آسیای‌میانه؛ جولانگاه واشنگتن و مسکو برای نمایش قدرت

به‌دلیل توسعه عملیات نظامی در افغانستان، منطقه آسیای‌میانه برای آمریکا از نظر توسعه همکاری‌های نظامی و دورنمای پس از پایان عملیات نظامی در افغانستان اهمیت بسزایی یافته و در این جاست که روابط روسیه‌‌آمریکا در تقابل با یکدیگر قرار می‌گیرد چرا که برای مسکو، آسیای‌میانه منطقه‌ای با منافع بسیار است که حضور هر کشور دیگری در آن به‌عنوان تهدیدی واضح ارزیابی می‌شود.

کارشناسان سیاسی معتقدند که برای آمریکا آسیای‌میانه یا قفقاز جنوبی، اوکراین یا بلاروس مناطق عادی با منافع استراتژیک تلقی می‌شوند. کلیه کشورهای واقع در منطقه آسیای‌میانه از نظر واشنگتن مستقل بوده و بر همین اساس آمریکایی‌ها به هیچ‌وجه به این‌که منافع خاص کسی در این منطقه وجود دارد، توجه نخواهند کرد.

درباره روسیه نیز می‌توان گفت که برای مسکو حضور آمریکا در منطقه آسیای‌میانه فقط یک نفع دارد و آن‌هم کنترل اوضاع بی‌ثبات افغانستان توسط نیروهای نظامی پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) است. بدون در نظر گرفتن این مسئله، روسیه منتظر است که آمریکا و دیگر کشورهای ناتو نیروهای خود را از پایگاه هایشان در قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان خارج کند چرا که حضور آنها در آسیای میانه از نظر مسکو، تهدید بالقوه منافع روسیه به‌شمار می‌آید. به‌ویژه بهبود روابط میان آمریکا و ازبکستان که در آینده نه تنها می‌تواند به استقرار پایگاه‌های آمریکایی در این کشور بلکه به تثبیت جدی تجاری آمریکا در این کشور پر قدرت از نظر نظامی و پرجمعیت منطقه منتهی شود.

البته باید به روابط میان روسیه و ترکمنستان نیز اشاره جداگانه‌ای کرد که به‌طور مشهود از اوضاع کنونی در روابط با مسکو رضایت ندارد.

این عدم رضایت فقط به عدم تفاهم و درک میان روسیه و ترکمنستان در مسائل انرژی و صدور گاز محدود نمی‌شود و موانع دیگری در توسعه روابط میان دو کشور در زمینه‌های مختلف وجود دارد.

به این ترتیب، نمی‌توان گفت که منافع روسیه و آمریکا در آسیای‌میانه مطابق نیستند بلکه باید گفت که دائما به تقابل‌های جدی منتهی می‌شود و تاوقتی‌که چنین عدم تفاهمی میان مسکو‌‌واشنگتن درباره منطقه وجود دارد، کشورهای آسیای میانه فرصت مناسبی برای کسب منافع چشمگیر از این رودررویی پیدا خواهند کرد.

ایلنا