مدل انتخاب مستقیم شهردار در دنیا رواج بیشتری دارد

به گزارش جام جم آنلاین به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات سیاسی این مرکز در پاسخ به درخواست احمدتوکلی نماینده تهران، ری، اسلامشهر و شمیرانات در مجلس ضمن بررسی روند انتخاب شهرداران توسط شوراهای اسلامی شهرها و تعارضات و چالش‌های موجود در این روند خاطرنشان ساخت که به دلیل نوپا بودن شوراهای اسلامی شهر و روستا که هم اکنون آخرین سال دوره سوم را پشت سر می‌گذارند ضعف‌هایی در عملکرد آنها به ویژه در زمینه انتخاب شهردار و چگونگی تعامل با آن به چشم می‌خورد که به نظر می‌رسد با افزایش تجارب کاری، در آینده تا حدود زیادی این نقصان‌ها برطرف خواهد شد.

این گزارش می‌افزاید: از سوی دیگر مراحل تصمیم‌گیری و اجرا در هر نهاد و سازمانی ممکن است با اختلافاتی توام باشد که مهم مدیریت صحیح این تعارضات و فائق آمدن بر چالش‌های فرارو است. بنابراین وجود اختلاف در عین تعامل و همکاری اجتناب‌ناپذیر است ضمن اینکه میزان تعارضات در همه شوراهای شهر متفاوت است. این چالش‌ها ارتباطی به قانون شوراها ندارد، بلکه تجربه جدید شورایی و انتخاب شهردار و همکاری‌ آن با شورا عمدتا محل مناقشه است.

مرکز پژوهشهای مجلس اضافه کرد: مطالعه تطبیقی این پژوهش نشان دهنده این است که نحوه انتخاب شهردار در کشورهای مختلف به تناسب شکل تفکیک قوا و به تبع آن تمرکز یا عدم تمرکز قدرت، الگویی برای اداره امور محلی در نظر گرفته شده و شیوه خاصی برای انتخاب شهردار مقرر شده است. یک شیوه‌ای که از قدیم در بسیاری از دولت‌های دارای ساختار اداری متمرکز رایج بوده،‌ انتصاب شهردار توسط دولت مرکزی است. اما در کشورهای دارای ساختار اداری غیرمتمرکز، به واسطه شکل‌گیری سازمان‌ها و انجمن‌های محلی، شهردارها معمولا به دو شیوه مستقیم و غیرمستقیم انتخاب می‌شوند.

در ادامه این گزارش آمده است: به عبارتی انتخاب آنها یا با رای مستقیم مردم یا به طور غیرمستقیم توسط شوراها صورت می‌گیرد. واقعیت این است که در مورد اسلوب اداره شهر یا انتخاب شهردار الگوی قاطعی وجود ندارد و هر کشور به تناسب شرایط ساختار اداری ، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی خود شیوه‌ای را بر می‌گزیند.

مرکز پژوهشهای مجلس تصریح کرد: قطعا اجرای هر مدل اداره شهر بدون توجه به نیازها و اولویت‌های بومی و ملی امری هزینه‌بردار است و نمی‌توان یک روش موفق در پهنه یک جغرافیای سیاسی را به عینه و به همان صورت در پهنه دیگری تکرار کرد.

این گزارش می‌افزاید: همچنین مطالعه ساختار سیاسی برخی کشورها نشان می‌دهد مدل انتخاب مستقیم تا حدی از رواج بیشتری برخوردار است،‌اما باید توجه داشت که در این شهرها ، شهردار انتخابی، رییس شهر تلقی می‌شود. بدین مفهوم که علاوه بر انجام اموری که عرفا جزء وظایف شهرداری‌های کشورمان قرار دارد، هماهنگی و نظارت بر تمام سازمان‌های مستقر در محل بجز در مواردی که منحصرا در اختیار دولت مرکزی نظیر نظام پولی ، ارتش و امثالهم – به عهده شهردار انتخابی است اما در کشور ما این وظیفه و اختیار دوم به علاوه نظارت و هماهنگی کلی شهرداری‌ها از اختیارات فرمانداران است، لذا برای نیل به این روش یا باید اختیارات کنونی فرمانداران به شهرداران سپرده شود یا اینکه انتخاب فرمانداران به صورت مستقیم در اختیار مردم آن شهرها قرار گیرد که رییس جمهوری اخیرا پیشنهادی در راستای روش اول مطرح و از کارشناسان درخواست کرد تا این پیشنهاد را مورد بررسی قرار دهند.