راهکارهای منطقه‌ای ایران برای کمک به حل بحران در پاکستان

این اظهارات پاسخی بود که سخنگوی وزارت امور خارجه در جلسه هفتگی خود به سوال «جام‌جم» مبنی بر قدرت یافتن طالبان در پاکستان و تمهیدات جمهوری اسلامی برای مقابله با طالبان داد. قشقاوی از امکان همکاری ایران با ناتو یا آمریکا در این باره سخنی نگفت و در پاسخ خبرنگار دیگری که از قشقاوی سوال کرد که آیا مذاکره با طالبان از سوی جمهوری اسلامی خط قرمز محسوب می‌شود، گفت: چنین بحثی مطرح نبوده و به وقوع نپیوسته است.این‌گونه سوالات در حالی مطرح می‌شود که به نظر می‌رسد پیش‌بینی‌هایی مبنی بر این که طالبان دوباره احیا شده و در حال به کنترل درآوردن دو کشور پاکستان و افغانستان است، به تحقق پیوسته است.

اظهارنظر اخیر آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان موید چنین تحول بنیادین و دردناکی است. زرداری طی مصاحبه‌ای با سی.بی.اس اعلام کرده است طالبان را دست‌کم گرفته‌اند و طالبان در حال حاضر در بخش عظیمی از خاک پاکستان حضور دارد. اظهارنظر اخیر رئیس‌جمهور پاکستان در شرایطی هول و هراس را در قلب تحلیلگران منطقه‌ و کشورهای همسایه پاکستان و افغانستان ایجاد کرده است که چندی پیش گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر این که سه چهارم کشور افغانستان از سوی طالبان اداره می‌شود تا حکومت مرکزی مستقر در کابل. گفته‌های رئیس‌جمهور پاکستان بیانگر آن است که کشورهای منطقه سال‌هایی پر از آشوب و ناامنی در پاکستان و افغانستان در پی خواهند داشت.

پاکستان تایید کرده که طالبان نفوذ خود را در شمال غرب کشور گسترش داده و به اسلام‌آباد، پایتخت این کشور نزدیک‌تر شده است.روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال ضمن اشاره به پیشروی طالبان طی گزارشی نوشت که طالبان در 70 کیلومتری اسلام‌آباد هستند و بسرعت به طرف پایتخت پاکستان حرکت می‌کنند.

نگرانی‌های ایران

با توجه به گستردگی مرزهای شرقی لازم است که بحران پاکستان و پیامدهای‌ آن از سوی مسوولان سیاست خارجی کشورمان مورد توجه قرار گیرد.

در سال‌های گذشته با سرکوب نیروهای طالبان در افغانستان این تصور ایجاد شده بود که گروه طالبان فاقد قدرت لازم در مناطق مختلف افغانستان و پاکستان بوده و نمی‌تواند برای کشورهای منطقه تهدیدی جدی محسوب شود.
اما حوادث اخیر در پاکستان نشان‌دهنده تغییر پارادایم‌ها و باورها و به نوعی به قدرت رسیدن افراطیون  در پاکستان است.

گرچه طالبان با شکل کنونی خود نمی‌تواند خطر آنچنانی برای جمهوری اسلامی ایران باشد، اما نگرانی ایران و کشورهای منطقه و حتی دنیا از این است که در صورت سقوط دولت مرکزی پاکستان که البته دور از واقعیت هم نیست، طالبان بر راس قدرت در پاکستان قرار گرفته و  از طریق دستیابی به مراکز هسته‌ای و سلاح‌های هسته‌ای این کشور، قطعا خطر بزرگی برای منطقه، کشورهای همسایه  و جهان ایجاد می‌کند. در یک نگاه می‌توان گفت، گروه‌های افراطی همچون طالبان و القاعده بارها ایران را مورد تهدید قرار داده‌اند و در برخی موارد حتی عملیات فیزیکی نیز علیه ایران انجام داده‌اند.

قدرت گرفتن دوباره طالبان نگرانی  افراط‌گرایی طالبان علیه شیعه را نیز به دنبال دارد و در عین حال به نظر می‌رسد حوادث اخیر می‌تواند زمینه رشد گروه‌های افراطی در مرزهای 2 کشور ایران و پاکستان را فراهم کند. طالبان همیشه مشکلاتی را همزمان با حضور خود به همراه داشته که حضور برخی گروه‌های اشرار مثل گروهک عبدالمالک ریگی در استان سیستان و بلوچستان از جمله دستاوردهای حضور طالبان در این منطقه به شمار می‌رود.

از سوی دیگر پیدایش چنین شرایطی سبب حضور موثر و پررنگ‌تر آمریکا در منطقه خواهد شد و ممکن است در آینده برای جمهوری اسلامی ایران معضلات سیاسی و امنیتی زیادی را به همراه داشته باشد.

منوچهر متکی، وزیر امور خارجه با اشاره به این‌که ناآگاهانی در منطقه درباره بحث پاکستان به بیراهه می‌روند که در ادامه مباحث افغانستان است، می‌گوید: ما در مذاکراتمان می‌خواهیم آنها متوجه نگاه اشتباهشان بشوند و کسانی که مدعی مبارزه با افراط‌گرایی هستند تحلیل‌هایشان را اصلاح‌ کنیم؛ چرا که معتقدیم این مساله یک بحران منطقه‌ای است و راه‌حل منطقه‌ای دارد و راه‌‌حل آن را باید در دل منطقه جست.

وزیر امور خارجه، ابتکار نشست اجلاس سه‌جانبه رئیسان 3 کشور ایران، افغانستان و پاکستان در حاشیه اجلاس اکو و نیز اجلاس معاونان و وزیران خارجه 3 کشور و همچنین نشست آتی سران 3 کشور در تهران را بر این اساس اعلام و اظهار کرد: نقشه راهی را طراحی می‌کنیم تا با بکارگیری ظرفیت 3 کشور منطقه‌ای توجه جهانی و حمایت جهانی را نسبت به این مساله جلب کنیم. این موضوع بوته آزمایشی برای کسانی است که می‌گویند افغانستان در اولویت ماست.

او خاطرنشان کرد: ما فکر می‌کنیم باید به آنها (پاکستان) در جهت ثبات کمک کنیم و امروز ما با پاکستان اشتراکات فراوان و مشکلاتی در روابط داریم و توافقاتی با آنها انجام داده‌ایم که به امنیت مناطق مرزی و مناطق شرقی کمک می‌کند.