حماس‌، خواسته‌ ‌فلسطینیان ‌است

پس از آنکه رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه در اجلاس جهانی اقتصاد در داووس سوییس از شیمون پرز، رییس جمهور اسراییل به دلیل حملات این رژیم به غزه به شدت انتقاد کرد و در اعتراض نشست را ترک گفت، در گفت‌وگو با روزنامه واشنگتن پست تاکید کرد که موضعش در قبال عملیات غزه و فلسطینیان یک موضع مردمی است.

وی در پاسخ به این سوال که چرا روابط ترکیه - اسراییل را به این جهت سوق داده است، گفت که ترکیه نقش فعالی در گسترش صلح در منطقه و روند صلح خاورمیانه داشته است.

متن کامل این گفت‌وگو به شرح زیر است:

واشنگتن پست: شما یکی از منتقدان حملات اخیر اسراییل به غزه بوده‌اید. برخی معتقدند دلیل این مخالفت‌ها سفر ایهود اولمرت، نخست‌وزیر اسراییل به ترکیه پیش از انجام حملات و عدم مذاکره در این خصوص با شما بوده است. چرا شما روابط ترکیه – اسراییل را در شرایط محدود فعلی قرار دادید؟

اردوغان: این اظهارنظری نادرست است.

واشنگتن‌پست: نظر درست کدام است؟

اردوغان: در خصوص روابط سوریه – اسراییل، ما به طور غیر مستقیم وارد مرحله‌ای از همکاری‌ها با اسراییل و سوریه شدیم، تا آنها را به مذاکره با یکدیگر نزدیک نماییم و در واقع در این روند نقش میانجی را ایفا نمودیم. این اقدام از سوی ترکیه نشانه اهمیت ویژه صلح در خاورمیانه برای ترکیه است. ما پیش‌تر هم چنین اقدامات میانجی‌گرانه‌ای را با پاکستان و اسراییل انجام داده بودیم. در زمان ریاست‌جمهوری پرویز مشرف درپاکستان، ترکیه نخست وزیر اسراییل و نخست وزیر پاکستان را به استانبول دعوت کرد.

واشنگتن‌پست: پس از آن چه اتفاقی افتاد؟

اردوغان: این مذاکرات دو سال پیش به طور محرمانه و به مدت دو روز برگزار شد. ما هم‌چنین در مذاکرات صلح اسراییل و فلسطین نیز شرکت داشته‌ایم.

واشنگتن پست: میان اسراییل و فتح و یا اسراییل و حماس؟

اردوغان: منظورم مذاکرات با محمود عباس است، در تاریخ 23 دسامبر ما با ایهود اولمرت، نخست وزیر اسراییل در آنکارا ملاقات داشتیم و در این روز پنجمین دور مذاکرات غیر مستقیم سوریه و اسراییل برگزار شد. در این روز من همچنین با بشار اسد، رییس جمهور سوریه به صورت تلفنی و با اولمرت و وزیر خارجه سوریه به طور حضوری به بحث و گفت‌وگو پرداختم.

واشنگتن پست: آیا شما تلاش داشتید روند مذاکرات را به سمت مذاکرات مستقیم میان اسراییل و سوریه سوق دهید؟

اردوغان: بله.

واشنگتن پست: آیا بشار اسد موافقت کرد؟

اردوغان: بشار اسد از ابتدا دارای نگرشی بسیار مثبت در خصوص این مذاکرات بود، در آن روز ما به شکل‌گیری تفاهم و موافقت میان دو طرف نزدیک شدیم و موافقت شد تا دو طرف برای دستیابی به نتایج مثبت تا آخر هفته با یکدیگر مذاکره نمایند.

واشنگتن پست: بنابراین شما احساس کردید که به امضای توافقنامه میان دو طرف نزدیک شده‌اید؟

اردوغان: مذاکرات در این روز پنج تا شش ساعت ادامه یافت، من در صحبت‌های خود در خصوص مذاکرات اسراییل – فلسطین به ایهود اولمرت گفتم که برپایی مذاکرات بدون حضور حماس، اقدامی صحیح نیست، آنها در انتخابات فلسطین شرکت کرده‌اند و اکثریت کرسی‌های پارلمان را از آن خود کرده‌اند، اما اولمرت گفت که نمی‌تواند چنین کاری انجام دهد. علاوه بر آن در طول مذاکرات گفتم که معتقدم می‌توانم در آزاد کردن گلعاد شالیط، سرباز اسراییلی اسیر در دست فلسطینیان به طور موفقیت آمیزی عمل نمایم.

واشنگتن‌پست: برای آزادی این سرباز اسراییلی آیا شما از اسراییل درخواست انجام کاری برای حماس داشتید.

اردوغان: من به اولمرت گفتم اگر شما خواهان میانجی‌گری ما برای آزادی این سرباز اسراییلی هستید ما این کار را می‌توانیم انجام دهیم و معتقدیم به نتایج مثبتی نیز دست خواهیم یافت، اما زمانی که این سرباز آزاد شود اسراییل نیز باید رییس و اعضای پارلمان حماس را از زندان آزاد کند.

واشنگتن‌پست: چرا شما با حماس چنین روابط نزدیکی دارید؟

اردوغان: حماس به عنوان یک حزب سیاسی در انتخابات شرکت کرده است. اگر تمام دنیا این فرصت را به آنها می‌داد تا یک بازیگر سیاسی باشد، این احتمال وجود داشت که آنها پس از پیروزی در انتخابات در شرایط حال حاضر به سر نبرند. دنیا به خواست سیاسی فلسطینیان احترام نگذاشت، این امکان پذیر نیست که از یک طرف از دموکراسی دفاع کنیم وتلاشمان را برای حفظ دموکراسی در خاورمیانه انجام دهیم و از طرف دیگر به نتایج صندوق‌های رای احترام نگذاریم. فلسطین در حال حاضر یک زندان باز است. حماس با تمام تلاشی که داشته نتوانسته شرایط محاصره را تغییر دهد. فقط تصور کنید چگونه ممکن است که رییس و نمایندگان پارلمان یک کشور را به همراه وزیران دولت زندانی کرد و از آنها توقع داشت که مطیعانه سر جای خود بنشینند؟

واشنگتن‌پست: به نظر می‌رسد شما و نخست وزیر اولمرت در آستانه دستیابی به موفقیتی عملی در روابط اسراییل – سوریه بوده‌اید. اسراییلی‌ها از عدم برگزاری مذاکرات مستقیم با سوری‌ها مایوس شده‌اند، این طور نیست.

اردوغان: ما تلاش داشتیم تا امید آنان باشیم، آخرین جمله اولمرت این بود "به محض این که برگردم با همکاران خود مشورت می‌کنم و پس ازآن نزد شما خواهم آمد" زمانی که من منتظر پاسخ اولمرت بودم، در تاریخ 27 دسامبر فروریختن بمب‌ها بر روی غزه آغاز شد. تا زمان اعلام آتش بس در ژوئن 2008 اسراییل هیچ تلفاتی نداشته است. اسراییلی‌ها ادعا می‌کنند راکت‌ها از غزه به سمت اسراییل شلیک شده‌اند. من از اولمرت پرسیدم این راکت‌ها چه تعداد کشته بر جای گذاشته است؟ اما در حملات اسراییل از تاریخ 27 دسامبر حدود 1300 کشته و 6 هزار مجروح در غزه برجای مانده است؛ از طرفی، بسیاری از تاسیسات زیرساختی، ساختمان‌ها آسیب جدی دیده‌اند و تقریبا همه چیز نابود شده است و این در حالی است که غزه در محاصره کامل به سر می‌برده است. شورای امنیت سازمان ملل در خصوص این حملات دست به اتخاذ تصمیم زد، اما اسراییل اعلام کرد این تصمیم را به رسمیت نمی‌شناسد. من نمی‌گویم که حماس سازمان خوبی است و هیچ اشتباهی مرتکب نمی‌شود. آنها هم اشتباهاتی داشته‌اند. اما من نتایج کلی و پایانی را مورد ارزیابی قرار می‌دهم.

واشنگتن پست: در حال حاضر نقش ترکیه را چگونه می‌بینید؟ صحبت‌هایی در خصوص استفاده از سربازان ترکیه به عنوان بخشی از نیروهای حافظ صلح در منطقه وجود داشته است.

اردوغان: برای ما اعزام نیروهای امنیتی به غزه یک اشتباه محسوب می‌شود، تنها کسانی چنین صحبت‌هایی می‌کنند که ادعا دارند نگرش من به حملات اخیر به غزه به خاطر ضد یهودی بودن من و مخالفتم با یهودیان است.

واشنگتن‌پست: و بسیاری از یهودیان آمریکایی در این مورد بسیار ناراحت هستند.

اردوغان: من هم برای این طرز تفکر از سوی آنها بسیار ناراحت هستم. یهودیانی که در کشور من زندگی می‌کنند شاهد طرز نگرش من نسبت به یهودیان هستند. به عنوان یک نخست وزیر همیشه مخالف یهودستیزی بوده‌ام و تاسف من به خاطر دولت فعلی اسراییل است زیرا منصفانه در قبال ما قضاوت نمی‌کند.

واشنگتن پست: اما من نشانه‌هایی از یهود ستیزی را اخیرا در ترکیه مشاهده کرده‌ام.

اردوغان: این تحرکات تلاش‌هایی مردود بوده است.

واشنگتن پست: اما این تحرکات بسیار شدید بوده‌اند تا آنجایی که کنسولگری اسراییل در ترکیه مورد محاصره قرار گرفت.

اردوغان: تظاهرات دموکراتیک. این اتفاقات در تظاهراتی دموکراتیک رخ داده است، تظاهرات در همه جای دنیا برپا می‌شود حتی در آمریکا و اسراییل. هر چه ما گفته‌ایم در مخالفت با دولت فعلی اسراییل بوده است و نه یهودیان. من به طور واضح و روشن اظهار داشته‌ام هر کس که حتی نیت انجام اقدامات ضد یهودی داشته ‌باشد با مخالفت من روبه ‌رو خواهد شد. البته من از اولمرت نمی‌خواهم که متن سخنان من را بنویسد.

واشنگتن پست: آیا روابط با اسراییل را تمام شده می‌دانید؟

اردوغان: ما روابط جدی با یکدیگر داریم. اما دولت فعلی اسراییل باید خود را مورد ارزیابی قرار دهد. آنها نباید از این مساله در انتخابات قریب الوقوع اسراییل سوء استفاده نمایند.

واشنگتن‌پست: آیا انتظار دارید باراک اوباما، رییس جمهور آمریکا نقش عادلانه‌تری میان فلسطینیان و اسراییلی‌ها ایفا نماید؟

اردوغان: در حال حاضر قضاوتی نمی‌توانم بکنم،‌ اما انتظار برقراری عدالت را دارم.

ایسنا