اگر با مشایی کار نمی‌کردم؛ استقلالم زیر سوال می‌رفت

از طرفی شنیده می‌شد که اختلافاتی میان او و حمید بقایی، قائم مقام سازمان میراث‌فرهنگی، نیز وجود دارد.  
 
بی‌شک طاها هاشمی ازجمله کسانی بود که به علت همکاری با مدیریت پیشین سازمان میراث‌فرهنگی و ادامه همکاری با مدیریت فعلی مورد انتقادات شدیدی قرار گرفته بود. در دوران طاها هاشمی و ریاست وی در پژوهشگاه، اتفاقات خوب و بد بسیاری زیادی در حوزه پژوهش رخ داد که به گفته خودش؛ در مصاحبه‌ای مطبوعاتی گفته خواهد شد.

اما آنچه در استعفای هاشمی بیش از همه مورد بحث بود ، همزمانی استعفای وی با صحبتهای اخیر مشایی درخصوص دوستی با مردم اسرائیل بود. از طرفی شنیده می شد که اختلافاتی میان او و حمید بقایی، قائم مقام سازمان میراث فرهنگی، نیز وجود دارد که تمامی این موارد بهانه این آخرین گفتگوی خبرگزاری میراث‌فرهنگی با طاها هاشمی به عنوان رئیس پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی شد.
 
امروز خبر استعفای شما که آوای آن از مدتها قبل به گوش می‌رسید به شکل رسمی از طرف سازمان اعلام شد و آقای مشایی نیز با استعفای شما موافقت کردند. اصلی ترین دلیل استعفای شما چه بود؟
 
هشت ماه قبل اجلاسی در هند برگزار می شد که در آن سفر دچار آسیب دیدگی از ناحیه کمر شدم ..
 
زمین خوردید؟
 
نه شاید به خاطر تاخیر 7 تا 8 ساعتی فرودگاه و پرواز طولانی به هند و سپس نشستن در جلسه‌ای چند ساعته سبب این اتفاق شد. فردای اجلاس به خاطر درد شدید راهی ایران شدم و در مراجعه به پزشک به سرعت بستری شدم و یک ماه این ماجرا طول کشید. در ام آر آی توصیه شد که کار به حداقل برسد. آن زمان خیلی اعتنا نمی کردم و چون به کارم علاقه داشتم ادامه دادم تا این که این اواخر درد به ناحیه گردن و دست هم رسید و در ام آر آی دوم هشدار جدی داشته شد که کار به حداقل برسد. استعفای من بیش از یک ماه قبل به خاطر بیماریم در خواست شد.
 
درخصوص استعفای شما شنیده های زیادی وجود دارد که یکی از آنها مخالفت در ادامه همکاری شما با آقای مشایی ازسوی مدرسین طلاب قم بوده است. به گفته چند منبع موثق مجمع مدرسین طلاب قم به خاطر اظهارات اخیر آقای مشایی درباره دوستی با اسرائیل، از شما خواسته اند که استعفا دهید و همکاریتان را با رئیس سازمان میراث فرهنگی قطع کنید. آیا این موضوع صحت دارد؟
 
اصلا چنین چیزی نیست. من خودم قادر به تشخیص هستم و نیازی به تعیین و تکلیف کسی ندارم. من اگر مشکل بیماری نداشتم تا پایان دوران آقای مشایی به همکاریم ادامه می دادم و دلیلی نمی بینم که تحت تاثیر توصیه ها و ایده ها استعفا بدهم.
 
پس توصیه هایی مبنی بر متوقف شدن ادامه همکاری با آقای مشایی بوده؟
 
این قبیل توصیه ها از مدت ها قبل و از جاهای مختلف می شد. من دوستان زیادی در جریان اصولگرا و اصلاح طلب دارم اما همیشه دیدگاه مستقلی در مسائل سیاسی و اجتماعی داشتم بنابراین توصیه هایی از طرف این دوستان می شد و می گفتند که نمانید و ادامه ندهید و حتی بعضی ها می گفتند بمانید و ادامه بدهید. من در حوزه کاری هرگز تحت تاثیر توصیه های دیگران عمل نکردم و تمام کارهای انجام گرفته براساس تشخیص خودم بوده است. شاید اگر این مشکل جدی پیش نمی آمد کارم را ادامه می دادم و هرگز تحت تاثیر شرایط جوی به وجود آمده  استعفا نمی دادم.
 
یکی از انتقاداتی که به شما درخصوص همکاری با آقای مشایی وجود داشت این بود که می گفتند پس از رفتن آقای مرعشی از سازمان شما نیز باید می رفتید و با مدیریت فعلی سازمان همکاری نمی کردید. شما در دولت قبلی مدیر مسئول روزنامه انتخاب بودید و همیشه در این روزنامه محافظه کار و میانه رو بودید. پس چطور با آقای مشایی ادامه کار دادید؟
 
سئوال خوبی است. اتفاقا بر اساس همان سابقه قبلی در سازمان میراث فرهنگی ماندم. به دلیل اینکه اگر من با دولت قبلی کار می کردم و با رفتن دولت کارم را تمام می کردم، موضع استقلال من زیر سئول می رفت. من معتقدم که هیچ جریان سیاسی در کشور نمی تواند حق مطلق باشد. به هر حال هر جریانی می تواند عملکرد مطلوب و یا قابل انتقادی داشته باشد. هیچگاه نباید سیاه و سفید دید و گاهی باید خاکستری نگاه کرد. من در روزنامه انتخاب هم همین موضع را داشتم و شاید البته نتوانستم آن ایده هایی که در ذهنم بود را در آن زمان پیش ببرم. ما در روزنامه انتخاب معتقد بودیم که باید بر محور حق پیش برویم. به قول حضرت علی(ع) که می فرمایند که "ببینید چی گفته می شود نه این که چه کسی آن را می گوید." ملاک حرف حق است و موضع ما هم همین بود. شاید به درستی نتوان حق را تشخیص داد ولی این مهم است که آدم اراده ای داشته باشد که بخواهد هرجا حرف حق است آنجا بماند. به همین علت من اگر در دولت قبلی همکاری داشتم؛ می بایست در این دولت هم به همکاری می پرداختم چون موضع ام مستقل بوده است. من این موضوع را به آقای مشایی هم گفتم و اینکه اگر کاری را بپذیرم با تمام تعهد کار می کنم و مهم نیست که رئیس من چه کسی است. البته این را هم بگویم، از هرکسی که با آقای مشایی کار کرده باشد بپرسید که چگونه بوده می گوید که کارکردن با ایشان شیرینی خاص خودش را دارد. من ایشان را آدمی خوش فکر و توانمند می‌دانم. صرف نظر از این موضوع که امکان دارد صحبتی بد فهمیده شود یا به هر دلیلی بخواهند در مقابل آن موضع گرفته شود اما به هر حال من کار کردن با آقای مشایی را دوست داشتم.
 
کار کردن با آقای بقایی را هم دوست داشتید؟ به هر حال انتقادات زیادی نسبت به عملکرد ایشان در سازمان ازسوی مجموعه سازمان میراث فرهنگی کشور وجود دارد. 
 
بالاخره آقای بقایی هم قائم مقام آقای مشایی هستند ... من با ایشان مشکلی نداشتم. به همین دلیل هم تا الان ماندم و امروز هم به خاطر مشکلات جسمی و بیماری می روم.
 
برخی معتقدند که صحبت های شما در مورد بودجه پژوهشکده و کاستی هایی که در این خصوص به وجود آمده باعث بروز اختلافاتی میان شما و آقای بقایی بوده که درنهایت منجر به این استعفا شده است؟
 
مطلقا چنین چیزی نبوده است. پژوهشگاه مال سازمان میراث فرهنگی است و موفقیت پژوهشگاه موفقیت سازمان است. من معتقدم که بخش های مختلف سازمان نباید در نگاه مهندس مشایی و آقای بقایی تفاوتی داشته باشند. من نمی توانم کمک هایی را که آقای مشایی و آقای بقایی در شکل گیری جایگاه پژوهشگاه داشتند را نادیده بگیرم ...
 
مثلا چه کمک هایی؟
 
آقای بقایی در بحثهایی مثل شکل‌گیری، سازماندهی و نیروها مشارکت داشتند و اصلا مشکلاتی را که ما سال گذشته درخصوص نیروهای پژوهشگاه داشتند را حل کردند. البته ممکن است که نوع موضع گیری آقای مشایی و بقایی متفاوت باشد اما هر دو برای سازمان کار می کنند. من از صمیم دل می گویم که هیچ اختلافی با آقای مشایی و بقایی نداشتم.
 
در دوره شما و ریاستتان در پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی ، کارهای خوبی مثل تاسیس پژوهشکده فرهنگ و تمدن و یا اجلاس باستان شناسی خلیج فارس در انگلستان انجام گرفت و درکنار آن اتفاقات ناگوار و کاستی هایی هم وجود داشت که می توان به اختصار درباره آن ها صحبت کرد.
مثلا میزان پژوهش های علمی پژوهشکده باستان شناسی کاهش داشت یا اینکه عملکرد قابل قبولی در برخی پژوهشکده ها به چشم نمی خورد ...
 
درحال حاضر فرصت کافی برای گفتن تمام آنچه اتفاق افتاده نیست و این گونه حق مطلب ادا نخواهد شد. اجازه بدهید که این موضوع در جلسه ای مطبوعاتی و در حضور خبرنگاران مطرح شود و در آن زمان به طور کامل توضیحاتی راجع به عملکرد پژوهشکده طی سه سال گذشته خواهم داد. درحال حاضر حضور ذهن ندارم و ممکن است بعضی کارهای انجام گرفته را از قلم بیاندازم. اما کارهای زیادی انجام شده و بنظر من در این دوره نه به خاطر مدیریت من که به خاطر نظر خاص آقای مشایی روی بحث پژوهش، پژوهشگاه راه و جای خود را پیدا کرد. طرحهای بزرگی تعریف شد. درحال حاضر حدود 40 طرح تصویب شده داریم که نزدیک 4 تا 5 میلیارد اعتبار لازم دارد ...
 
البته در همین زمینه شما انتقاداتی درخصوص بودجه داشتید که همان اختلاف نظرها را که گفتم به وجود آورد.
 
کل اعتبارات جاری سازمان میراث فرهنگی حدود 40 میلیون است و حتی به 50 میلیون هم نمی رسد. آنهم با این همه وظایفی که دارد و در این میان بودجه پژوهشگاه هم تماما جاری است. در پژوهشگاه غیر از بودجه مانع دیگری برای برداشتن قدمهای بلند در حوزه پژوهش میراث وجود نداشت. بعضی از پژوهشکده ها از ابتدا بیس کاری درستی نداشتند و نوع نگاه به آنها درست نبود. مثلا پژوهش ها موردی بود درحالی که وظیفه پژوهشکده ها دنبال کردن پژوهش های موضوعی است. ما اگر صدها پژوهش موردی را انجام بدهیم شاید نتیجه بدهد اما مشکلات ما را در زمینه پژوهش حل نمی کند. مثلا در یک زلزله ارگ بم ویران می شود درحالی که اگر پژوهش هایی درخصوص خشت در ایران می شد شاید امروز شکل دیگری برای تاریخ بم رقم می خورد. یا مثلا در پاسارگاد، قبلا هم آب وجود داشته است و آیا در گذشته نباید پژوهش می شد که رطوبت روی سازه ها تاثیر مثبت یا منفی دارد؟ این کارهای اساسی پژوهشکده ابنیه و بافت است. یا مثلا در بخش پژوهشکده حفاظت و مرمت، شاید هزاران اشیاء مرمت شود اما این که تمامی اشیاء شناسنامه مرمتی دشته باشند یک کار اساسی است. و یا در حوزه باستان شناسی نیز باید گفت که شاید ما نتوانیم امروز همه محوطه های باستانی را پوشش دهیم اما یک اصل در باستان شناسی کشور اتفاق افتاده و آن این تا تنها به دستور سازمان میراث فرهنگی مجوز آبگیری سدها داده می شود. در پژوهشکده مردم شناسی نیز همین طور و کلی کار انجام گرفته جمع آوری شده بود که ساماندهی شد.
 
برنامه بعدی شما چیست؟ آیا به فکر راه اندازی روزنامه دیگری هستید یا اینکه به مجلس بازمی گردید...؟
 
من فعلا قصد ندارم وارد عرصه سیاسی کشور بشوم و شاید استرس روزنامه کمتر از کار پژوهشگاه نباشد. بالاخره کارمند سازمان هستم و در خدمت میراث فرهنگی خواهم ماند.
 
چه پیشنهادی برای جانشین بعدی ریاست پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی دارید؟
 
فکر می کنم که مدیریت میراث کار سختی است. هم تدبیر و هم علم می خواهد. انتظارم این است که شخصی قوی تر و جامع تر از من مدیریت پژوهشگاه را در دست بگیرد. البته ما در داخل پژوهشگاه مدیران خوبی داریم. همیشه بارها گفتم که خیالم راحت است که هر لحظه ای اگر کار پژوهشگاه را کنار بگذارم، هر کدام از مدیران پژوهشکده ها را بگذارند رئیس پژوهشگاه می توانند از عهده این کار برآیند.
 
این پیشنهاد شما به آقای مشایی درباره مدیر بعدی پژوهشگاه است. چه پیشنهادی برای رئیس بعدی دارید؟
 
فکر می کنم که کارهای خوبی در پژوهشگاه شروع شده و از طرفی بعد از ادغام، مجموعه کار میراث بیشتر بر دوش پژوهشگاه و معاونت میراث فرهنگی است. یعنی این دو معاونت مجموعه کارهای اصلی میراث را به عهده دارند. کارهای میراث هم عموما حاکمیتی است. یعنی اینکه ما باید از میراث فرهنگی محافظت کنیم. البته این به معنای واگذاری امور به بخش خصوصی نیست اما حفاظت از میراث فرهنگی متوجه کل سازمان نیست و بیشتر این دو معاونت متصدی امور هستند. بر این اساس حتما توصیه می کنم که رئیس بعدی با معاونت میراث فرهنگی رابطه جدی و تنگاتنگی داشته باشد. یعنی نباید حوزه اجرا را از پژوهش جدا کرد. باید هماهنگ باشند. نکته بعدی این که کارهای بزرگی که در پژوهشگاه شده ادامه پیدا کند. که البته این در جلسه مطبوعاتی گفته خواهد شد. به نظر من درخشندگی میراث و حفاظت آن به کارهای اساسی انجام گرفته برمی‌گردد. 

خبرگزاری میراث‌ خبر