آتشفشان آتشین ، زمستان سرد به ارمغان می آورد

حتما تا به حال داستان نیوتن و سیبی را که روی سر او افتاد شنیده اید.

کد خبر: ۲۹۰۷۴

یک اتفاق بسیار ساده که در طول تاریخ برای هزاران نفر رخ داده بدون این که هیچ یک از آنها به دنبال علت آن باشند و این اتفاق باعث شد که یک دانشمند کنجکاو مثل نیوتن یکی از مهمترین اصول فیزیک را کشف کند. در واقع همین حس کنجکاوی است که باعث تفاوت انسان های عادی و دانشمندان بزرگ می شود. در تابستان سال 1783 دمای هوا در اروپا به طور ناگهانی کاهش یافت . زمستان بسیار زودتر از همیشه آغاز شده بود و برف زودتر از هر سال دیگری بارید. شاید بسیاری از ما از کنار چنین پدیده ای براحتی عبور کنیم و کمتر به دلیل آن فکر کنیم . ولی همین اتفاق ساده برای تحریک حس کنجکاوی یک دانشمند کافی است . بنجامین فرانکلین که در آن زمان به عنوان فرستاده امریکا در فرانسه خدمت می کرد، از بروز این پدیده بسیار متعجب شد و تصمیم گرفت علت آن را پیدا کند. سرانجام تلاش زیاد فرانکلین باعث کشف پدیده ای شد که در گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته بود و آن هم اثر آتشفشان ها بر آب و هوای زمین بود. فرانکلین دریافت که عامل اصلی سردشدن هوا وقوع آتشفشان در ایسلند است . اما چه چیزی باعث می شود که وقوع یک آتشفشان در جزیره ای دورافتاده تا این حد در دمای کره زمین تاثیر بگذارد؛ گازهایی که از یک آتشفشان به هوا بلند می شوند به طور کلی دارای 2 ترکیب مهم با 2 اثر کاملا متفاوت هستند؛ یکی از این مواد دی اکسید کربن است . شاید تا به حال چیزهایی درباره انتشار گازهای گلخانه ای و پدیده جهانی گرم شدن شنیده باشید. دی اکسید کربن به عنوان یکی از مهمترین گازهای گلخانه ای مانع از تابش گرما از سطح زمین می شود. در حال عادی این پدیده برای حفظ گرمای زمین و ادامه حیات موجودات زنده کاملا لازم است ، اما اگر حجم این گازها از مقدار طبیعی آن بیشتر شود، افزایش غیرعادی و در عین حال خطرناک کره زمین را درپی دارد. با وجود این که آتشفشان ها یکی از منابع طبیعی تولید دی اکسیدکربن در کره زمین هستند، اما مقدار Co2 که آنها تولید می کنند نسبت به آن چیزی که ما انسان ها با سوزاندن انواع و اقسام سوختهای فسیلی تولید می کنیم بسیار کم است . برای درک بهتر این مساله باید بدانیم که مقدار گاز Co2 که در طول یک سال در اثر فوران آتشفشان ایجاد می شود ، کمتر از 110میلیون تن است ؛ اما ما انسان ها بیش از 10هزار برابر این میزان را سالانه با سوزاندن سوختهای فسیلی تولید می کنیم گفتیم در اثر وقوع آتشفشان 2ماده مهم در جو زمین پراکنده می شود، ماده اول دی اکسیدکربن است که باعث افزایش دما می شود، اما دسته دیگر مواد که بیشتر ترکیبات گوگرد را دربر می گیرند، تاثیری کاملا متفاوت را در دمای زمین ایجاد می کنند. انتشار این دسته از گازها در جو زمین به قدری سریع است که در عرض کمتر از 3هفته می توانند تمام جو زمین را دربر بگیرند. تشکیل ابرهایی از جنس ترکیبات گوگرد در لایه های بالای جو مانع از رسیدن نور خورشید به سطح زمین می شود و در نتیجه دمای زمین کاهش می یابد. آتشفشانی که در ایسلند رخ داد، دمای نیمکره شمالی زمین را به طور متوسط یک درجه کاهش داد. آتشفشانی که در سال 1815 در یکی از جزایر اندونزی اتفاق افتاد، بیش از هر آتشفشان دیگری در طول تاریخ خاکستر و گازهای آتشفشانی در جو زمین پراکنده کرد. حجم این گازها به قدری زیاد بود که در سال بعد هیچ اثری از گرم شدن هوا در تابستان دیده نشد. انتشار ترکیبات گوگرد در جو زمین علاوه بر کاهش دما یک اثر جالب دیگر هم در پی دارد و آن تغییر رنگ آسمان در هنگام طلوع و غروب خورشید است . یعنی دقیقا همان اتفاقی که گاهی در شهرهای آلوده دنیا از جمله تهران هم رخ می دهد و آسمان در هنگام غروب خورشید به رنگ قرمز در می آید.