قربانیان ‌تصادفات‌ ‌روی ‌زمین می‌مانند

حال اگر هنگام سفر، خودرویتان ناخودآگاه دچار حریق شود  اتفاق تلخی که طی سال‌های اخیر به وفور گزارش می‌شود و هر بار نیز تعدادی از هموطنان قربانی آن می‌شوند  حدس می‌زنید کدام سازمان یا دستگاه وظیفه رسیدگی به حریق در جاده‌ها و امدادرسانی به حادثه‌دیدگان را بر عهده دارد؟ باز هم احتمالا اشتباه حدس می‌زنید. چرا؟ چون پاسخ تمام این پرسش‌ها فقط یک کلمه است: «هیچ‌کس!»

این سرنوشت تلخ کشته‌های تصادفات و حوادث رانندگی ناشی از آتش‌سوزی در جاده‌هاست. واقعیت تلخی که هم‌اکنون در جاده‌های کشور رخ می‌دهد و سال گذشته 251 نفر میان شعله‌های آتش فرو رفتن در کام مرگ را ذره‌ذره با تمام وجودشان حس کردند.

اگرچه آمار چند هزارنفری تلفات جاده‌ای در کشور به‌ اندازه کافی تکان‌دهنده است، اما وحشتناک‌تر از آن سرنوشت تلخ 23 هزار کشته تصادفات رانندگی و اجساد بلاتکلیف آنها در جاده و مرگ سالانه بیش از 250 نفر بر اثر سوختگی ناشی از آتش‌سوزی در حوادث جاده‌ای است؛ واقعیت تلخی که رئیس راهنمایی و رانندگی ناجا نیز چندی پیش با انتقاد از نبود متولی مشخصی در این زمینه نسبت به عواقب چنین وضعی هشدار داد.

فرمانده پلیس راه کشور در گفتگو با جام‌جم در توضیح شرایط فعلی انتقال اجساد کشته‌شدگان تصادفات رانندگی به وضعیت جالبی اشاره کرده و می‌گوید: در حال حاضر اجساد کشته‌های تصادفات رانندگی در جاده‌ها نه با آمبولانس بلکه با خودروهای عبوری، وانت‌های پاسگاه یا کلانتری، خودروهای عبوری یا توسط بستگان متوفی در صورتی که در محل حادثه حاضر باشند منتقل می‌شود؛ چرا که براساس قوانین مرکز اورژانس کشور از آنجا که آمبولانس ‌های حمل اجساد با آمبولانس‌های حمل مصدومان فرق می‌کند، اکیپ آمبولانس اورژانس پس از رسیدن به محل حادثه از جمله تصادف صرفا موظف به حمل مصدومان است و وظیفه‌ای در قبال حمل اجساد برعهده ندارد و آمبولانسی که مجروح حمل می‌کند نمی‌تواند جسد هم با خود ببرد چون از نظر روحی این اقدام مناسب نیست!

البته به گفته سرهنگ اسماعیلی 2 سال پیش نیز مبلغ یک میلیارد تومان اعتبار برای وزارت بهداشت در نظر گرفته شد تا براین اساس مرکز اورژانس کشور ساز و کار لازم را برای حمل اجساد تصادفات رانندگی در جاده‌ها تعیین کند؛ اما این مشکل به دلایل متعدد لاینحل ماند.

فرمانده پلیس راه کشور با اشاره به‌ این‌که طی سال‌های گذشته بارها نداشتن متولی برای اطفای حریق و حمل اجساد در جاده‌ها در جلسات کمیته ‌ایمنی راه مطرح شده است، به ضرورت وجود سازمانی مسوول برای حمل اجساد در جاده‌ها که در صورت بروز حادثه نیروهای پلیس راه یا مردم بدانند با چه شماره‌ای تماس بگیرند؛ اشاره کرده و می‌گوید: البته طرح جامع ایمنی راه 20 خرداد ماه امسال به تصویب هیات دولت رسید و پس از تایید رئیس جمهور به سازمان‌های مربوطه ابلاغ شده است.

با توجه به تصویب‌نامه کمیسیون موضوعی اصل 138 قانون اساسی آیین نامه بهبود تردد در معابر شهری و حومه و در ماده 15 این مصوبه به ترتیب خدمات فوریت‌های پزشکی و حمل اجساد متوفیان حوادث رانندگی توسط تیم‌های اورژانس و عملیات جستجو و نجات شامل اطفای حریق و امداد و نجات توسط سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی خواهد بود.

فرمانده پلیس راه کشور پاسخ این پرسش را که‌ این مصوبه از چه هنگام قابل اجرا خواهد بود، به مسوولان مرکز اورژانس کشور و سازمان هلال احمر واگذار کرده و تصریح می‌کند: امیدواریم دو سازمان متولی هرچه سریع‌تر با فراهم آوردن امکانات و زیرساخت‌های لازم نسبت به اجرای مصوبه مذکور اقدام کنند چراکه اگر به هر دلیلی هر یک از سازمان‌های مذکور حاضر به پذیرش مسوولیتشان نشوند، قطعا امسال نیز همین تعداد کشته به دلیل آتش‌سوزی در تصادفات جاده‌ای خواهیم داشت.

یکی از دلایل اصلی مرگ و میر ناشی از آتش‌سوزی در جاده‌ها و بویژه خودروها عدم اطفای بموقع حریق خودرو و رسیدگی به مصدومان حادثه در کوتاه‌ترین زمان ممکن است که آن هم به دلیل نبود ایستگاه‌های آتش‌نشانی بین شهری و فقدان تجهیزات اطفای حریق در جاده‌هاست. همه این مشکلات برمی‌گردد به این که در حال حاضر اصلا مشخص نیست متولی مهار آتش‌سوزی در جاده‌ها چه سازمانی است تا بتوان با استناد به ‌این امر احداث ایستگاه‌های آتش‌نشانی بین‌شهری و تجهیز آنها به وسایل و امکانات اطفای حریق را به عنوان وظیفه از این سازمان مطالبه کرد.

215 جسد سوخته در جاده‌ها

هم اکنون سازمان آتش‌نشانی متولی رسیدگی به حوادث آتش‌سوزی در شهرهاست، این درحالی است که براساس اعلام مسوولان در این مناطق کمتر مورد آتش‌سوزی منجر به مرگ و میر گزارش می‌شود؛ اما نکته مهمی ‌که موجب نگرانی مسوولان پلیس راه کشور شده نبود متولی خاص برای رسیدگی به وضعیت حریق و آتش‌سوزی در جاده‌هاست که می‌تواند ناشی از برخورد خودروها با یکدیگر، تصادف منجر به آتش‌سوزی و یا حریق ناخودآگاه خودرو باشد.

در واقع به دلیل فاصله‌های گاه چند صد کیلومتری که بین شهرها وجود دارد، فاصله اعزام گروه امداد و نجات و اطفای حریق به محل حادثه بسیار طولانی است، به طوری که در اکثر موارد اکیپ‌های مهار آتش و امداد و نجات مصدومان زمانی به محل حادثه می‌رسند که دیگر کار از کار گذشته و تنها صحنه دلخراش، خودروها و اجساد سوخته و پودر شده است که روی جاده مانده است.

رئیس پلیس راه کشور با اشاره به کشته شدن 215 نفر و مجروح شدن 116 نفر طی سال گذشته در جریان تصادفات منجر به آتش‌سوزی در جاده‌ها، این آمار را در نوع خود قابل تامل و نگران‌کننده عنوان می‌کند و می‌افزاید: این تعداد کشته در جریان تصادفات رانندگی منجر به آتش‌سوزی در شرایطی رخ داده که در صورت استقرار ایستگاه‌های آتش‌نشانی در جاده‌های کشور، اعزام اکیپ‌های اطفای حریق و امدادرسانی به محل حادثه و مصدومان با سرعت بیشتری صورت ‌گیرد و قطعا تعدادی از آسیب دیدگان نجات پیدا می‌کنند.

سرهنگ اسماعیلی به پیشنهادی که چندی پیش،‌ از سوی پلیس راه در کمیسیون ایمنی راه و در حضور مسوولان وزارت راه و سایر سازمان‌های مرتبط و مسوول مطرح شد، اشاره می‌کند و می‌گوید: پیشنهاد کرده‌ایم همه شهرهایی که در مسیر جاده‌ها هستند، هر کدام تا 50 کیلومتر پس از محدوده شهر خود را تحت پوشش قرار دهند تا در صورت بروز حادثه منجر به آتش‌سوزی، بلافاصله نزدیک‌ترین اکیپ سازمان آتش‌نشانی در هر شهر به محل حادثه اعزام شوند که البته تصمیم‌گیرندگان نهایی در این زمینه، کمیسیون ایمنی راه یا وزارت کشور هستند.

فرمانده پلیس راه کشور با تاکید بر این‌که باید روند تعیین متولی برای حریق و حمل اجساد در جاده‌ها با سرعت بیشتری انجام شود، چراکه مرگ حتی یک نفر آن هم از نوع تصادفات منجر به حریق، مرگ بسیار دردآوری برای حادثه‌دیده است، به اقدامات صورت گرفته در این زمینه اشاره می‌کند و می‌گوید: اگرچه باید اقدامات اساسی در حوزه مشکلات اطفای حریق در جاده‌ها صورت گیرد، اما با این حال تاکنون تمام ناوگان اتوبوسرانی جاده‌ای کشور موظف شده‌اند حتما هنگام سفر کپسول‌های اطفای حریق را با خود داشته باشند یا این‌که کارخانجات تولیدکننده خودرو موظف شوند هنگام تحویل خودرو حتما یک کپسول مهار آتش نیز داخل نصب کنند.

سرهنگ اسماعیلی معتقد است: حال که در شرایط فعلی از احداث ایستگاه‌های آتش‌نشانی در سطح جاده‌ها خبری نیست، بهتر است همان‌گونه که در حال حاضر در سطح جاده‌ها اکیپ‌های بین‌راهی اورژانس و امدادخودرو مستقرند، اکیپ‌های سیار آتش‌نشانی نیز مستقر شوند تا در زمان مناسب بتدریج نسبت به راه‌اندازی ایستگاه‌های دائمی‌ در جاده‌ها اقدام شود، همچنین وانت‌بارهایی که به جرثقیل مجهز بوده و در جاده‌ها تردد می‌کنند نیز می‌توانند در کنار آن، یک تانکر کوچک آب برای اطفای حریق به همراه داشته باشند تا در صورت بروز حوادث مربوط به حریق بتوانند نسبت به مهار‌ آتش اقدام کنند.

براساس مصوبه کمیسیون موضوعی اصل 138 قانون اساسی، آیین‌نامه بهبود تردد در معابر شهری و حومه و در ماده 15 این مصوبه، ترتیب خدمات فوریت‌های پزشکی و حمل اجساد متوفیان حوادث رانندگی از سوی تیم‌های اورژانس و عملیات جستجو و نجات شامل اطفای‌حریق و امداد و نجات از سوی سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی خواهد بود، اما این مصوبه پس از ابلاغ تا چه حد ضمانت اجرایی خواهد داشت و این‌که‌ آیا می‌توان امیدوار بود 2 سازمانی که به عنوان متولی جدید در حریق و انتقال اجساد حوادث جاده‌ای شناخته شده‌اند بدون هیچ قید و شرطی از زمان ابلاغ مصوبه اجرای مسوولیت خود را به عهده بگیرند؟

به شرط بودجه؛ آماده‌ایم

رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر کشور در گفتگو با «جام‌جم» ضمن بیان این‌که‌این سازمان از مدت‌ها پیش، برای پذیرفتن مسوولیت امداد و نجات حوادث طبیعی و غیر طبیعی در جاده‌ها که آتش‌سوزی نیز شامل آن می‌شود، اعلام آمادگی کرده است، اما پذیرفتن این مسوولیت مستلزم تامین اعتبار لازم برای تجهیز پایگاه‌ها به امکانات، ابزار و تجهیزات مورد نیاز و همچنین تامین نیروهای انسانی آموزش دیده بیشتر است، تصریح می‌کند: سازمان امداد و نجات هلال احمر هم‌اکنون نیز در پایگاه‌های امداد و نجات خود در سطح کشور تجهیزات ابتدایی دارد، اما قطعا برای پذیرش این مسوولیت جدید نیازمند تجهیزات مهار آتش و امداد و نجات پیشرفته‌تر و نیروهای آموزش دیده بیشتری هستیم.

احمد اسفندیاری با اشاره به افزایش تعداد پایگاه‌های امداد و نجات هلال‌احمر از 80 پایگاه در سال 84 به 210 پایگاه در حال حاضر، تصریح می‌کند: هم اکنون پایگاه‌های امداد و نجات هلال احمر در جاده‌های کشور به‌ صورت داوطلبانه و با توجه به امکانات موجود مستقر شده‌اند و در صورت بروز حوادثی از این قبیل که جان مردم در خطر باشد، امدادرسانی را انجام می‌دهند، اما نکته مهم اینجاست که پوشش پایگاه‌های هلال احمر در سطح جاده‌ها به دلیل کمبود امکانات و تجهیزات مورد نیاز، کافی نیست.

وی با تاکید بر این‌که حتی اگر پایگاه‌های امداد و نجات به تعداد کافی در سطح جاده‌ها باشد، اما باز هم در بهترین شرایط، حداقل 15 دقیقه تا رسیدن نیروهای امدادی به محل حادثه زمان نیاز است، به ضرورت وجود یک متولی واحد برای رسیدگی به وضعیت حریق در جاده‌ها و امدادرسانی به حادثه‌دیدگان اشاره می‌کند و می‌افزاید: علاوه برلزوم فرهنگ‌سازی در این خصوص در جامعه و مشخص شدن وظایف سازمان‌ها باید دارندگان وسیله نقلیه ملزم به نصب کپسول‌ اطفای حریق در خودروی خود بخصوص هنگام سفر در جاده‌ها باشند و بویژه از تردد خودروهای عمومی ‌حمل و نقل مسافر بدون کپسول اطفای حریق در جاده‌ها ممانعت به عمل آید.

سکوت مسوولان اورژانس کشور

تلاش‌ خبرنگار ما برای گفتگو با غلامرضا معصومی،‌ رئیس مرکز اورژانس کشور به منظور پاسخ دادن به برخی ابهامات و پرسش‌هایی که در زمینه انتقال اجساد در جاده‌ها مطرح است، بی‌نتیجه ماند و این مقام مسوول حتی با این شرط که متن مصاحبه پیش از چاپ برای وی ارسال و در صورت تاییدنهایی اقدام به چاپ شود نیز حاضر به انجام این گفتگو نشد و به‌این ترتیب بسیاری از پرسش‌های ما از مسوولان اورژانس کشور بی‌پاسخ ماند.

کدام ضمانت اجرایی؟

این‌که چرا مسوولان راهنمایی و رانندگی پس از سال‌ها سکوت طی دو سال اخیر درخصوص وضعیت بلاتکلیف دو موضوع آتش‌سوزی و انتقال اجساد کشته‌های حوادث رانندگی در جاده‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند؟ این‌که چرا اساسا بحث اطفای حریق و انتقال اجساد در جاده‌ها هنوز متولی ندارد؟ این‌که چرا در شرح وظایف مرکز اورژانس کشور تنها حمل مصدومان و مجروحان گنجانده شده و در این میان بحث انتقال اجساد بلاتکلیف رها شده است؟ این‌که‌ آیا بهتر نبود به جای سپردن مسوولیت اطفای حریق به سازمان امدادو نجات هلال احمر سازمان‌های آتش‌نشانی در شهرها را به عنوان متولیان تخصصی مهار آتش‌سوزی وارد قضیه می‌کردند؟ این‌که آیا صرفا با تعیین دو سازمان به عنوان متولی، دیگر قضیه حریق و انتقال اجساد در جاده‌ها سامان خواهد گرفت و از این پس دیگر شاهد کشته شدن مسافران در جاده‌های کشور بر اثر آتش‌سوزی یا ساعت‌ها روی زمین ماندن مصدومان تصادفات رانندگی نخواهیم بود؟ و... پرسش‌هایی است که با ابلاغ این مصوبه به دو سازمان مذکور و عملکرد آنها در انجام مسوولیت‌های محوله در آینده‌ای نزدیک می‌توان پاسخ روشنی برای آنها پیدا کرد.

پوران محمدی