حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
گفتگوی «سیب» با دکتر مارک بالدو از دانشگاهMIT
نسل جدید صفحات خورشیدی در راه است
مناببع تامینکننده سوختهای فسیلی باشتاب بیشتری نسبت به آنچه تصور میکنیم رو به پایان هستند و از سوی دیگر، ارائه و تجاری کردن فناوریهای نوین در عرصه تامین انرژی، پرهزینه و زمانبر است؛ اما بحران کمبود انرژی در جهان موضوعی است که نمیتوان با چنین توجیهات هر چند تا حدی قابل قبول آن را نادیده گرفت. انرژی خورشیدی و ابزار تامین آن، یعنی صفحات خورشیدی ایدهای است که در دهه گذشته فناوریهای نوین و کاربردی برای استفاده از آن ارائه شده است.
در این میان، طراحی و تولید صفحات خورشیدی ارزانقیمت با هدف توسعه جهانی و استفاده از آن به دغدغه اصلی بسیاری از دانشمندان تبدیل شده است. دکتر مارک بالدو از دانشگاه MIT در گفتگوی اختصاصی با سیب، ضمن صحبت درباره تازههای تحقیقات مربوط به این عرصه، از ابداع فناوری نوین طراحی و ساخت صفحات خورشیدی ارزانقیمت خبر داده است.
نقطه تمایز فناوری نوینی که ابداع کردهاید چه میتواند باشد؟
در حالی که نیاز جهانی برای تامین ارزانقیمتتر انرژی خورشیدی روزبهروز افزایش مییابد، ابداع ابزارهای لازم برای دستیابی به این هدف نیز مهم است. در این پروژه سعی کردیم مدلهای جدید و البته رنگی از صفحات خورشیدی تهیه کنیم که رنگ آنها از مواد ارگانیکی تامین شده باشد. با این حال نقطه تمایز آن ارزانقیمت بودن تهیه و تولید انبوه آن است.
جنس این صفحات از چه مادهای است و تا چه حد به ذخیره میزان بالایی از انرژی خورشیدی با استفاده از آن امیدوار هستید؟
این صفحات جدید از نوعی شیشه ساخته میشوند، پس هزینه کمتری باید برای مواد نیمه هادی مورد نیاز آن پرداخت شود. از اینرو این فناوری نوین قیمت چندانی ندارند و از حیث قیمت تمام شده بر بسیاری از فناوریهای مشابه غلبه میکند. ما تا آنجا به این فناوری نوین اطمینان داریم که از حیث کم هزینه بودن، روزی را پیشبینی میکنیم که با استفاده از ذغال سنگ، به عنوان تامینکننده منبع ارزانقیمت انرژی برابری خواهد کرد.
مزیت عمده استفاده از شیشه به جز ارزانقیمتتر بودن در مقایسه با دیگر مواد در چیست؟
این صفحات شیشهای در مقایسه با صقحات خورشیدی رایج، مزایای عمدهای دارند. سیستمهایی که در سراسر جهان به کار گرفته میشوند پس از جمعآوری نور خورشید در سطوح وسیع آن را در سلولهای خورشیدی کوچکی متمرکز کرده که آنها نیز نور خورشید را به الکتریسیته تبدیل میکنند؛ اما صفحات جدیدی که ما ابداع کردهایم برخلاف صفحات سنتی و رایج در بازار سبکتر و ارزانقیمت تر هستند و بسادگی نیز میتوان آنها را در پنلهای خورشیدی نصب شده در پشت بامها یا نقاطی از این دست جای داد.
سلولهای خورشیدی که شما ابداع کردهاید، رنگی هستند؛ اما چنین صفحاتی اصولا باید مقداری از حجم نور دریافتی را نیز جذب خود کنند. برای غلبه بر این مساله چه کار کردهاید؟
این مساله کاملا درست است، اما ما طرحهای مختلفی را بررسی کردیم و در نهایت به این نتیجه رسیدیم از رنگهایی استفاده کنیم که نور را جذب نمیکنند. برای روشن شدن تکنیکی که از آن استفاده کردیم میتوانم بگویم که فرض کنید رنگ خاصی، بخشی از رنگ طیف نوری را جذب کند. با این حال چنین رنگی بخش جذب شده را در قالب رنگ دیگری از طرف نوری منتشر میکند. بدین ترتیب هیچگونه نگرانی بابت کاهش حجم نور دریافتی نخواهیم داشت.
با توجه به موفقیتی که به دست آوردهاید، برنامه بعدیتان در این پروژه چیست؟
ما هنوز ابتدای راه هستیم. مهمترین و شاخصترین برنامه بعدی ما طراحی و ساخت سیستمهای جمعکننده بزرگتر نور خورشید است تا بتوانیم از این طریق امکانی همچون تهیه انرژی قابل توجه را تحقق بخشیم. از آن گذشته باید به کیفیت رنگهایی که در این سلولها به کار گرفته میشوند نیز دقت کنیم. هر چه کیفیت آنها بالاتر باشد، حجم بیشتری از نور خورشید را جذب کرده و در نتیجه انرژی خورشیدی بیشتری نیز تامین خواهیم کرد.
فکر میکنید این فناوری از چه زمانی به صورت تجاری عرضه شود؟
شاید کمی سخت باشد که هماکنون درباره این مساله صحبت کنیم. همواره و درخصوص فناوریهای نوین این نکته مهم مطرح میشود که با توجه به نیاز و استقبال بازار، پس از چند ماه یا سال از زمان ارائه آزمایشی، به صورت تجاری و انبوه وارد بازار شوند. با این حال درخصوص این نوع صفحات و با توجه به پیشبینیای که درخصوص استقبال کاربران و شرکتها از آن داریم همکاری را با یک شرکت متخصص در ماساچوست آغاز کردهایم. براساس این قرارداد همکاری، برآورد کردهایم تا 3 سال آینده این فناوری وارد بازار شود.
شما برای افزایش بازدهی تامین انرژی خورشیدی به استفاده از رنگدانه در این سلولها روی آوردهاید. آیا میتوان گفت که این سلولها در حکم سیستمها و پوششهای تزیینی نیز قابل استفاده خواهند بود؟
دقیقا همینطور است. این صفحات رنگی هستند و از آنجا که میتوان آنها را به عنوان نوعی پوشش مقاوم برای شیشه پنجره و دیوارها به کار برد، میتوان از زاویه تزیینی بودن نیز به آن نگاه کرد. این نکته از سوی برخی شرکتها تجاری نیز مورد توجه قرار گرفته است. با این حال همه چیز طی 3 سال آینده مشخص خواهد شد.
این صفحات در چه رنگهایی خواهند بود و چه آیندهای را برای آنها پیشبینی میکنید؟
این صفحات خورشیدی در رنگهای مختلفی تولید میشوند، اما آبی و نارنجی رنگهای اصلی و مهمتر ما به حساب میآیند. با توجه به این که قیمت تمام شده ساخت صفحات بسیار کمتر از محصولات مشابه و رقیب است، تقریبا جای نگرانی چندانی درخصوص آینده آنها نداریم. بی شک کمبود انرژی و همچنین در حال پایان بودن منابع فسیلی و نفتی، استفاده از این فناوری نوین را تضمین خواهد کرد.
مهدی پیرگزی
گفت و گو
