فروش چشم‌نوازی شهر برای تجارت پرسود

نگاهی به عکس‌های تهران قدیم به ما نشان می‌دهد که فضای شهر تا چه حد در زیر نگاهمان تغییر کرده است.

در چند سال اخیر بیلبوردها و تابلوهای تبلیغاتی در سطح شهر رشدی قارچ‌گونه یافته‌اند و بیراه نیست اگر بگوییم دیگر برای دیدن فضایی عاری از ردپای تبلیغات، باید به جستجو پرداخت.

تبلیغات گوناگون در سطح شهر تهران چهره پایتخت را مخدوش کرده بدون این که سازمان‌های متولی چاره‌ای برای آن بیندیشند و در این میان سود و درآمد کلانی که در این حوزه جریان دارد، موجب می‌شود همچنان روزگار بر وفق مراد متولیان تبلیغات شهری بگردد.

نصب پلاکاردهای مختلف با مضامین گوناگون و رشد قارچ‌گونه تابلوهای تبلیغاتی، شهر تهران را به یک تابلوی تبلیغاتی بزرگ تبدیل کرده است که به قامت یک معضل جدی اما ناشناخته ابراز وجود می‌کند.

بیلبوردهای میلیونی‌

بزرگراه همت  ورودی کردستان اجاره یکماهه 8 میلیون تومان، مدرس  آفریقا بیلبورد 40 متری ماهانه 5 تا 6 میلیون تومان، اتوبان صدر روی عرشه پل اجاره یکماهه 12 میلیون تومان و....

این نرخ برخی بیلبوردهای تبلیغاتی بزرگراههای تهران است که از طریق تعاونی محیط وابسته به سازمان زیباسازی شهرداری تهران در اختیار افراد حقیقی و حقوقی قرار می‌گیرد و به این ترتیب است که به گفته مسوولان سازمان زیباسازی شهرداری تهران، درآمد شهرداری تهران از محل تبلیغات محیطی سالانه بین 17 تا 20 میلیارد تومان است.

البته اگر این قیمت‌ها را در اجاره چند ماهه تا یکساله محل نصب هر یک از این بیلبوردها ضرب کنیم، به یک رقم نجومی خواهیم رسید که قطعا تنها شرکت‌ها و تولیدکنندگان بزرگ و معروف براحتی از عهده پرداخت اجاره چند ماهه آن برمی‌آیند.

این در حالی است که به گفته متولیان بحث تبلیغات محیطی و بیلبوردهای تبلیغاتی، اجاره محل نصب بیلبوردهای تبلیغاتی بسته به ابعاد بیلبورد، تعداد آن، مدت زمان اجاره و این‌که متقاضیان بخواهند بیلبورد تبلیغاتی‌اشان در کدام بزرگراه نصب شود، کم و زیاد خواهد شد.

و باز هم به گفته همین مسوولان، نرخ بیلبوردهای تبلیغاتی بیشتر به جای این‌که به ابعاد بستگی داشته باشد، به مکان نصب مرتبط است، به طوری‌که تبلیغات روی عرشه پل‌ها و در بزرگراه‌هایی همچون صدر، مدرس و همت گران‌ترین هزینه‌ها را به متقاضیان آن و بیشترین سود را برای متولیانش رقم می‌زند.

بیلبوردهای قاتل‌

در این میان رئیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ معتقد است هر چیزی که دقت راننده را به خود جلب کند، در بروز تصادفات رانندگی نیز تاثیرگذار خواهد بود.

سرهنگ هادی هاشمی در گفتگو با «جام‌جم» می‌افزاید: انتقال پیام در بیلبوردهای تبلیغاتی به صورت تصویری بهتر از نوشتاری است؛ چراکه خواندن و درک پیام‌های نوشتاری زمان و دقت بیشتری را می‌طلبد؛ در حالی‌که پیام‌های تصویری با سرعت بیشتری منتقل می‌شود. همچنین بیلبوردهای تبلیغاتی نوشتاری نیز باید در قالب کلمات درشت و کوتاه باشد تا پیام سریع منتقل شود.

وی با بیان این‌که متاسفانه در حال حاضر تعداد زیادی از بیلبوردهای نصب شده در سطح بزرگراه‌ها و خیابان‌های شهر این شرایط را ندارند، به جلسات مشترکی با شهرداری تهران و سازمان زیباسازی در جهت اجرای طرح ساماندهی بیلبوردهای تبلیغاتی در سطح شهر اشاره کرده و تصریح می‌کند: در این راستا پس از بررسی‌های کارشناسی تعدادی از بیلبوردهای نصب شده در سطح بزرگراه‌ها که موجب ناامنی ترافیکی شده بود، جمع‌آوری شده است.

20 میلیارد تومان درآمد سالانه تبلیغات‌

اما مدیرعامل سازمان زیباسازی در گفتگو با «جام‌جم» با اشاره به درآمد 17 تا 20 میلیارد تومانی این سازمان از محل تبلیغات محیطی می‌گوید: با اجرای طرح ساماندهی شرکت‌های تبلیغاتی در حال حاضر این شرکت‌ها بر اساس رتبه‌بندی در تبلیغات شرکت می‌کنند که هم‌اکنون مدت قرارداد یک سال است که در صورت رعایت اصول بین یک تا 3 سال قابل تمدید خواهد بود.

به گفته ملاصالحی، طی 2 سال گذشته قراردادی با جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران منعقد شد تا با مطالعه یک تیم کارشناسی تمام فضاهای قابل تبلیغات در تهران با استانداردهای بین‌المللی مطابقت داده شود و جانمایی صحیح بیلبوردها صورت گیرد که محورهای حکیم، صیادشیرازی و امام علی از جمله مکان‌هایی است که در آنها تابلوهای تبلیغاتی ابعاد مشخصی پیدا کرده‌اند.

وی همچنین از حذف آن دسته از بیلبوردهای قدیمی که جانمایی مناسبی نداشته، خبر داده و می‌گوید: به طور مثال در اتوبان شهید همت هم‌اکنون 3200 متر فضای تبلیغاتی وجود دارد که بر اساس مطالعه جدید باید به 1200 متر کاهش یابد.

اما این‌که چرا برنامه استانداردسازی پیشتر از اینها آغاز نشد؟ ملاصالحی با اشاره به این‌که پس از شهریورماه سال گذشته که مالکیت بیلبوردهای تبلیغاتی سطح شهر در اختیار سازمان زیباسازی قرار گرفت، گفت: برنامه استانداردسازی تبلیغات محیطی سطح شهر نیز آغاز شد اما بر اساس برآورد انجام شده، مطالعات کارشناسی برای بررسی جانمایی مجدد تمام بیلبوردها و فضاهای تبلیغاتی سطح شهر و بزرگراه‌های تهران حداکثر 2 تا 3 سال زمان خواهد برد.

بر اساس برنامه مصوب نباید بیش از 30 هزار متر فضا به بحث تبلیغات محیطی در سطح شهر تهران اختصاص یابد که از این مقدار تنها 25 درصد فضاهای تجاری در اختیار برنامه‌ها و تبلیغات فرهنگی قرار دارد که آن هم ویژه اعیاد مذهبی و مناسبت‌های تقویمی و... است.

مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران از ارائه توضیح در خصوص نرخ برخی بیلبوردهای تبلیغاتی نصب شده در سطح بزرگراه‌ها خودداری کرده و می‌گوید: سازمان زیباسازی تنها قیمت پایه را پیشنهاد می‌دهد و تعیین قیمت بیلبوردهای نصب شده در مکان‌های مختلف سطح شهر و بزرگراه‌ها به عهده شرکت تعاونی محیط است.

از بحث آلودگی بصری بیلبوردهای تبلیغاتی که بگذریم، نصب برخی بیلبوردها و بنرهای مناسبتی که گاه تا ماه‌ها پس از آن مناسبت همچنان روی دیوارهای شهر خودنمایی می‌کند نیز جای تامل دارد.

تبلیغات شهری نامناسب به عنوان یکی از مظاهر آلودگی بصری، آسیب‌های بسیاری را برای شهر و شهروندانش به همراه دارد. علاوه بر انحصاری که پشت این جریان‌هاست، ضربات مهلک این نابسامانی هر روز بر پیکر شهر وارد می‌شود و تنها کسانی که از این فرآیند متضرر می‌شوند، شهروندانی هستند که ناخودآگاه و ناخواسته به این تبلیغات نگاه می‌کنند.