هفت شب ،هفت آسمان ملاقه ای به سوی شمال

امشب به سراغ یکی از زیباترین و کاربردی ترین صور فلکی آسمان می رویم : صور فلکی دب اکبر. دب اکبر که معرف «خرس بزرگ» است در فارسی قدیم به هفت اورنگ مهین و نبات النعش نیز مشهور بوده است .

کد خبر: ۲۲۹۷۶

شکل امروزی آن که بسادگی می توان مشاهده کرد، شبیه به یک ملاقه است ؛ اما در روزگاران قدیم که مردم ستارگان کم نورتر را هم می دیدند (و البته تخیل بیشتری هم داشتند) آن را به صورت یک خرس بزرگ می پنداشتند. برای دیدن این صورت فلکی ، کافی است بین ساعت 9تا 10شب رو به شمال بایستید و پیکره این ملاقه زیبا را (!) در ارتفاع بسیار زیادی از افق و نرسیده به سرسو مشاهده کنید؛ اما این روش پیدا کردن معمولی این صورت فلکی نیست . در واقع ابتدا این صورت فلکی را پیدا می کنند و با استفاده از آن جهت شمال را تعیین می کنند. چگونه؛ پرنورترین ستارگان صورت فلکی دب اکبر که از قضا در سر ملاقه قرار دارند را 5برابر فاصله شان امتداد دهید تا به ستاره قطبی برسید. این ستاره در جهت شمال است و به همین دلیل ستاره قطبی نام گرفته است . ستاره قطبی یک خاصیت جالب دارد: ارتفاع آن در هر مکانی از زمین برابر عرض جغرافیایی محل است . یک ستاره مانده به انتهای ملاقه ، مراق نام دارد و ستاره کوچکی به نام سها در نزدیکی آن قرار دارد. در دوران قدیم ، اعراب از این ستاره به عنوان معیاری برای دید استفاده می کردند؛ البته این ستاره خیلی روشن است و اصلا معیار مناسبی نیست ؛ اما با توجه به آلودگی شهر تهران به نظر می رسد این ستاره می تواند حتی مبنای تیزبینی نیز قرار بگیرد! و یک نکته دیگر در مورد دب اکبر؛ در نواحی ای مانند تهران و شمال آن ، دب اکبر همیشه بالای افق است و هیچ گاه غروب نمی کند، یعنی اگر کوه های شمال تهران نبودند، ما می توانستیم در تمام شبهای سال ، پیکره زیبای دب اکبر را ببینیم . اما سیارات ؛ تنها تفاوتی که آسمان امشب و فردا شب با هفته های گذشته دارد، این است که زمان حضور عطارد در آسمان در حال کاهش است . عطارد را می توانید پس از غروب خورشید در ارتفاع حدود 10درجه بالای محل غروب خورشید ببینید. زحل و مشتری هم پرنورترین اجرام آسمان شامگاهی هستند. مریخ هم صبحگاه در وضعیت مناسب رصدی است : ارتفاعی زیاد در آسمان جنوب شرقی و زهره هم خیلی دیر طلوع می کند و بهتر است از تلاش برای مشاهده اش صرف نظر کنید. در ضمن ! ماه فردا شب به ملاقات مریخ می رود.