10عامل موثر در انتخاب رشته کنکور

عوامل متعددی بر انتخاب رشته دانشگاهی تاثیر می‌گذارند، بعضی از این عوامل به فرد و برخی دیگر به جامعه بر می‌گردند. از میان عوامل فردی می‌توان به علاقه و توانایی شغلی و از میان عوامل جمعی می‌توان به موقعیت اجتماعی فارغ التحصیلان یک رشته یا تاکید خانواه اشاره کرد.

ا- علاقه

یکی از مهمترین مسائلی که هنگام انتخاب رشته باید مورد توجه قرار گیرد، علاقه فرد است. میل و علاقه در هر کار سبب می‌شود که شخص با انرژی بیشتری فعالیت کند، بسیاری از دانشجویان به خاطر آنکه به رشته تحصیلی خود علاقه نداشته‌آند، ترک تحصیل کرده‌اند و تعدادی دیگر نیز نتوانسته‌اند در رشته خود موفق باشند. داوطلبان دانشگاه‌ها بهتر است قبل از هر چیز زمینه علایق خود را شناسایی کنند و هنگام انتخاب رشته به آن توجه داشته باشند.

2- شناخت

در صورتی علاقه به رشته می‌تواند افراد را در انتخاب درست رشته یاری کند که آنها از رشته‌های تحصیلی و مراکز آموزشی آگاهی داشته باشند. شناخت و آگاهی داشتن از رشته تحصیلی، سبب ایجاد انگیزه در فرد می‌شود. بعضی افراد نسبت به رشته‌ها و دانشگاه‌هایی ابراز علاقه می‌کنند، ولی وقتی که در آن رشته یا دانشگاه مورد نظر مشغول به تحصیل می‌شوند، احساس می‌کنند که در انتخاب خود دچار اشتباه شده‌اند، دلیل این امر، نداشتن اطلاع و آگاهی مناسب از رشته‌های تحصیلی و مراکز آموزشی است.

3- توانایی علمی

هر سال بر حسب توانایی داوطلبان، به آنها اجازه داده می‌شود به رشته‌های تحصیلی خاص وارد شوند. افراد باید برای ورود به دانشگاه مورد ارزشیابی قرار گیرند. درست است که علاقه فرد یکی از مهمترین ملاک‌های انتخاب رشته است، اما توانایی فرد نیز تعیین کننده است. از آنجا که در مسابقه ورود به دانشگاه همیشه افرادی که توانایی بیشتری دارند، انتخاب می‌شوند لازم است داوطلبان به نمرات خود توجه کرده و با واقع بینی هرچه بیشتر، ‌رشته و محل تحصیل خود را انتخاب کنند.

4- توان اقتصادی خانواده‌ها

گاهی اوقات لازم است کسی که در دانشگاه پذیرفته می‌شود، برای تحصیل به شهری مسافرت کند که از محل اقامتش دور است، از طرف دیگر، تحصیل در رشته‌های مختلف هزینه‌هایی را نیز در بر دارد، همچنین رشته‌های شبانه و دانشگاه‌های غیر انتفاعی، هزینه‌هایی دارند که دانشجو می‌بایست امکان پرداخت آنها را داشته باشند، ‌بنابراین لازم است که تمام این موارد، در انتخاب رشته ملاحظه و مورد تامل واقع شود.

5- امکانات مراکز آموزشی

تعداد زیادی از مراکز آموزشی، ‌امکانات مناسبی در اختیار دانشجویان خود قرار می‌دهند، به طور مثال، اکثر دانشگاه‌ها برای دانشجویان خود خوابگاه تدارک می‌بینند و در برخی از موارد، کمک هزینه‌های تحصیلی یا بن کتاب در اختیار آنان قرار می‌دهند، ‌در عوض بعضی از مراکز آموزشی و دانشگاه‌ها نیز نمی‌توانند برای دانشجویان خود خوابگاه تهیه کرده و امکانات دیگر را برایشان فراهم آورند. توجه به این مساله هنگام انتخاب محل تحصیل مهم است.

6- آینده شغلی

بی شک بسیاری از داوطلبان برای آنکه بتوانند شغل بهتری را پیدا کنند یا اینکه احتمال اشتغال آنان افزایش یابد، به دانشگاه وارد می‌شوند. همه رشته‌های تحصیلی از وضعیت شغلی یکسانی برخوردار نیستند و تعداد فارغ التحصیلان بعضی از رشته‌ها نیز بیش از اندازه است. بنابراین بازار کار آنها اشباع شده است. از طرفی بعضی از رشته‌های تحصیلی زمینه شغلی مناسبی ندارند، چرا که یا شناخته شده نیستند یا ضرورت وجودی آنها در حال حاضر احساس نشده است. واقع بینی و دوری از تعصب،‌داوطلبان را یاری می‌کند تا رشته مناسبی را انتخاب کنند.

7- هدف داوطلب

برای تحصیل در دانشگاه می‌توان هدف‌های مختلفی را تصور کرد. برخی بر این باورند که باید حتی الامکان تا آخرین مقطع تحصیلی ادامه بدهند و به اصطلاح تا آخر خط بروند. در این صورت باید به طبیعت رشته تحصیلی مورد نظر نیز توجه داشت. چرا که امکان ادامه تحصیل در بعضی از رشته‌ها در داخل کشور وجود ندارد و فقط در کشورهای دیگر میتـوان تحصیلات تکمیلی را در آن رشته‌ها ادامه داد.

برخی از افراد ورود به دانشگاه را راه حلی موقت می‌دانند، به عبارت دیگر، برای گریز از برخی مسائل رویدادهای آتی، می‌خواهند وارد دانشگاه بشوند، به طور مثال، امروزه بسیاری از داوطلبان دانشگاه‌ها برای آنکه دوران سربازی خود را به تعویق بیاندازند یا با گرفتن مدارک بالا و دریافت بورس از موسسات از انجام خدمت وظیفه عمومی معاف شوند، تلاش خود را برای ورود به دانشگاه متمرکز می‌کنند. بدیهی است که این افراد به دنبال علاقه خود نیستند و هنگام انتخاب رشته هم، رشته‌ها و دانشگاه‌هایی را بر می‌گزینند که احتمال قبول شدن خود را در آنها زیاد می‌بینند، این امر پیامدهای منفی بسیاری را به همراه دارد، از جمله این پیامدهای منفی می‌توان به افت کیفیت آموزش عالی اشاره کرد، این گروه نه تنها در دانشگاه موفقیت تحصیلی چندانی ندارند، ‌بلکه حق داوطلبان علاقمند به تحصیل در آن رشته را نیز ضایع می‌کنند.

8- سهمیه پذیرش

گزینش دانشجو در بیشتر رشته‌ها به صورت بومی در استان یا ناحیه یا قطب می باشد، ‌بنابراین پیشنهاد می‌شود که داوطلبان حتی الامکان از انتخاب محل‌هایی که در خارج از مناطق بومی آنهاست، خودداری نمایند. شانس قبولی داوطلبی که رشته‌های تحصیلی و دانشگاه‌های شهر یا استان خود را انتخاب می‌کند، ‌بیشتر از داوطلبی است که در شرایط تقریبا مشابه، ‌دست به انتخاب رشته‌ها و دانشگاه‌های مربوط به شهرها یا استان‌های دیگر می‌زند.

9- آزادی عمل

پیش نیاز هر انتخاب، داشتن آزادی عمل است، به همین خاطر، باید به داوطلبان اجازه داده شود تا در رشته تحصیلی و محل تحصیل مورد نظر خود، اطلاعاتی را کسب کرده و با توجه به این اطلاعات، دست به انتخاب بزنند. مشاهده شده است که در پاره‌ای از موارد، والدین، فرزندان خود را مجبور می‌کنند تا رشته تحصیلی خاصی را انتخاب کنند. گاهی تاکید والدین در خصوص تحصیل در رشته‌های خاص، ناشی ا‌ز آرزویی دست نایافته است. البته تاکید بر آزادی عمل در انتخاب رشته از سوی افراد، بدین معنی نیست که والدین تجربیات خود را در اختیار فرزندان خود قرار ندهند.

10 - آینده رشته

شاید هم اکنون خیلی از رشته‌ها با توجه به تقاضای اجتماعی طرفدار داشته و به اصطلاح روی بورس باشند، ولی آیا چند سال دیگر که شما فارغ التحصیل می‌شوید، این رشته‌ها مثل زمان حال روی بورس هستند یا اینکه با رشته‌های دیگر جا بجا می‌شوند؟ در این باره به برنامه پنج ساله دولت و مسائل اجتماعی نیز توجه کنید تا رشته‌های بورس چند سال آینده را حدس بزنید و به این نکته نیز توجه داشته باشید که علاقه فرد به رشته، مهمترین عامل انتخاب رشته است.

در خاتمه شایان ذکر است که نباید از بین ملاک‌های انتخاب رشته، تنها به یک مورد تکیه داشت. به عنوان مثال، تاکید صرف افراد بر علاقه خود، بدون توجه به توانایی آنان، ممکن است به انتخاب رشته‌هایی منجر شود که احتمال پذیرفته شدن فرد را کاهش دهد، برای مقابله با این مشکل بهتر است داوطلبان مجموعه‌ای از رشته‌های تحصیلی را که به آنها علاقه دارند، شناسایی کرده و از بین رشته‌های مورد علاقه با توجه به ملاک‌های دیگر دست به انتخاب بزنند.

ایسنا