ظاهرا خاصیت گیاه توتون این است که تمامی مواد موجود در خاک را جذب خود میکند و لذا اگر خاکی آلوده باشد، این آلودگی براحتی وارد توتون شده و سپس از طریق دود سیگار استعمال شده وارد بدن انسان میشود. از فلزات سنگینی که میتواند از طریق توتون وارد بدن انسان شود، میتوان به سرب و آرسنیک اشاره کرد. همچنین سموم شیمیایی مانند علفکشها و آفتکشها و کودهای شیمیایی بویژه کودهای نیتراته قابلیت زیادی برای جمع شدن در برگ توتون دارند. اما مساله جدیدی که اکنون تایید شرکت دخانیات ایران را یدک میکشد، احتمال وجود مواد رادیواکتیو در برخی سیگارهای قاچاق است. این مواد رادیواکتیو که چند مطالعه، مشخصا ماده پلوتونیوم 210 را در این قالب مثال میزند، میتوانند باعث عوارض متعددی در بدن انسان شوند که نازایی یکی از این عوارض است.
طبق اعلام رسمی شرکت دخانیات ایران، چنین آلودگیهایی در سیگارهای تولیدی داخل یا سیگارهایی که از مبادی رسمی وارد کشور شدهاند و تصاویر هشداردهنده روی بسته آنها به چشم میخورد، وجود ندارد چرا که این سیگارها قبل از ورود به بازار آزمایش میشوند. اما این شرکت رسما اعلام کرده که شواهدی از آلودگی سیگارهای قاچاق به دست آورده است. آخرین آمار رسمی نشان میدهد از سال 82 تا 88 میزان قاچاق سیگار به کشور با رشدی 173 درصدی از 6/6 میلیارد نخ به 73/17 میلیارد نخ افزایش یافته است و همین مساله شاید یکی از دلایل افزایش وجود سیگارهای آلوده در بازار مصرف باشد.
حسین طلا، مدیرعامل شرکت دخانیات ایران از ظن قوی این شرکت به آلوده بودن برخی سیگارهای قاچاق خبر داد. وی گفت که نمونههایی از سیگارهای تولید داخل و قاچاق را به منظور کنترل آلودگی رادیواکتیو و اورانیوم به سازمان انرژی اتمی ارسال شده است. وی افزود: اخباری به ما رسیده است که برخی شرکتهای خارجی تولیدکننده سیگار از مواد مشکلدار یا با قیمت پایین برای ساخت توتون استفاده میکنند.
همچنین بعضی از کشتهای توتون در خارج کشور در زمینهایی انجام شده که قبلا به دلیل استفاده از سلاحهای جنگی که بعضا در این سلاحها اورانیوم ضعیفشده به کار رفته، آلوده بوده است. مدیرعامل شرکت دخانیات ایران البته از نام سیگار «مارلبرو» به عنوان یکی از مظنونان اصلی این قضیه نیز نام میبرد.
ورود وزارت بهداشت
در همین حال خبر میرسد که وزارت بهداشت نیز به نوعی به ماجرای بررسی آلودگی سیگارهای قاچاق، وارد شده است.خدیجه محصلی، مسوول دبیرخانه ستاد مبارزه با دخانیات وزارت بهداشت دراینباره به خبرنگار ما میگوید: ما در جریان احتمال آلودگی برخی سیگارهای قاچاق بوده و در حال بررسی مساله هستیم. برخی از سیگارهای قاچاق ممکن است آلودگی داشته باشند و در مقالهای که بتازگی توسط سازمان بهداشت جهانی منتشر شده نیز این مساله تایید شده است.وی افزود: این مساله قابل ذکر است که چنین آلودگی صرفا درباره سیگارهای قاچاق وجود دارد و سیگارهای تولید داخل یا سیگارهایی که به طور قانونی وارد کشور میشود، چون قبل از ورود آزمایش میشود، حداقل استانداردهای لازم را دارند.
وی اظهار کرد: هماکنون شرکت دخانیات با همکاری سایر دستگاههای مسوول، آزمایشاتی را دراینباره آغاز کردهاند و ما نیز در وزارت بهداشت در پروسه این آزمایشات حضور داشته و بر آن نظارت میکنیم؛ اما وزارت بهداشت چون هنوز فاقد آزمایشگاههای لازم است، خود راسا نمیتواند آزمایشی دراینباره انجام دهد؛ چرا که تجهیزات و دستگاههای لازم را نداریم.
این مقام مسوول خاطرنشان کرد: با این حال نتایج این آزمایشات هنوز مشخص و اعلام نشده است و فعلا هیچ چیز مشخص نیست. اما ما میتوانیم حدس بزنیم که احتمال استفاده از نازلترین توتونها که مخاطرهآمیز هستند در سیگارهای قاچاق زیاد بوده و لذا احتمال آلودگی زیاد است.
همچنین دکتر غلامرضا حیدری، رئیس مرکز تحقیقات کنترل دخانیات دانشکده علوم پزشکی دانشگاه شهید بهشتی به خبرنگار ما میگوید: این دانشگاه تحقیقاتی را انجام داده که بر اساس آن روشن شده برخی سیگارهای قاچاق موجود در سطح کشور از نظر بهداشتی، میکربی و حامل بیماری بودن دارای استانداردهای لازم نبوده و آلوده هستند.وی افزود: البته باید بین سیگارهای قاچاق مختلف هم فرق گذاشت. چون احتمالا تمام سیگارهای قاچاق آلوده نیستند، بلکه قسمتی از آنها حامل آلودگی هستند.
لذا به نظر میرسد باید بررسیها و تحقیقات بیشتری روی این مساله انجام شود؛ چرا که تحقیقات روی این مساله پراکنده است و خبر موثق وجود ندارد. افکار عمومی نیز در این زمینه نیازمند اطلاعرسانی است و باید اطلاعات کامل و جامع در اختیار آنها گذاشت.
وی تصریح کرد: با این حال باید گفت سیگار، سیگار است و هر نوع آن، حتی استانداردش دارای عوارض شدید برای بدن انسان است. این است که اگر گفته میشود برخی سیگارها استاندارد هستند یا آلودگی ندارند، به معنی تایید مصرف آنها نیست. بلکه باید گفت این سیگارها فقط عوارض کمتری دارند، اما هر دو نوع سیگارها چه قاچاق و چه غیرقاچاق مضرند و تنها تفاوت، عدم پرداخت مالیات و عوارض قانونیشان است.