چرا نگاه کردن به نور آفتاب سبب عطسه می‌شود؟

 عطسه ناشی از قرار گرفتن در معرض نور خورشید که در حقیقت بازتاب بدن در واکنش به نور تلقی می‌شود یک خصوصیت ژنتیکی است که از گذشته‌های دور تا به امروز در بسیاری از تحقیقات علمی به آن پرداخته شده است، اما تاکنون توجیهی قابل قبول برای آن ارائه نشده است. ارسطو بر این باور بود که ممکن است گرمای ناشی از تابش نور خورشید بر روی بینی عامل موثر در ایجاد عطسه باشد. اما بررسی‌های انجام شده توسط محققان در قرن هفدهم میلادی نشان داد که اگر با چشمان بسته به خورشید نگاه کنید، دیگر عطسه نخواهید کرد.

بنابراین، به نظر می‌رسد که نور خورشید سبب مرطوب شدن چشمها و در نتیجه نفوذ رطوبت به بینی و تحریک آن و در نتیجه عطسه خواهد شد. اما تحقیقات انجام شده در زمینه بررسی عملکرد اعضای بدن در دنیای امروز حاکی از آن است که عطسه کردن پس از قرار گرفتن در معرض تابش نور خورشید در مقایسه با عملکرد کند و تدریجی مجاری اشکی چشم بسیار سریع‌تر اتفاق خواهد افتاد.

با توجه به آنچه گفته شد، کارشناسان و متخصصان به این نتیجه رسیده‌اند که عصب‌های مغزی در واکنش نسبت به تابش نور آفتاب نقش بسیار مهمی دارد. معمولا عطسه ناشی از تحریک بینی توسط عصب سه‌قلوی جمجمه است که کنترل حرکتی و حسی صورت را بر عهده دارد.

این عصب در نزدیکی عصب بینایی قرار دارد که برای مثال برخورد ناگهانی نور با شبکیه را احساس می‌کند.

با تحریک عصب بینایی برای صدور فرمانی مبنی بر تنگ شدن مردمک چشم برخی از علائم الکتریکی ارسالی توسط عصب سه‌قلو دریافت شده و مغز به اشتباه از آن علائم، به عنوان محرک بینی و در نتیجه عطسه استفاده می‌کند.

اما از آنجایی که به‌نظر می‌رسد وقوع چنین اتفاقی نمی‌تواند پیامدهای نامطلوبی را در وضعیت سلامت فرد به همراه داشته باشد تاکنون مطالعات زیادی درباره علت وقوع آن انجام نشده است. براساس مطالعات انجام شده این ویژگی‌ یک صفت غالب بر روی کروموزوم‌های غیرجنسی است که برای بیان آن تنها وجود یک نسخه از ژن مسوول کافی است.

البته هنوز عامل موثر در ایجاد چنین تغییر ژنتیکی شناخته نشده است.

اگر بتوان عامل ژنتیکی موثر در بروز چنین پدیده‌ای را شناسایی کرد می‌توان امیدوار بود که با مطالعه این عامل ژنتیکی و به دست آوردن اطلاعاتی درباره مسیرها و گذرگاه‌‌های دیداری در مغز بتوان با یافته‌های جدیدی درباره واکنش‌های مشابه در مغز دست یافت.

از آنجایی که در برخی شرایط خاص عطسه کردن برای لحظات کوتاهی مانع از توجه فرد به محیط اطراف شده و می‌تواند پیامدهای نامطلوبی را به همراه داشته باشد، به این افراد توصیه می‌شود که استفاده از عینک آفتابی مناسب در هنگام قرار گرفتن در معرض تابش مستقیم نور خورشید را از یاد نبرند.