مروری کوتاه بر دستاوردهای بهداشتی ، درمانی پس از انقلاب

سلامت ، به معنی برخورداری از رفاه کامل جسمی ، روانی و اجتماعی است و تنها نبود بیماری ، معلولیت و ناتوانی نیست .سلامت ، یکی از حقوق عمده انسانی تلقی می شود و همه مردم باید به منابع مورد نیاز

کد خبر: ۲۰۴۷۰

برای تامین آن دسترسی داشته باشند. عوامل اثرگذار بر سلامت ، عوامل اقتصادی ، اجتماعی ، محیط فیزیکی ، شیوه های زندگی ، عوامل ژنتیکی و دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی است . فقر، جهل ، عقب ماندگی از نظر توسعه ، شرایط دشوار جغرافیایی و آب و هوایی و... دشمنان سلامت مردم هستند و مبارزه با این دشمنان ، از مسوولیت های نظام جمهوری اسلامی است . در این ارتباط 2ماموریت به وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی محول شده است :
1) تلاش برای افزایش طول عمر مردم ایران
2) ارتقای توان جسمی ، روانی و اجتماعی مردم.
برای تحقق این ماموریت از سال 1358 تا 1359 مطالعاتی آغاز شد و براساس این مطالعات ، در سال 1363 ، ساختاری با عنوان شبکه های بهداشتی ، درمانی در کشور ایجاد شد. برای هر شهرستان ، یک شبکه پیش بینی شد که در روستاها خانه بهداشت و مرکز بهداشتی ، درمانی روستایی و در شهرها، مرکز بهداشتی درمانی شهری ، پایگاه بهداشت و بیمارستان احداث شود. در حال حاضر، 15هزار و 400خانه بهداشت ، 2هزار و 320مرکز بهداشتی ، درمانی ، روستایی و 2هزار و 6مرکز بهداشتی ، درمانی شهری در کشور فعالیت می کنند. همچنین 85درصد روستاییان کشور تحت پوشش خدماتی بهداشتی درمانی هستند.

نتایج ایجاد شبکه های بهداشت

ایجاد شبکه های بهداشت که در منطقه منحصر به فرد هستند، نتایج مثبت فراوانی به بار آورده است ، از جمله این که نرخ امید به زندگی در آغاز تولد از 66سال برای مردان به
7/70 سال و از 69سال برای زنان به 4/73 سال افزایش یافته است . میانگین جهانی نرخ امید به زندگی 63سال است و این نرخ در کشورهای صنعتی 77سال است . از سوی دیگر، با اجرای برنامه بهداشت باروری ، نرخ رشد جمعیت از 2/3 درصد در سال 64به 41/1 درصد کاهش یافت . میانگین این نرخ رشد در کشورهای صنعتی 3/0 درصد و در کشورهای در حال توسعه ، 7/1 درصد است . میزان مرگ مادران در اثر زایمان ، به ازای یکصدهزار تولد زنده پیش از انقلاب ، 237مورد بود که در سال 64به 140مورد کاهش یافت . اکنون این میزان به 37مورد رسیده است که نسبت به میانگین جهانی که 430مرگ در هر یکصدهزار تولد زنده است ، وضعیتی بسیار مطلوب داریم ، اما با کشورهای صنعتی که 13مورد مرگ است ، همچنان فاصله داریم .
مداخله برای بهبود تغذیه

با اجرای برنامه کشوری پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید و یددار کردن نمکهای خوراکی ، در حال حاضر حدود 107کارخانه ، نمک یددار مورد نیاز کشور را تولید می کنند و براساس آخرین اطلاعات ، حدود 93درصد مردم در روستاها و 96درصد ساکنهای شهرها از نمک یددار استفاده می کنند. اکنون ایران به هدف استفاده حداقل 90درصد مردم از نمک یددار - که از سوی مجامع بین المللی در قالب اهداف سلامت تا پایان سال 2000 برای همه تعیین شده بود - دست یافته است و بزودی شاهد حذف اختلالات ناشی از کمبود ید در کشور خواهیم بود. در حال حاضر، شیوع گواتر در کشور از سال 68 تاکنون ، 23-40درصد کاهش داشته است . یکی دیگر از برنامه ها، اجرای طرح غنی سازی آرد با آهن و اسید فولیک به منظور پیشگیری و کنترل آنمی فقر آهن در استان بوشهر است و ما تصمیم داریم پس از نتیجه گیری موفقیت آمیز از این طرح با هدف رساندن ریز مغذی های ضروری و مورد نیاز بدن مردم آن را در دیگر مناطق کشور نیز تعمیم دهیم .
اورژانس

سالانه هزاران نفر در کشور در حوادث امروز رانندگی ، محل کار و خانه جان می سپارند. بنابراین تجهیز کشور برای دفاع همه جانبه از سلامت افراد از ضرورت های نظام است . افزایش بیماران قلبی و عروقی نیز در کنار افزایش مصدومان حوادث امروز ، ضرورت توسعه و تجهیز اورژانس های بیمارستانی و پیش بیمارستانی را افزایش می دهد. در سال 1377 ، 304 پایگاه اورژانس در سراسر کشور داشتیم . این تعداد در سال 79 به 420پایگاه و تا شهریور ماه سال 81 ، به 545پایگاه افزایش یافت . همچنین تعداد آمبولانس های کشور نیز رشد 50درصدی داشت و با اجرای طرح تجهیز اورژانس ها ، افزون بر نوسازی ناوگان اورژانس ، تعداد آمبولانس ها نیز افزایش خواهد یافت . ما با سازمان آتش نشانی قراردادی امضا کرده ایم که بر مبنای آن ، در شهرهای بیش از 250هزار نفر اکیپ فوریت های پزشکی در ایستگاه های آتش نشانی مستقر شوند. براین اساس ، تاکنون 6پایگاه در تهران ، 5پایگاه در شیراز، 3پایگاه در اهواز و یک پایگاه در رشت راه اندازی شده است . به منظور بهبود خدمات مراقبتی در اورژانس های بیمارستانی و پیش بیمارستانی ، با تصویب رشته کاردانی مسوول امور فوریت های پزشکی ، بزودی این رشته در دانشگاه تبریز راه اندازی می شود. در حالی که امداد هوایی تهران با میانگین 5دقیقه زمان رسیدن به بالین بیمار، تاکنون بیش از 800ماموریت مفید انجام داده است ، آمبولانس هوایی در شیراز و جاده های اطراف آن نیز کار خود را آغاز کرده و در شهرهای زاهدان ، مسجد سلیمان ، اصفهان و تبریز نیز این اورژانس ها فعال خواهند شد. همچنین در اورژانس زمینی ، میانگین زمانی رسیدن به بالین بیمار از 25دقیقه به حدود 14دقیقه در تهران کاهش یافته است .
عدالت اجتماعی

میزان دسترسی مردم به خدمات مورد نیاز مانند خدمات آموزشی ، بهداشتی و درمانی یکی از شاخصهای سنجش عدالت اجتماعی در جوامع است . در حال حاضر، 93درصد روستاها و صددرصد شهرها به خدمات اولیه بهداشتی دسترسی دارند. میانگین دسترسی کشورهای مدیترانه شرقی به این خدمات در مناطق روستایی ، 70درصد و در مناطق شهری ، 98درصد است . بنابراین ، کشور ما از متوسط منطقه ، بالاتر است . نسبت پزشک به یکهزار نفر جمعیت از 39/0 نفر در سال 1363 به 04/1 نفر در سال 1379 رسیده است . در سال 63 ، حدود 54درصد پزشکان عمومی ، 87درصد متخصصان و 66درصد دندانپزشکان در تهران و 5شهر بزرگ کشور حضور داشتند. این شاخص در کشورهای منطقه مانند لبنان 8/2 ، عربستان سعودی 4/1 ، مصر 6/1 ، اردن 6/1 ، لیبی 1 ، الجزایر و سوریه 8/0 است . شاخص 04/1 پزشک نسبت به 1000نفر جمعیت در ایران از میانگین کشورهای منطقه مدیترانه شرقی اندکی پایین تر است . با این حال ، تعداد زیادی از فارغ التحصیلان گروه پزشکی در کشور بیکار هستند. این عامل ، باعث شده است پذیرش دانشجوی پزشکی در سالهای اخیر به نصف تقلیل یابد. نسبت تخت ثابت به یکصد هزار نفر جمعیت از 154تخت در سال 1363 ، به 164تخت در سال 1379 رسیده است . این شاخص در لبنان 300، لیبی 410 ، عربستان سعودی 250 ، مصر 210 ، اردن 160 و عراق 170است . بنابراین ، ایران از میانگین کشورهای منطقه و کشورهای مشابه و قابل مقایسه به لحاظ درآمد تختهای کمتری دارد. دسترسی به آب آشامیدنی سالم در مناطق روستایی ، از 7/68 درصد در سال 1363 به 89درصد و در شهرها به 99درصد در سال 1379 رسیده است . این شاخص ، در شهرها و روستاهای کشورهای صنعتی 100 و در شهرهای کشورهای در حال توسعه 91 و در روستاها 80 است . به این نکته باید توجه داشت که دسترسی به آب آشامیدنی سالم می تواند باعث کاهش اسهال به میزان 22درصد و کاهش مرگ ناشی از اسهال به میزان 65درصد شود.