لباس رفاقت بر تن مجرمان حرفه‌ای

هشدار به همین آسانی است: «به غریبه‌ها اعتماد نکنید.» همین یک جمله ساده، بیشتر مواقع نادیده گرفته و باعث می‌شود خانواده‌ها در دام کلاهبرداران و مجرمان حرفه‌ای گرفتار شوند و حتی گاه کار به قتل و جنایت بکشد.
این یک ماجرای واقعی است که در اسلامشهر اتفاق افتاده است؛ مردی با ریختن طرح دوستی با دو مرد دست به کلاهبرداری زد. او شیادی بود که از در رفاقت وارد شد و توانست نقشه‌اش را پیش ببرد. سرهنگ احمد میری  رئیس پلیس اسلامشهر  می‌گوید: « این ماجرا از چهار ماه پیش و زمانی آغاز شد که دو مرد از طریق دوست مشترکشان با مردی به نام احمد آشنا شدند. احمد با این دو نفر طرح دوستی ریخت و توانست اعتماد آن دو را جلب کند و سپس در حالی که ادعا می‌کرد از مقامات یکی از وزارتخانه‌هاست و می‌تواند برای آنها تسهیلات بانکی دریافت کند، اموال آنها را تصاحب کرد.»

به گفته سرهنگ میری، متهم رفیق‌نما از طعمه‌هایش 15 میلیون تومان پول نقد، یک فقره چک 15 میلیون تومانی و مدارک یک ملک به ارزش 5/2 میلیارد تومان کلاهبرداری کرد.

دزدان و شیادان برای رسیدن به اهدافشان مرتب رنگ عوض می‌کنند و در قالب‌های مختلف فرو می‌روند. بازی در نقش دوست صمیمی نیز یکی از همین شگردهای مجرمانه است و گروهی از تبهکاران بعد از شناسایی سوژه ‌مناسب به آنها نزدیک می‌شوند، طرح دوستی می‌ریزند، به محیط خانوادگی‌شان راه می‌یابند و در نهایت ضربه نهایی را وارد می‌کنند. به همین خاطر است که پلیس مرتب هشدار می‌دهد در برابر افراد غریبه کاملا هوشیار باشید. سرهنگ داوود سلطانی  رئیس پلیس آگاهی استان گلستان  در این رابطه خاطرنشان می‌کند: «ساده‌اندیشی و اعتماد بیجا به افراد ناشناس مهم‌ترین علت وقوع کلاهبرداری است.»

با نگاهی به پرونده‌های تشکیل‌شده در پلیس آگاهی نمونه بسیاری از چنین کلاهبرداری‌ها و دزدی‌هایی را می‌توان دید. «رحیم  ن» که خود طمعه یکی از همین مجرمان حرفه‌ای شده است، می‌گوید: «آشنایی من و رضا  متهم  کاملا اتفاقی بود. در پارک با او آشنا شدم. مرد خوب و محترمی به نظر می‌رسید. بعد از چند بار ملاقات اتفاقی در همان پارک کم‌کم با هم دوست شدیم و به تدریج رفاقتمان آنقدر زیاد شد که او را به خانه‌ام دعوت کردم اما رضا از اعتمادم سوءاستفاده و با خوراندن شیرینی مسموم، اموالم را سرقت و فرار کرد. او یک دزد حرفه‌ای بود که با طرح رفاقت به خانه‌ام آمد و هر چیز باارزشی که داشتم را از چنگم درآورد. من تا قبل از دزدی هیچ شناخت کاملی از این مرد نداشتم و اطلاعاتم درباره او بسیار سطحی و محدود به همان چیزهایی بود که خودش گفته بود.»

جلب اعتماد و ورود به خانه و حریم خانواده، نخستین مرحله از نقشه مجرمان است که در این میان گاه بی‌دقتی و سهل‌انگاری شهروندان نیز راه را برای آنها هموار می‌کند. سرهنگ مهدی احمدی  رئیس مرکز اطلاع‌رسانی نیروی انتظامی تهران بزرگ  هشدار می‌دهد: «دوستی و رفاقت باید بر پایه شناخت باشد. طبیعتا اعتماد کردن و دوست شدن با اشخاصی که آنها را به طور کامل نمی‌شناسید و به صورت اتفاقی با آنان آشنا شده‌اید عاقبت خوشی نخواهد داشت و در بسیاری موارد دیده شده دوستی‌های سطحی چه در بین جوانان و چه در رده‌های سنی دیگر به وقایع و حوادث ناخوشایند منجر می‌شود، بنابراین قبل از این که به طرف مقابل‌تان اعتماد کنید باید او را کاملا بشناسید، از سوابقش مطلع شوید و بدون انجام تحقیقات اجازه ندهید هر کسی به خانه‌تان راه پیدا کند، چون در غیر این صورت زمینه سوءاستفاده فراهم خواهد شد.»

پرونده‌ای که به تازگی در شعبه 6 دادسرای ناحیه 4 تهران مطرح شده نمونه‌ دیگری از عاقبت اعتماد به چنین دوستانی را آشکار می‌کند. به گفته بازپرس ولی‌زاده «اعتماد بی‌‌مورد این کارمند به مردی که ادعای رفاقت داشت باعث شد به دردسر بیفتد و چند روز بازداشت شود، ضمن این که اکنون با قرار وثیقه آزاد است.» گزارش صفحه 7 رابخوانید.

او خاطرنشان می‌کند: «هر کاری روالی دارد. برای این‌که شهروندان چه به عنوان متهم و چه به عنوان شاکی دچار دردسر نشوند هرگز نباید برای انجام کارها از روند معمول عدول کنند. بعضی‌ها فکر می‌کنند اگر برای انجام کارشان دنبال دوست و آشنا بگردند راحت‌تر به هدفشان خواهند رسید، حال آن که این طرز تفکر کاملا اشتباه و حادثه‌ساز است.»

یکی دیگر از شگردهای مجرمان حرفه‌ای برای راه‌یافتن به حریم خانواده‌ها و پیش بردن نقشه‌های مجرمانه، جا زدن خود به عنوان خواستگار عاشق‌پیشه است. سرهنگ عباسعلی محمدیان، رئیس پلیس آگاهی تهران بزرگ در توضیح نمونه‌ای از این پرونده‌ها می‌گوید: «مردی 35 ساله به نام فرید با یک خانواده آشنا شد و در حالی که خودش را کارمند یکی از نهادهای دولتی معرفی می‌کرد از دختر خانواده خواستگاری و به این ترتیب اعتماد آنها را جلب کرد.
فرید که به منزل این خانواده رفت و آمد داشت با این ادعا که می‌خواهد یک‌سری کالا با ارزش افزوده بالا به کشور وارد کند، تحت عناوین مختلف از جمله شراکت در سود از 3 نفر از اعضای این خانواده 3 فقره چک بانکی در مجموع به مبلغ 500 میلیون تومان دریافت کرد و متواری شد. بعد از طرح شکایت از سوی وکیل این خانواده ثروتمند، از طریق چهره‌نگاری و به دست آوردن اطلاعات لازم محل کار فرید شناسایی و با انجام تعقیب و مراقبت‌های پلیسی دستگیر شد.»

این نوع جرائم همگی به خاطر بی‌توجهی به همان هشدار ساده به وقوع می‌پیوندد و گاه عواقب جبران‌ناپذیری دارد. کاظم بیرجندی، آسیب‌شناس اجتماعی می‌گوید: «گاهی اوقات طمع باعث چنین وقایعی می‌شود. طمع کسب سود، دریافت پول، انجام کارهای اداری بدون دردسر و موارد مشابه، سبب می‌شود مردم به سادگی توسط افراد کلاهبردار اغفال شوند اما فارغ از این موضوع باید توجه داشت اشخاصی که برای انجام جرم به چنین روش‌هایی متوسل می‌شوند از کودکی زمینه بزهکاری دارند و اگر در همان دوران شناسایی شوند می‌توان از مجرم شدن آنها پیشگیری کرد.»

علاوه بر کلاهبرداری و سرقت در مواردی اعتمادهای بی‌مورد به قتل نیز منجر می‌شود. قضات شعبه 71 دادگاه کیفری استان تهران پسر جوانی را محاکمه کردند که به قتل یک مرد ثروتمند متهم شده است. ( گزارش صفحه 13 را بخوانید . )

مقتول این پرونده در واقع قربانی دوستی سطحی و ظاهری با پسر جوانی شد که هیچ شناختی از او نداشت. از این نوع قتل‌ها در سال چندین بار تکرار می‌شود و اعتماد بی‌مورد افرادی را به کام مرگ می‌کشاند، با این وجود هنوز هستند اشخاصی که به این هشدارها و توصیه‌ها توجه نمی‌کنند و خود را در معرض جرم قرار می‌دهند. سرهنگ احمدی یک بار دیگر تذکر می‌دهد: «بی‌دلیل به افراد اعتماد نکنید. به خاطر داشته باشید مجرمان از غفلت شما سوءاستفاده می‌کنند.»

 علیرضا رحیمی‌نژاد