سرنوشت هدفمند شدن یارانه ‌کاغذ پس از2 سال

حرکت از تولید به سمت مصرف‌کننده

حمید قبادی، مشاور معاون فرهنگی وزارت ارشاد در گفتگو با جام‌جم درباره این تغییر و تحولات یارانه‌ها در حوزه کتاب می‌گوید: طبق مصوبه شورای اقتصاد در سال 85 وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف شد تا در برنامه توسعه چهارم با تهیه آیین‌نامه‌ای موضوع یارانه کاغذ و توزیع این یارانه را مورد بازنگری و اصلاح قرار دهد.

قبادی مهم‌ترین هدف این بازنگری و حذف یارانه کاغذ را حرکت از تولید به سمت مصرف‌کننده می‌داند و می‌گوید: از سال 86 یارانه کاغذ قطع شد و البته برای تهیه آیین‌نامه جدید یک کار کارشناسی و مشاوره‌ای گسترده در معاونت فرهنگی وزارت ارشاد انجام شد و تقریبا اکثر نهادها و تشکل‌های مرتبط با کتاب و نشر دیدگاه‌هایشان گرفته شد.

وی درباره چگونگی توزیع بودجه یارانه کاغذ در شیوه جدید می‌گوید: بخش عمده‌ای از آن یارانه از آنجا که هدف حرکت به سمت مصرف‌کننده بود صرف بن‌های الکترونیک و بن‌های ارزشی شد که در این رابطه اولویت‌بندی هم کردیم مانند اهل قلم، استادان، دانشجویان، طلاب، پژوهشگران، دانش‌آموزان و... که مورد حمایت قرار گیرند.

قبادی درباره تعداد صدور بن‌های صادر شده رقمی حدود900 هزار کارت الکترونیک را عنوان می‌کند که پس از صدور نیز شارژ شده‌اند و از این تعداد حدود 180 هزار کارت نیز مجدد شارژ شده‌اند.

وی شارژ بن‌های الکترونیک را امری مشارکتی میان ارشاد و دیگر نهادها و سازمان‌ها می‌داند و از کارت‌های دانشجویان مثال می‌زند که وزارت ارشاد سهم خودش را بالغ بر حدود 5/8 میلیارد تومان به کارت‌ها واریز کرده است، اما هنوز وزارت علوم سهمش را نداده است یا در میان دانشجویان وزارت بهداشت و علوم پزشکی هم بیش از 2 میلیارد تومان یارانه خرید کتاب توزیع شده است. البته قبادی اهل قلم و نویسندگان را استثنا می‌کند که خود وزارت ارشاد و خانه کتاب مسوولیت شارژ کارت‌ها و اهدای بن به آنها را به عهده دارند.

رابط بانک و ارشاد

در همین رابطه علی شجاعی صائین، مدیرعامل خانه کتاب در گفتگو با «جام‌جم» درباره نقش این نهاد می‌گوید: اصل بودجه در اختیار معاونت فرهنگی است و ما بیشتر نقش رابط میان بانک و معاونت فرهنگی را به عهده داریم.

مدیرعامل خانه کتاب درباره توزیع یارانه خرید کتاب میان اهل قلم می‌گوید: ما در این رابطه برنامه مدونی نداریم ولی مولفان و اهل قلمی که در بانک اطلاعاتی ما نامشان موجود است معمولا در طول سال یک یا دو بار کارت‌هایشان شارژ می‌شود.

وی تاکید می‌کند: دکتر پرویز، معاون فرهنگی وزیر ارشاد معمولا تاکید ویژه‌ای بر اختصاص بودجه به اهل قلم دارند و هربار که ما در خانه کتاب پیشنهاد اختصاص بودجه و یارانه خرید کتاب را داده‌ایم مورد موافقت قرار گرفته است.

اتحادیه ناشران، همچنان منتقد

از سوی دیگر حسن کیائیان رئیس اتحادیه ناشران هم در گفتگو با «جام‌جم» درباره یارانه کاغذ و کتاب به نامه‌ای اشاره می‌کند که چند روز گذشته به وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی نوشته شده است.

در این نامه خطاب به سیدمحمد حسینی اشاره شده است که پس از حذف یارانه کاغذ بخش عمده‌ای از بودجه آن صرف خرید کتاب از ناشران شده است، اگرچه درست این بود که در مسیر رفع تنگناهای صنعت نشر صرف شود، اما حال که قرار بر خرید کتاب است این روش باید معقول و بدون هیچ گونه تبعیضی باشد و همچنین یک هیات انتخاب خبره از کارشناسان کتاب آثار را انتخاب کنند.

این نکته در حالی طرح می‌شود که قبادی درباره آن می‌گوید: پس از حذف یارانه کاغذ بخش دیگر از آن به خرید کتاب اختصاص یافت که برای انجام آن یک شورای 13، 12 نفره با نام «هیات انتخاب و خرید کتاب مناسب» در ارشاد تشکیل شد و نام کسانی که در این شورا عضو هستند نیز نکته مخفی نیست و می‌توان منتشرش کرد.

البته به نظر می‌رسد اتحادیه ناشران تاکیدش بر صرف شدن یارانه کاغذ در کارهای زیربنایی و اساسی است تا امور جاری مانند بن الکترونیک و خرید کتاب و...

البته در همین رابطه هم قبادی می‌گوید: سالانه چیزی حدود5 میلیارد تومان یارانه بخش کتاب‌های خارجی در نمایشگاه بین‌المللی تهران است که بر اساس همان اولویت‌بندی استادان، مولفان، مترجمان، دانشجویان دکترا، ارشد و... به گروه‌های مختلف جامعه اختصاص می‌یابد.

همچنین برگزاری نمایشگاه استانی با تخفیف ویژه و در اختیار قرار دادن یارانه خرید به گروه‌های مختلف، حمایت ارشاد از تجهیز کتابخانه‌های باز در مساجد، درمانگاه‌ها و حتی مطب‌های پزشکان، بخش اطلاع‌رسانی مانند خبرگزاری ایبنا (کتاب)، نشریه کتاب هفته، حمایت ویژه از صنعت چاپ در استان‌ها و... دیگر مواردی است که قبادی از آنها به عنوان فعالیت‌هایی نام می‌برد که از یارانه حوزه کتاب و نشر در آنها استفاده می‌شود.