رایزنان بازرگانی، سفیران کم‌تحرک اقتصاد ایران

شاید باور نکنید که به گفته مسوولان تا حدود یک سال پیش، ما فقط 7 رایزن اقتصادی در سایر کشورها داشتیم و بتازگی با تلاش‌هایی که انجام شده تعداد آنها به 17 رایزن خواهد رسید که برای کشور پهناوری چون ایران با اهدافی که برای توسعه صادرات غیرنفتی تعریف شده هنوز جای کار دارد و آنچه در این بخش اهمیت دارد، انتخاب رایزن‌هاست که باید با توجه به رقابت شدیدی که بین کشورها وجود دارد، بسیار هوشمندانه و با سرعت عملی مناسب ارتباطی تنگاتنگ بین فعالان اقتصادی و بازرگانان با طرف‌های تجاری برقرار کنند.

یکی از مدیران بازرگانی در این خصوص به خبرنگار ما می‌گوید : بسیاری از کشورها در انتخاب رایزن‌ها دقت بسیاری می‌کنند و معمولا رایزن‌ها از میان افرادی انتخاب می‌شوند که با زبان، فرهنگ و اقتصاد کشوری که به آن اعزام می‌شوند، آشنایی کافی دارند و سال‌ها تجربه کسب کرده‌اند و معمولا این رایزن‌ها با نهادهای صادراتی شکل گرفته ارتباط تنگاتنگی دارند و با شناسایی بازار و فرصت‌ها، آن را در اختیار تاجران خود می‌گذارند، اما ما متاسفانه چنین رایزن‌هایی کم داریم. همچنین نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، این است که نباید رایزن‌ها به حال خود رها شوند و باید وزارت بازرگانی از آنها کار بخواهد تا زمینه گسترش روابط بازرگانی را فراهم کنند و نمایشگاه‌های خارجی را برای فعالان اقتصادی دایر کنند. 

یکی دیگر از بازرگانان می‌گوید: وقتی به سایت اتاق بازرگانی مراجعه می‌کنیم، در بخشی که آگهی‌های فرصت‌های تجاری به چاپ رسیده، متاسفانه مشاهده می‌کنیم که اطلاعات درج شده در مورد شماره تماس اشتباه است و در برخی از اطلاعیه‌های شرکت در مناقصه، سفارتخانه‌های ایرانی بدون آن‌که نام شرکت را درج کنند، به دادن یک شماره که آن هم مربوط به سفارتخانه است بسنده می‌کنند که معمولا هیچ‌کس جوابگو نیست.

سیاست خارجی زمینه‌ساز توسعه اقتصادی

 اما از سوی دیگر، یحیی آل اسحاق، رئیس اتاق بازرگانی تهران نگاه دیگری به مساله دارد، وی بر این باور است تا زمانی که نگرش برون‌نگر به اقتصاد و توسعه‌گرا به روابط بین‌المللی نداشته باشیم، نمی‌توانیم به اهداف چشم‌انداز 20 ساله و اهداف برنامه پنجم توسعه برسیم.

وی به خبرنگار ما گفت: سیاست‌های خارجی ما باید به مفهوم توسعه اقتصادی باشد و سیاست‌های خارجی ما باید به گونه ای تنظیم شود که این مساله را محقق کند و تحقق این اهداف ساختار نیاز دارد و بر اساس یکی از بندهای برنامه پنجم توسعه دولت باید ساختارهای مناسب برای وظایف حاکمیتی از جمله هدایت و نظارت ایجاد کند و برای آن‌که این برنامه پیاده شود، دولت موظف است در جهت بهبود فضای کسب و کار با تاکید بر ثبات محیط کلان اقتصاد ، فراهم کردن زیر ساخت‌های ارتباطی، اطلاعاتی حقوقی، علمی ‌و فناوری‌های مورد نیاز، کاهش خطر پذیری‌های اقتصاد کلان و ارائه مستمر آمار و اطلاعات به صورت منظم به جامعه اقدام کند.

وی با اشاره به این‌که در برنامه پنجم توسعه همکاری با کشورهای منطقه در زمینه تجارت، سرمایه‌گذاری و فناوری مورد توجه قرار گرفته است، گفت: رسیدن به این مهم بدون داشتن یک نهاد خارج از کشور که ابزار و ارتباطات لازم همچنین امکانات و روحیه لازم را داشته باشد، امکان‌پذیر نیست و در این زمینه با ید سفارتخانه‌ها و رایزن‌های بازرگانی ما فعال شوند.

آل اسحاق در ادامه افزود: ‌هر چند وزارت امور خارجه در این چند سال اخیر فعال شده و اقداماتی را برای اعزام رایزن‌ها و فضاسازی برای تعامل با اقتصاد جهانی انجام داده، ولی هنوز تحرک لازم ایجاد نشده است.

باید فرصت داد

اما حمید زادبوم، مدیر کل دفتر نمایندگی‌های سازمان توسعه تجارت نیز به خبرنگار ما می‌گوید: با اقداماتی که از ابتدای سال گذشته آغاز شده است، شمار رایزن‌هایی که به کشورهای هدف اعزام شده‌اند، به 16 رایزن رسیده که تا آخر هفته با اعزام یک رایزن به نیجریه تعداد آنها به 17 رایزن خواهد رسید؛ این در حالی است که پیش از آغاز این حرکت‌ها، تعداد رایزن‌های ما 7 رایزن بود .

وی با اشاره به این‌که 5 رایزن دیگر به وزارت امور خارجه معرفی شده است، گفت: انتخاب رایزن‌ها مراحلی دارد که بر اساس شرایط تعریف شده، رایزن‌ها باید کارمند رسمی‌ دولت باشند و دارای مدرک لیسانس و بالاتر در رشته اقتصاد و مدیریت بازرگانی بوده و مسلط به یک زبان خارجی باشند و حداقل دارای 10 سال سابقه کار در امور تجارت و بازرگانی باشند.

وی ارزیابی عملکرد رایزن‌ها را نیازمند زمان دانست و گفت : باید یک فرصت دو ساله داده شود تا بتوان پس از آن، به ارائه تحلیل آماری پرداخت.

وی یکی از اقدامات انجام شده از سوی رایزن‌ها را فعال کردن هیات‌های ورودی به ایران برای با زدید از توانمندی‌های فعالان اقتصادی در نمایشگاه‌های بین‌المللی در ایران دانست و گفت: تمامی‌ بازرگانان ایرانی نیز می‌توانند اطلاعات مورد نیاز از کشورهای هدف را که به آنها رایزن اعزام شده است با گرفتن ارتباط با رایزن‌ها از روش‌های در یافت مشخصات آنها از روی وب‌سایت سازمان در یافت کنند.

زادبوم تصریح کرد: تجار نباید انتظار داشته باشند که رایزن‌ها برای آنها معامله‌ای انجام دهند بلکه رایزن‌ها فرصت‌ها را به تجار ما معرفی می‌کنند، همچنین پل ارتباطی خواهند بود تا قابلیت صادرکنندگان ما به خارجی‌ها معرفی شود.

وی گفت: همه امکانات ما یعنی دفاتر سازمان توسعه تجارت در 17 کشور در اختیار بخش خصوصی است ولی انتظارات نیز با توجه به تعداد بازرگانان و امکانات موجود با ید منطقی باشد.