پایان تلخ برای بیماران منتظر اهدای عضو

کامران باقری‌لنکرانی، وزیر بهداشت در همایش نفس، با بیان این که خانواده‌های 71 درصد مرگ‌های مغزی کشور در زمینه اهدای عضو همکاری ندارند، با تاکید بر لزوم فعال‌تر شدن شبکه فراهم‌آوری اعضا به منظور استفاده موثرتر از ارگان‌های اهدایی، گفت: حداقل یک پنجم افراد در انتظار پیوند در دنیا به دلیل کمبود ارگان، جان خود را از دست می‌دهند.

به گزارش ایسنا، وی با بیان این که آمارهای دنیا نشان می‌دهد که حداقل یک پنجم افراد لیست پیوند به دلیل کمبود ارگان جان خود را از دست می‌دهند، ادامه داد: باوجود همه تلاش‌های انجام شده در زمینه پیوند از مرگ مغزی و با وجود فعال شدن شبکه فراهم‌آوری عضو در اغلب دانشگاه‌های کشور، باز هم از نظر فرهنگ عمومی در این زمینه با مشکل مواجه هستیم.

به گفته لنکرانی، خانواده‌های 71 درصد مرگ‌های مغزی کشور در زمینه اهدای عضو همکاری ندارند و این نقطه بحرانی محسوب می‌شود. در حالی که برخی پیوندها مانند پیوند قلب بدون پیوند از جسد قابل انجام نیست. در مورد پیوندهایی مانند پیوند کبد که از زنده هم قابل انجام است، به دلیل عوارض این کار، ترجیح اصلی آن است که پیوند از جسد صورت گیرد. بنابراین لازم است موضوع فرهنگسازی اهدای عضو از جسد به صورت جدی‌تر دنبال شود.

لنکرانی با اشاره به همه‌گیری جهانی بیماری‌هایی مانند دیابت، فشارخون و چاقی، ادامه داد: با سیر فزاینده نارسایی کلیه روبه‌رو خواهیم بود و پیش‌بینی می‌شود که تعداد نارسایی‌های کلیه تا 20 سال آینده هر سال افزایش یابد. بنابراین مهم است که این نیاز از دهنده جسد تامین شود.

لنکرانی با بیان این‌که ریه از جمله ارگان‌هایی است که سریع تخریب می‌شود و به همین دلیل نمی‌توان از ریه تعداد زیادی از بیماران مرگ مغزی استفاده کرد و هر چه فاصله بیشتر شود امکان استفاده از این عضو کمتر می‌شود، با اشاره به شبکه فراهم آوری اعضا، گفت: در صورتی که این شبکه فعال‌تر شود، می‌توان به صورتی موثرتر از ارگان‌های اهدایی استفاده کرد.

لنکرانی با اشاره به حمایت‌های یارانه‌ای وزارت بهداشت از بیماران پیوندی نیز گفت: سال گذشته 55 میلیارد تومان یارانه تنها برای داروهای پیوند پرداخت شد. همچنین با در نظر گرفتن 20 میلیارد تومان ردیف حمایتی، در مجموع حدود 75 میلیارد تومان به صورت مستقیم برای داروهای بیماران پیوندی هزینه شد و این روند حمایتی برای سال جاری هم ادامه دارد.

رئیس بیمارستان مسیح دانشوری با بیان این‌که سالانه حدود 25 درصد بیماران درانتظار پیوند به دلیل پیدا نشدن عضو، جان خود را از دست می‌دهند، بر لزوم فرهنگ‌سازی در زمینه اهدای عضو از مرگ مغزی تاکید کرد.

دکتر علی‌اکبر ولایتی با اشاره به تاریخچه پیوند عضو از مرگ مغزی در دنیا گفت: از سال 1968 ارگان‌های حیاتی مبتلایان مرگ مغزی برای پیوند به بیماران نیازمند مورد استفاده قرار گرفت.

وی با اشاره به تاریخچه پیوند از جسد در ایران و فتوای حضرت امام خمینی (ره) مبنی بر جواز پیوند عضو از مرگ مغزی، ادامه داد: سال 1381 نیز قانون پیوند اعضا به تصویب مجلس رسید و تایید شورای نگهبان را نیز گرفت. پیوند عضو از مرگ مغزی در دنیا بسیار گسترش یافته و در ایران نیز باوجود سابقه کوتاه، از رشد خوبی برخوردار بوده است.

ولایتی با تاکید بر لزوم فرهنگ‌سازی‌های لازم به منظور اهدای عضو از مرگ مغزی و همچنین دریافت کارت‌های اهدای عضو یا کارت دریافت عضو از سوی افراد مختلف جامعه، گفت: در حال حاضر حدود 200 نفر در فهرست انتظار پیوند قلب، 250 بیمار در فهرست انتظار پیوند ریه و 900 بیمار در فهرست انتظار پیوند کبد قرار دارند. در این بین، پیوند کلیه تقریبا در کشور به روز انجام می‌شود.

وی پیوند ریه را به دلیل حساسیت زیاد این عضو بدن از مشکل‌ترین پیوندها عنوان کرد و گفت: ریه از جمله اعضای بدن است که بسیار زود آسیب می‌بیند و ریه آسیب دیده، معمولا قابل انتقال و پیوند نیست.رئیس جمعیت حمایت از پیوند اعضای ایرانیان با بیان این که سالانه حدود 25 درصد بیماران در صف انتظار پیوند به دلیل پیدا نشدن عضو جان خود را از دست می‌دهند، ادامه داد: این در حالی است که تعداد مرگ مغزی در کشور از آمار بالایی برخوردار است. بر اساس ارزیابی‌های اولیه در صورتی که آمادگی اهدای عضو در خانواده‌های 20 درصد مرگ‌های مغزی وجود داشته باشد، نیاز بیماران نیازمند به پیوند عضو کشور برطرف خواهد شد.

ولایتی گفت: تاکنون در بیمارستان مسیح دانشوری 31 مورد پیوند ریه و 29 مورد پیوند قلب انجام شده است که دو مورد این پیوندها (پیوند 2 ریه و یک قلب به صورت همزمان) در یک بیمار انجام شده است.

پیوند اعضا از ابتدا تاکنون

نخستین پیوند نسج در ایران مربوط به سال 1314 (پیوند قرنیه) است. همچنین انجام پیوند کلیه در سال 1347، دومین پیوند نسج در ایران بود و پس از آن سابقه نخستین پیوندها در کشور به دوران پس از انقلاب اسلامی مربوط می‌شود؛ به این ترتیب که انجام نخستین پیوند قلب و کبد به سال 1372 و نخستین پیوند ریه به سال 1379 و نخستین پیوندهای پانکراس و روده به سال 1385 مربوط می‌شود. در حال حاضر نیز پیوندها از نتایج قابل قبولی برخوردار است و تقریبا با بهترین مراکز دنیا برابری می‌کند.

تا پایان سال گذشته 697 پیوند کبد، 211 پیوند قلب، 51 پیوند پانکراس، حدود 2000 پیوند مغز استخوان، 2872 پیوند دریچه قلب، 1642 پیوند قرنیه و 34 پیوند ریه در کشور انجام شده است. همچنین سالانه بیش از 2000 پیوند کلیه در کشور انجام می‌شود.

پیوند کلیه از 1770 مورد در سال 83 به 1926 مورد در سال 87 افزایش یافته است. از آنجا که پیوند کلیه به 2 صورت از جسد و از زنده قابل انجام است، در فاصله سال‌های 83 تا 87 انجام پیوند کلیه از زنده کمتر شده است؛ به این صورت که سال 83 ، 1563 پیوند کلیه از زنده صورت گرفت که این آمار در سال 87 به 1540 کاهش یافته و عمده افزایش در پیوند از جسد بوده است؛ به این صورت که پیوند کلیه از جسد از حدود 200 مورد در سال 83 به 381 مورد در سال 87 رسیده است. در حال حاضر پیوند کلیه در 25 مرکز، پیوند قلب در 4 مرکز، پیوند ریه در 2 مرکز، پیوند کبد در 3 مرکز و پیوند پانکراس در یک مرکز انجام می‌شود. همچنین بانک خون بند ناف در گسترش پیوند در کشور بسیار موثر است.

لیست انتظار پیوند کلیه نداریم

رئیس گروه اورولوژی بیمارستان لبافی‌نژاد، ایران را تنها کشور دنیا دانست که لیست انتظار پیوند کلیه ندارد و بر لزوم ایجاد سازمان پیوند اعضا با ریاست بالاترین مرجع اجرایی کشور تاکید کرد.

دکتر سیم‌فروش گفت: حدود 25 هزار پیوند کلیه از بعد انقلاب تاکنون در کشور انجام شده است. این در حالی است که هزینه‌ای که به تیم پیوند پرداخت می‌شود، به اندازه جراحی‌های کوچک است اما هزینه پیوند در کشورهای همجوار ایران 5 میلیون تومان است.

وی ادامه داد: پزشکان که از خیران گمنام سلامت کشور هستند، حدود 120 میلیارد تومان به 25 هزار پیوند کلیه انجام شده کمک کرده‌اند که با هیچ جای دنیا قابل مقایسه نیست.

رئیس گروه اورولوژی بیمارستان لبافی‌نژاد، بزرگ‌ترین مشکل در زمینه‌ پیوند را عدم پشتیبانی کافی سیستم اداری  مالی عنوان کرد و گفت: حال که پزشکان و پرستاران اینچنین به حوزه سلامت خدمت می‌کنند، لازم است مانند سازمان انتقال خون، سازمان پیوند اعضا در کشور راه‌اندازی شود و بالاترین مرجع اجرایی کشور، ریاست آن را بر عهده بگیرد.