کشف شهری متعلق به آغاز دوره‌ اسلامی در بم

اسکندر مختاری در گفت‌وگو با ایسنا، بیان کرد: با انجام فصل دوم بررسی‌های باستان‌شناسی شهرستان بم، مطالعات مربوط به شناخت آثار بم و منظر فرهنگی آن، یک گام دیگر به پیش رفت. این برنامه که در راستای تکمیل اطلاعات باستان‌شناسی مربوط به بم، منظر فرهنگی آن و تهیه‌ی نقشه‌ی باستان‌شناسی این شهرستان انجام شده است، اطلاعات ارزشمندی را درباره‌ی پیشینه‌ی منطقه‌ی بم در اختیار قرار می‌دهد.

او با اشاره به این‌که نتایج بررسی‌های فراگیر باستان‌شناسی منطقه‌ی بم برای رسیدن به شناخت درست درباره‌ی چگونگی شکل‌گیری بم و منظر فرهنگی آن و بویژه ارگ شهر بم بسیار مهم است، ادامه داد: در فصل دوم بررسی‌های باستان‌شناسی بم برخلاف فصل پیش، از تعداد و وسعت محوطه‌های مربوط به دوره‌ی پیش از تاریخ کاسته شد. در مقابل، به وجود تعداد زیادی محوطه‌ی مربوط به دوره‌های تاریخی و اسلامی می‌توان اشاره کرد که بسیار اهمیت دارند.

وی گفت: از دستاوردهای مهم این فصل، شناسایی حدود ‌10 قلعه‌ی اشکانی ساسانی است که در نوع خود منحصربه‌فرد هستند و از نظر موقعیت قرارگیری و اسلوب معماری با ارگ شهر بم پیوند دارند. هم‌چنین شناسایی چند شهر مجموعه‌ی بزرگ اشکانی ساسانی و شناسایی یک جاده‌ی سنگ‌فرش به طول حدود ‌5/2 کیلومتر در منطقه‌ی وکیل‌آباد بم از دیگر یافته‌های این فصل هستند.

مختاری به کشف شهر آغاز دوره‌ اسلامی «نرماشیر» اشاره و اظهار داشت: نام این شهر در منابع قدیم «نرماشیر» ضبط شده و از آن به‌عنوان «بارانداز بم» نیز یاد شده است. بقایای برج و باروی شهر هنوز دیده می‌شود و با وجود آن‌که مصالح آن از خشت و چینه است که در برابر عوامل فرساینده‌ی طبیعی آسیب‌پذیرند، ولی هنوز اهمیت و شکوه شهر را از ورای ویرانه‌های آن می‌توان دید.

او در پایان تأکید کرد: با توجه به یافته‌های جدید، تداوم حیات فرهنگی،‌ اقتصادی و اجتماعی ساکنان منطقه از دوره‌ی ساسانی به دوره‌ی اسلامی قابل تحلیل و ردگیری است. در واقع، همان‌طور که یافته‌های فصل نخست‌ بررسی بر تداوم چنین امری در منطقه‌ی دارزین، گسل یا افراز و ارگ بم صحه می‌گذاشتند، اکنون نیز با توجه به نتایج بررسی‌های فصل دوم، این مسأله را درباره‌ی منطقه‌ی کرک و نارتیج و بخش‌های بررسی‌شده‌ی نرماشیر می‌توان تعمیم داد. این موضوع، بویژه در مجموعه‌ی باستانی جلال‌آباد و پیرماشا در نرماشیر قابل مشاهده است.