علاج ساختمان‌های ناامن در زلزله‌ تنها تخریب و بازسازی نیست

بنابراین، دانش فنی موجود در زمینه طراحی ساختمان‌ها برای کاربرد عملی به صورت دستورالعمل و آیین‌نامه در اختیار جامعه مهندسی قرار می‌گیرد. منشا دانش فنی در قلمرو مهندسی زلزله عموما از 3 سرچشمه: 1- تجربیات حاصله از عملکرد ساختمان‌ها در زلزله‌های گذشته 2- علوم مرتبط با این زمینه مثل علم دینامیک سازه‌ها و 3- تحقیقات علمی نشأت می‌گیرد.

برای داشتن عملکرد مناسب لرزه‌ای ساختمان‌ها به 3 نوع دستورالعمل و آیین‌نامه نیاز است؛ نوع اول در مورد ساختمان‌هایی مورد نیاز است که قرار است ساخته شوند. نوع دوم در مورد ساختمان‌های موجود و نوع سوم درخصوص ساختمان‌هایی که در زلزله صدمه دیده‌اند. در ارتباط با ساختمان‌هایی که قرار است ساخته شوند، طراح قادر است مشخصات مصالح، هندسه ساختمان و جزئیات اعضا را به نحوی تعیین کند که با آخرین یافته‌های علمی و تجربی مطابقت داشته باشد و با نظارت و اجرای مناسب می‌توان امید داشت که ضوابط طراحی عینیت یابند. در حالی که درباره بهبود بخشیدن به رفتار لرزه‌ای یک ساختمان موجود، محدودیت‌های زیادی موجود است. لذا دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های بهبود لرزه‌ای رفتار ساختمان‌های موجود مفصل‌تر و پیچیده‌تر از دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های طراحی لرزه‌ای ساختمان‌های جدید هستند.

درخصوص بررسی ساختمان‌هایی که زلزله را تجربه کرده و احیانا صدمه دیده‌اند، نحوه ارزیابی و تشخیص وضعیت آن با ساختمان‌های جدید یا موجود متفاوت است و دستورالعمل‌ها و آیین نامه‌های خاص خود را می‌طلبد.

با توجه به حیطه و قلمرو متفاوت 3 نوع دستورالعمل و آیین نامه متفاوت وجود دارد. 2 اصطلاح «طراحی مقاوم لرزه‌ای» و «ارزیابی آسیب‌پذیری و بهسازی یا مقاوم‌سازی لرزه‌ای» به ترتیب برای به‌کارگیری ضوابط لازم در طرح و اجرای یک ساختمان «جدید» و بررسی وضعیت و تقویت لرزه‌ای یک ساختمان «موجود» به‌کار می‌رود.

عبدالرضا سروقد مقدم
رئیس پژوهشکده سازه پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله