بهبود وضعیت رفاه اجتماعی در3 سال نخست برنامه چهارم

اکنون دولت در گزارشی که با عنوان گزارش اقتصادی سال 1386 و نظارت بر عملکرد 3 ساله اول برنامه چهارم توسعه منتشر شده است، ادعا می‌کند شاخص رفاه اجتماعی از سال 1383 تا 1386 روبه رشد بوده و در سال 1386 این شاخص نسبت به سال قبل از آن 6/4 درصد رشد داشته است.

در این گزارش ازجمله شاخص‌هایی که به آن اشاره شده شاخص چگونگی توزیع درآمد است که نسبت هزینه دهک دهم (ثروتمندترین گروه)‌ به هزینه دهک اول (فقیرترین گروه)‌ را نشان می‌دهد و هر چه این نسبت کمتر شود، نشان‌دهنده بهبود توزیع درآمد است؛ براساس این شاخص، در سال 1386 نسبت سهم 10 درصد ثروتمندترین جمعیت به 10 درصد فقیرترین جمعیت جامعه شهری برابر 17/15 بود که بیان‌کننده این نکته است که مصرف ثروتمندان در جامعه شهری بیش از 15 برابر مصرف فقرا بوده است. این نسبت در جامعه روستایی در سال 1386 برابر 06/13 بوده است. براساس گزارش مرکز آمار ایران، شاخص نسبت هزینه دهک بالا به پایین نشان می‌دهد در سال 1386 این نسبت در مقایسه با سال قبل از آن در جامعه شهری و روستایی کاهش یافته که نشانه بهبود در وضعیت توزیع درآمد کشور است.

براساس گزارش مرکز آمار ایران، در کشور ما سهم دهک دهم شهری (ثروتمندترین)‌ از کل هزینه‌ها در سال 1386، 32 درصد و سهم دهک اول (فقیرترین)‌ تنها 2 درصد کل هزینه بود.

از نظر شاخص‌های توزیع درآمد، تلاش‌های بیشتری باید صورت گیرد تا جایگاه مقایسه‌ای بهتری در سطح جهان احراز شود. به عنوان مثال نسبت دهک دهم به دهک اول درآمدی در کشورهای در حال توسعه پاکستان 5/6، اندونزی 9/7، تایلند 4/12، ترکیه 3/13 و برای کشورهای پیشرفته فرانسه 9، سوئیس 9/8 و آلمان 9/6 است.

همچنین شاخص نسبت هزینه 20 درصد بالای درآمدی به 20 درصد پایین درآمدی نشان می‌دهد که این نسبت در سال 86 و در جامعه شهری و روستایی به ترتیب برابر 69/8 و 66/7 بوده است که نسبت به سال قبل آن کاهش نشان می‌دهد.به عبارت دیگر، توزیع درآمد در هر دو جامعه شهری و روستایی کشور بهبود یافته است.

از دیگر شاخص‌های تحلیل توزیع درآمد که شرایط کلی توزیع (شامل همه دهک‌ها)‌ را نشان می‌دهد، ضریب جینی است. این ضریب در جامعه شهری و روستایی در سال 86 به ترتیب معادل 412/0 و 392/0 بوده است که نسبت به سال قبل از آن بهبود یافته است.

همچنین میانگین 3 ساله این شاخص در دو جامعه شهری و روستایی به ترتیب 4115/0 و 3946/0 بوده است که در خصوص وضعیت توزیع درآمد در جامعه روستایی نسبت به سال 1383 بهبود یافته است.

براساس گزارش دفتر نظارت برنامه معاونت نظارت راهبردی، برای کاهش ضریب جینی لازم است پس از مهار تورم، گروه‌های آسیب‌پذیر جامعه در چتر حمایتی دولت قرار گیرند که منابع مالی مورد نیاز برای اجرای این اقدام نیز باید با آزادسازی منابع از طریق کاهش یارانه‌های فراگیر و اصلاح سیستم مالیاتی کشور تامین شود.