمایندگان واقع شود و کمبودهای را که در بحث نظارت وجود دارد برطرف کند.

فدایی در خصوص علت مخالفت برخی نمایندگان با اجرای این طرح، اظهار داشت: اکثر مخالفت‌هایی که با این طرح صورت گرفت به روزهای اول برمی‌گردند؛ چرا که در آن روزها هنوز پیش‌نویس این طرح به نمایندگان ارائه نشده بود، ولی در حال حاضر بعید می‌دانم که نماینده‌ای با اجرای این طرح مخالف باشد.

وی با بیان اینکه طرح مذکور ابزاری برای بازدارندگی از ورود نمایندگان ملت به لغزش‌هاست، ادامه داد: هیچ نماینده و هیچ انسان منطقی با این طرح مخالفت نمی‌کند؛ چرا که در کشورهای دیگر هم این موضوع پیش‌بینی شده است.

عضو کمیسیون اصل 90 مجلس گفت: امکان دارد تعدادی از نمایندگان که عدد آنها به تعداد انگشتان دست هم نمی‌رسد، روحیه نظارت‌پذیری نداشته باشند که این عده سعی می‌کنند با فرافکنی فضای نامطلوبی را ایجاد کنند؛ البته این قبیل افراد در تمام مجموعه‌ها وجود دارند.

فدایی تصریح کرد: اگر کسی دلیل و منطق قانع‌کننده برای مخالفت با طرح نظارت بر نمایندگان دارد، ارائه دهد تا در فضایی مطلوب و مناسب دلایل مطرح شده را بررسی کنیم.

وی در ادامه این نشست و در پاسخ به سؤالی با اشاره به بخشی از این طرح که طی آن چندشغله بودن نمایندگان را منع کرده است، اظهار داشت: در مطالعه تطبیقی سایر کشورها مشاهده کردیم که موضوعاتی از این دست وجود دارند که البته در قانون اساسی ما هم به این موضوع اشاره شده است.

فدایی اضافه کرد: در این طرح ما موضوعاتی از قبیل ممنوعیت چندشغله بودن نمایندگان و همچنین نظارت بر عملکرد مالی نمایندگان در ابتدا و انتهای دوره نمایندگی آنها را مطرح کرده‌ایم که البته این موارد موضوع جدیدی هم نیستند.

عضو کمیسیون اصل 90 مجلس گفت: سازوکارهایی را که در طرح نظارت بر نمایندگان پیش‌بینی کرده‌ایم، اجرایی شدن آن را هم دنبال می‌کنند که انشاءالله در اجرای آن هم به مشکلی برنخوریم.

فدایی در پاسخ به سؤال دیگری اظهار داشت: در تهیه این طرح قوانین کشورهایی مانند کره جنوبی، فرانسه، مکزیک، جمهوری چک، آفریقای جنوبی، ایرلند، اوگاندا، ایتالیا، بریتانیا، اسپانیا، ژاپن و دیگر کشورها مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.

وی ادامه داد: نظارت به دو موضوع مهم می‌پردازد که یکی "کارآمد سازی " و دیگری "بازدارندگی از آسیب " است.

نماینده تهران در مجلس هشتم در تشریح مقوله بازدارندگی از آسیب، گفت: مهم‌ترین موضوعی که دغدغه همه حکومت‌ها هم هست، موضوع مبارزه با مفاسد به خصوص در بحث فساد اقتصادی و مالی است؛ چرا که با ورود به این حوزه برای تمام کشورها و حکومت‌ها هزینه‌بر خواهد بود.

فدایی با بیان اینکه نظام ما متکی بر دو مفهوم اسلامیت و جمهوریت است، ادامه داد: پرداختن به منطقه مبارزه با مفاسد مهم است و این موضوع نیازمند یک وفاق عمومی و ملی است.

وی تأکید کرد: اگر حکومتی به موضوع مبارزه با مفاسد نپردازد، با چالش روبه‌رو خواهد شد.

عضو کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی گفت: در نظام ما ارکانی که در حوزه مبارزه با مفاسد نقش ایفا می‌کند، ابتدا رهبری و بعد از آن مردم و بعد از آن سه قوه هستند.

فدایی افزود: در کنار این 5 رکن چند مجموعه دیگر باید ایفای نقش کنند که خواص و نخبگان، فعالان عرصه سیاسی و رسانه‌ها جزء این ارکان هستند که باید در کنار پنج رکن نخست، در این عرصه ورود پیدا کنند تا بتوانیم این وظیفه مهم را دنبال کنیم.

وی با بیان اینکه تاکنون نقش مردم و رهبری در مبارزه با مفاسد اقتصادی بی‌بدیل بوده است، ادامه داد: رهنمودهای امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب همواره تعیین کننده بوده و مطالبات مردم هم بر اساس همین رهنمودها شکل گرفته است؛ بر این اساس باید گفت کمبودها در بحث مبارزه با مفاسد اقتصادی به رکن‌های دیگر بازمی‌گردد.

فدایی در ادامه خاطر نشان کرد که مجلس هم در این حوزه نقش به‌سزایی دارد؛ چرا که این قوه هم قوانین را تصویب می‌کند و هم اینکه نهادی بازدارنده از آسیب‌هاست و می‌تواند در حوزه نظارت نقش مثبتی ایفا کند.

نماینده مردم تهران با بیان اینکه نظارت بر نمایندگان قبل از شکل گیری مجلس و برگزاری انتخابات کلید می‌خورد، گفت: افکار عمومی مردم باعث می‌شود که یک نماینده انتخاب شود؛ بر این اساس از قبل از انتخابات وظیفه نظارتی باید اعمال شود و تا بعد از انتخابات هم این موضوع باید دنبال شود.

وی تصریح کرد: باید فرآیند نظارت را از مرحله قبل از انتخابات، در حین انتخابات، پس از انتخابات و در دوران ایفای وظیفه نمایندگی به عنوان یک بسته و مجموعه کامل و منسجم و هم‌راستا پیش‌بینی کنیم.

فدایی در پایان گفت: طرح کنونی تنها به وظایف نمایندگان بعد از انتخاب شدن توسط مردم اشاره دارد که باید دیگر وظایف هم به صورت مکمل به این طرح اضافه شوند.