حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی:
حذف یارانهها در 11 کشور به کاهش شکاف طبقاتی منجر شده است
گروه اقتصاد: موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی در گزارشی به بررسی تجربه 11 کشور در حذف و هدفمندسازی یارانهها پرداخته است.
به گزارش برنا، این موسسه مطالعاتی به اصلاحات انجام شده در پرداخت یارانهها در کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه اشاره کرد و افزود: در این مناطق هزینههای عمومی کالاهای یارانهای سهم قابل ملاحظهای از بودجه دولت را تشکیل میدهد و تقریبا در تمام کشورهای این منطقه یارانهها بیشترین سهم برنامه پرداختهای اجتماعی دولت را برای کاهش فقر در بر میگیرند.
این گزارش، اصلاح سیستم یارانهها در تونس را از طریق خود هدفمندی تفاوت در کیفیت عنوان کرد و افزود: معیار مشخص این اقدام شامل بهبود هدفمندی کالاهای پست، افزایش قیمت کالاهای لوکس (کالاهای مصرفی گروههای پردرآمد) و کاهش هزینه تولید و توزیع کالاهای یارانهای بود.
این گزارش حاکی است: با کاهش فساد و کاهش افراد ذینفع اثربخشی برنامه اعطای یارانه به طور قابل ملاحظهای افزایش یافته به طوری که در طول 3 سال، سهم یک پنجم گروههای پایین درآمدی از کالاهای کالریزا و پروتئینی افزایش یافت و هزینههای یارانه از 4 درصد به 2 درصد در یک دوره خاص کاهش پیدا کرد. به دنبال این اصلاحات، منافع مطلق فقرا افزایش پیدا کرد و توانستند 21 درصد کل یارانهها را به خود اختصاص دهند در حالی که گروههای بالا درآمدی سهمشان از یارانهها به 18 درصد رسید.
این موسسه پژوهشی در ادامه اصلاح نظام یارانهها در الجزایر را مورد بررسی قرارداده و افزوده است: الجزایر از ابتدای سال 1992 برنامه پرداخت یارانهها را در مدت 4 سال به طور کامل حذف کرد که این امر از طریق آزادسازی تدریجی قیمت کالاهای اساسی حمایت شده انجام و در همین زمان هم برنامههای تامین اجتماعی برای جبران رفاه عمومی از دست رفته اعمال شد. این گزارش میافزاید: قبل از برنامه اصلاحات در الجزایر طی یک دوره خاص ارزش یارانههای در دسترس ثروتمندان 3 برابر فقرا بوده است.
از سوی دیگر، این گزارش فشارهای شدید مالی و بیثباتی اقتصادی را از دلایل اصلاح برنامه یارانهها بر اردن برشمرد و افزود: بر این اساس ابتدا در سال 96 یارانه گندم حذف شد و قیمت آرد و نان افزایش یافت که این افزایش با پرداختهای انتقالی به کل جامعه همراه بود سپس کوپنهای مواد غذایی با پرداختهای نقدی جایگزین شد که کاهش پرداختهای انتقالی برای نان را به دنبال داشت و در مرحله بعد معادل پرداخت نقدی انتقالی که عام بود، پرداختهای سیستم نقدی به خانوارها اعمال شد که این اقدام افزایش قیمت گندم، علوفه دام و نان را جبران کرد.
این گزارش تصریح کرد: تا قبل از اصلاح نظام یارانهها در مراکش یک پنجم جمعیت بالای درآمدی، دو برابر فقرا از یارانهها برخوردار شدهاند و شکر و روغن بیشتر توسط گروههای بالادرآمدی مصرف شده و در این بین تنها یارانه گندم برای گروههای کمدرآمد هدفمندتر بوده است.
در بخش دیگری از این گزارش هم به اصلاح نظام یارانهها در کشور مصر اشاره شده و آمده است: در مصر نیز سیاست کاهش یارانهها از جانب دولت اتخاذ شد به طوری که در اثر این سیاستها سهم یارانههای مواد غذایی از 14 درصد به حدود 5درصد کل هزینههای دولت در طی یک دوره خاص کاهش پیدا کرد که این امر از طریق کاهش کالاهای مشمول یارانهها، افزایش قیمت نان و افزایش هدفمندی قند و شکر و روغن خوراکی صورت گرفته است.
این گزارش همچنین به جانشینی یارانه عام به بن کالاها به منظور حمایت از فقرا و کاهش هزینههای مالی در کشورهای جامائیکا، مکزیک و آمریکا اشاره کرد و افزود: جامائیکا تحویل بن کالا را جانشین برنامه فراگیر یارانهها کرد.
این برنامه به طور قابل ملاحظهای هدفمندی یارانه را در مقایسه با یارانههای فراگیر بهبود بخشید به طوری که 20 درصد فقیرترین افراد جامعه 31درصد منافع این روش را بهدست آوردند در حالی که این رقم در توزیع عام یارانهها 14درصد بود.
موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی تصریح کرد: سریلانکا بعد از استقلال از بریتانیا اولین تغییرات سیستماتیک در نظام یارانهها را آغازکرد و به مدت 35 سال در بین اغلب افراد جامعه سهمیه غذایی توزیع میکرد و بعد بن کالا راجانشین سهمیهبندی در کشورکرد. این اصلاح، سهم کل یارانههای 40 درصد خانوارهای پردرآمد جامعه (4 دهک بالا) را به نصف کاهش داد. این گزارش حاکی است: با ادامه هدفمندی یارانهها اکنون سهم دو پنجم (4 دهک آخر) از ثروتمندان به 15 درصدکل یارانهها کاهش یافته است اما در مرحله بعدی دولت پرداخت نقدی را جایگزین بن کالا کرد.
گفت و گو
