پارسیکس؛ تحولی ‌‌شگرف ‌‌در سیستم‌های ‌‌عامل میز‌کار

در صورتی که  به عنوان یک کاربر بخواهید یک گنو/ لینوکس داشته باشید، باید تمام این بخش‌ها و برنامه‌ها را جمع‌آوری کرده و پس از کامپایل استفاده نمایید. درصد کمی از مردم این امکان و توانایی را دارند. بنابراین، افراد و شرکت‌هایی اقدام به جمع‌آوری این بخش‌ها و قرار دادن آنها کنار هم کردند و علاوه بر آن برای این مجموعه برنامه‌هایی مانند برنامه نصب و مدیریت سیستم ایجاد کردند تا کار نصب و مدیریت سیستم را برای کاربران آسان کنند. علاوه بر آن خدماتی مانند  بسته‌بندی و پشتیبانی نیز به آ‌نها اضافه شد. به این مجموعه‌ها که توسط افراد و شرکت‌ها گردآوری شده است، توزیع (Distribution) گنو/ لینوکس می‌گویند.

هر یک از توزیع‌های گنو/ لینوکس دارای ویژگی‌های خاصی است که آن‌را از توزیع‌های دیگر متمایز می‌کند. مثلاً ممکن است برنامه‌های نصب آنها با هم تفاوت داشته باشند (البته اصول نصب همه لینوکس‌ها یکسان است) یا ابزارهای مدیریتی گرافیکی تهیه شده برای آنها با هم متفاوت باشند و یا شماره نسخه برنامه‌هایی که با یک توزیع خاص ارائه می‌شوند، جدیدتر یا قدیمی‌تر باشند، محل فایل‌های پیکربندی آنها متفاوت باشد و یا ممکن است توزیع‌هایی مخصوص امور خاص طراحی شده باشند. مثلاً مخصوص سرویس‌دهنده‌ها، مخصوص ایستگاه‌های کاری، مخصوص کامپیوترهای قدیمی، مخصوص مدیریت شبکه و یا مخصوص میز کار. بنابراین هر فرد یا گروه خلاقی می‌تواند توزیع مخصوص خود را ارائه نماید. مثلاً برخی از توزیع‌ها برای نصب و پیکربندی آسان بهینه‌سازی شده‌اند.
توزیع‌ها به دو صورت تجاری و رایگان ارائه می‌شوند. یعنی در ازای دریافت برخی از آنها باید پول پرداخت شود و برخی از آنها رایگان هستند. البته به هر حال در اکثر موارد قادرید تا یک توزیع گنو/ لینوکس را چه رایگان و چه تجاری به تعداد نامحدود کپی و توزیع نمایید. اکثر توزیع‌های غیر تجاری و برخی از توزیع‌های تجاری بصورت رایگان از سایت‌های مربوطه قابل دانلود هستند.

از عواملی که باعث محبوبیت یک توزیع دسکتاپ (میز کار) می‌شوند می‌توان محیط گرافیکی جذاب و چشم نواز، نصب برنامه‌های محبوب و به روز به صورت پیش فرض، دارا بودن کتاب‌ها و مستندات آموزشی، پشتیبانی از زبان‌های متعدد، قابلیت به روز رسانی و پشتیبانی فنی و امنیتی را نام برد. پارسیکس توزیعی است که علاوه بر همه این موارد، از زبان فارسی نیز به عنوان زبان پیش گزیده در کنار زبان انگلیسی استفاده می‌کند.

پارسیکس گنو/لینوکس یک توزیع ایرانی است که کار خود را در پاییز 1383 آغاز کرد. اولین انتشار پارسیکس یعنی نسخه45.0 در 5 بهمن ماه همان سال و  اولین انتشار رسمی (نسخه 1) را پس از 3سال توسعه و انتشار بیش از ده نسخه آزمایشی، در سالروز تولد خود برای همگان منتشر ساخت. این توزیع از نسخه 0.9 به بعد شخصیت‌های کارتن happy feet  را به عنوان اسم رمز نسخه‌های خود برگزید. نسخه  0.9 با اسم رمز Barry، نسخه 1 با اسم رمز Ramon ونسخه کنونی (5/1) هم با اسم رمزViola  همچنین از نسخه Barry به بعد، پشتیبانی از فناوری 64-86x در دستور کار تیم پارسیکس قرار گرفت به گونه‌ای که این سیستم عامل هم اکنون در دو نسخه386i و64amd عرضه می‌شود.

این توزیع برگرفته از Kanotix که آن نیز برمبنای دبیان است ایجاد شده است. پارسیکس در یک دیسک به صورت زنده که قابلیت نصب را نیز دارد ارائه می‌شود.

دیسک زنده امکان راه‌ا‌ندازی سیستم عامل را بدون نیاز به هارد دیسک و نصب فراهم می‌کند بنابر این می‌توانید با اطمینان از اینکه اطلاعات موجود در دیسک سخت شما دست نخورده باقی می‌ماند از آن استفاده کنید. پارسیکس همچنین ازGnome به عنوان میز کار پیش گزیده خود استفاده می‌کند. دلیل انتخاب گنوم به عنوان میز کار پیش فرض، قدرت، راحتی کار و سبکی است که استفاده از آن را برای سیستم‌های قدیمی و با مقدار حافظه و پردازنده کمتر نیز فراهم می‌کند.

این سیستم عامل همواره از آخرین هسته ارائه شده به همراه قوی‌ترین و محبوب‌ترین و به روز شده ترین برنامه‌ها استفاده می‌کند. پارسیکس علاوه بر مخزن خود از مخازن دبیان هم استفاده می‌کند؛ بنابراین بعید می‌دانم که به برنامه‌ای نیاز داشته باشد و نتوانید آن را در یکی از این دو مخزن بیابید.

اکنون بیاید نگاهی اجمالی به برخی از برنامه‌های ارائه شده با پارسیکس که به صورت از پیش گزیده در دیسک پارسیکس موجود است بیندازیم:

یکی از برنامه‌هایی که اغلب ما به آن نیاز داریم فرهنگ لغت است که دارای بانک اطلاعات بزرگ و قدرتمند باشد و علاوه بر توانایی ترجمه لغات انگلیسی به فارسی، بتواند لغات فارسی را نیز به انگلیسی ترجمه کند. اگر هم بتواند با بانک اطلاعاتی که مطابق نیاز وحرفه خود ایجاد کرده‌ایم ارتباط برقرار کند که خیلی عالی می‌شود.در این بین توانایی تلفظ لغات هم می‌تواند برای زبان آموزان مفید واقع شود. واژه نامه چند زبانهxfardic این امکانات را برای شما به ارمغان آورده است. علاوه بر آن، این فرهنگ لغت ترجمه یک لغت در متون دفتری و فایل هایpdf را نیز برای شما آسان ساخته است. چگونه؟ فقط کافی است که آن لغت را انتخاب (select) کنید.همچنین می‌توانید تلفظ هر لغت را نیز به دو لهجه آمریکایی و انگلیسی بشنوید. علاوه بر همه این موارد در نسخه‌های اخیر این‌لغت نامه جعبه Leitner، امکان یادگیری زبان انگلیسی را نیز به شما می‌دهد.

پارسیکس گنو/لینوکس بازی‌هایی نیز برای سرگرم کردن شما دارد که انجام دادن آنها به تمرکز،دقت و زمان کافی نیاز دارد. بازی محبوب شطرنج (Chess) یکی از آنهاست (که می‌توانید آن را به صورت یک نفره یا دو نفره انجام دهید و پیشنهاد می‌کنم این بازی را حتماً انجام دهید.)

امروزه برنامه ویرایش وساخت عکس، یکی از واجبات هر سیستم کامپیوتری شده است. پارسیکس در این مورد نیز یکی از بهترین و قدرتمند ترین برنامه‌ها را به شما هدیه می‌دهد.برنامه معروف gimp.این برنامه همانند برنامه فتوشاپ در سیستم عامل مایکروسافت عمل ویرایش و ساخت عکس را به صورت بیتی انجام می‌دهد و رقیب سرسختی برای آن برنامه محسوب می‌شود.با gimp شما قادر خواهید بود  تا عکس‌های با پسوندهای مختلف و متنوع از جمله psd را وارد و پس از ویرایش آنها را با پسوندهای متنوع دیگری ذخیره نمایید.برنامه دیگری که بیشتر به درد گرافیست‌ها می‌خورد Inkscape است. این برنامه عمل ساخت و ویرایش عکس‌ها را به صورت برداری انجام می‌دهد.می دانید که عکس‌هایی که به شیوه برداری ایجاد شده‌اند در مقایسه با عکس‌های معمولی (بیتی) دارای حجم کمتری هستند و همچنین با تغییر اندازه عکس، از کیفیت آن کاسته نمی‌شود.برنامه‌های مفید دیگری نظیر برنامه مشاهده عکس gThumb و برنامه مدیریت اسکنر xscane نیز در زیر شاخه Graphics وجود دارند.

برای اینترنت نیز گلچینی از بهترین برنامه‌ها پیش روی شماست: مرورگر وبIceWeasel)  همان FireFox معروف)،پیغام رسان pidgin که توانایی ارتباط با سرویس‌های پیغام‌رسان IRC ،ICQ،AOL،MSN،Yahoo  همچنین  Google talk  و بسیاری دیگر را دارد، برنامه مدیریت دانلود Gwget ،خبرخوان Liferea، مدیریتE  mail‌با نام Balsa ،مدیریت فایل‌های Bittorrent، رابط گرافیکی ایجاد کانکشن دایال آپ و سرویس اینترنت پرسرعت ADSL،برنامه مدیریت وب سایت از طریق پروتکل FTP، دیوار آتش firestarter (که برای به اشتراک‌گذاری اینترنت نیز به کار می‌رود) و برنامه گفتگو از طریق کانال IRC؛ XchatIRC از دیگر برنامه‌های موجود در بخش اینترنت این سیستم عامل گنو/لینوکسی هستند.

پارسیکس برای کسانی که با مجموعه برنامه‌های office سروکار دارند نیز هدایایی دارد؛ برنامه واژه‌پرداز، صفحه گسترده، مدیریت کنفرانس (presentation)، نقاشی، فرمول‌نویسی، محاسبات، ایجاد و ویرایش فایل‌های HTML وXML همگی از مجوعه برنامه‌های openoffice،مدیریت فاکس با مودمe‌ fax و هر چیز دیگری که در این حیطه می‌خواهید. خبر خوب در مجموعه برنامه‌های دفتری و به خصوص واژه‌پرداز این است که به همت پارسیکس کاران چک کننده املای لغت فارسی نیز علاوه بر انگلیسی به این مجموعه  اضافه شده است. برنامه حسابداری accounting  نیز از دیگر برنامه‌های موجود در پارسیکس است که امیدوارم هر چه زودتر واحد پولی ریال هم به آن اضافه شود.  پارسیکس درایور تعداد زیادی از چاپگر‌ها را نیز در خود جای داده است که می‌تواند بسیار مفید باشد.

علاقه مندان به مالتی مدیا هم می‌توانند از برنامه فوق العاده قدرتمندVLC  استفاده نمایند.این برنامه قادر به خواندن انواع CD وDVD و تقریباً همه پسوندهای صوتی و تصویری استVLC. یک پخش کننده از نوع جاری است. به این معنی که می توانید یک فایل را در حین ساخته شدن و کپی شدن تماشا کنید و یا گوش دهید. تماشای برنامه‌های تلویزیونی از اینترنت و به کمک VLC هم خالی از لطف نخواهد بود. همچنین با این برنامه می‌توانید چندین فایل صوتی و تصویری و جاری و شبکه‌ای را همزمان اجرا کنید.این قابلیت را حتماً امتحان کنید. بعید می‌دانم بتوانید برنامه به قدرت VLC در زمره برنامه‌های مالتی مدیا پیدا کنید. برنامه مدیریت و ساخت کلکسیون موزیک و پخش‌کنندهExaile دیگر برنامه‌ای است که در پارسیکس به صورت پیش فرض نصب شده است. برنامه ضبط صدا از میکروفن یا ورودی AUX یا...، برنامه  استخراج کننده CD صوتی،برنامه مشاهده کننده تلویزیون xawtv  و برنامه ایجاد DVD وCD چند رسانه‌ای Brasero دیگر سوغات‌هایی هستند که پارسیکس به علاقه‌مندان صوت و تصویر هدیه می‌دهد.

عزیزان برنامه نویس هم نگران نباشند.گرچه به ظاهر در پارسیکس هیچ کامپایلر و ابزار برنامه نویسی وجود ندارد ولی بر خلاف ظاهر آن این توزیع دارای مفسر و کامپایلر‌های قدرتمند و کتابخانه‌های فراوان برای برنامه نویسان است. مفسرهای قدرتمندperl ، bash و  پایتون، کامپایلر‌های زبان C و++C از آن جمله‌اند. کافی است برنامه ویرایشگر متن یا همانgedit  را باز کرده و پس از تایپ برنامه خود،آن را با پسوند مناسب ذخیره نمایید. خواهید دید که متن برنامه به رنگ‌های خاصی نمایش داده می‌شود که به کمک آن و خطایاب(debugger) می‌توانید از صحت برنامه خود مطمئن شوید.

اما اگر می‌خواهید پارسیکس را به عنوان کلاینت در یک شبکه کامپیوتری هم به خدمت بگیرید در اینصورت انتخاب درستی کرده‌اید. پارسیکس گنو/لینوکس به طور پیش فرض دارای تعداد بسیار زیادی از راه‌ا‌ندازهای کارت شبکه بی‌سیم است که می‌توانید پارسیکس را در یک شبکه بی‌سیم هم به خدمت بگیرید. همچنین این توزیع تمامی ابزارهای لازم برای ارتباط با شبکه و سرویس‌دهنده را نیز داراست که این ابزار شامل ابزارهای اتصال دایال آپ،ADSL  وVPN نیز می‌شود. با شتابی که امروزه برنامه‌های مجازی‌سازی گرفته‌اند، تجربه سیستم عامل مجازی در پارسیکس باVirtualBox  هم می‌تواند در نوع خودش تنوعی باشد. البته برای کار با این برنامه نیاز به سخت افزار‌های قدرتمندی ست که اغلب سیستم‌های امروزی اینچنین هستند.

با این همه تفاسیر اگر باز هم نیاز به برنامه‌ای  بود که به صورت پیش فرض در پارسیکس نصب نبود چه باید کرد ؟چاره کار بسیار ساده است:

کافی است از منویApplication آخرین گزینه،یعنی Add/Remove  را انتخاب نمایید و پس از وارد کردن کلمه عبور کاربر ریشه وارد رابط synaptic شوید.آنگاه نام برنامه را جستجو کرده و پس از پیدا کردن آن در لیست برنامه‌های مخازن پارسیکس و دبیان، تیک مربوط به نصب برنامه را بزنید و دست آخر هم Apply  نمایید. رابطsynaptic  از طریق برنامهapt ، بسته (بسته‌های) مربوطه به همراه تمامی پیش نیاز‌ها و وابستگی‌های آن را از مخازن دریافت و سپس نصب خواهد کرد.این بسته‌ها برای استفاده بعدی هم در سیستم شما ذخیره می‌شوند.

پارسیکس گنو/لینوکس  مستندات آموزشی و کتاب‌هایی نیز دارد.کتاب راهنمای کامل و جامع 303‌صفحه‌ای پارسیکس نوشته آقای آلن باغومیان (مدیریت محترم پروژه پارسیکس) در قالب pdf  یکی از آنهاست که درون دیسک پارسیکس به صورت فشرده شده و با پسوندz7 در دسترس است. کافی است با یکی از ابزارهای استخراج، مانند7zip  آن را از حالت فشرده خارج و مطالعه نمایید. دیگر آموزش پارسیکس و گنو/لینوکس که به فرمتHTML است را نیز می‌توانید از مسیر زیر و به دو زبان فارسی و انگلیسی مطالعه نمایید:

‌ ‌ Parsix<Applications
Parsix Documentation.<

پارسیکس همچنین دارای اپلت‌های مفید و جالبی نیز هست.به عنوان مثال می‌توان از اپلت بسیار مفید تقویم جلالی (کار هموطن هنرمندمان، آقای مولا پهنادایان) نام برد که برای برنامه‌ریزی و ساماندهی کارها بسیار ضروری به نظر می‌رسد. اپلت computertemp هم برای علاقه‌مندان سخت‌افزار مفید است. از طریق این اپلت (اگر سنسورهای دمای سیستم شما را شناسایی کند) قادر به مدیریت و مشاهده دمای پردازنده، دیسک سخت و حتی برد مادر خود نیز خواهد بود. گزارش دهی و اعلام خطر درجه حرارت و نمایش دما به چند شیوه متنی،گرافیکی،متن و گرافیک، از دیگر توانایی‌های این اپلت است. از دیگر اپلت‌های مفید موجود در پارسیکس می‌توان به networkmonitor اشاره کرد که همان‌گونه که  از نامش بر می‌آید نشانگر شبکه است. به کمکnetworkmonitor  می‌توانید از اتصال و یا عدم اتصال سیستم خود به شبکه آگاه شوید و همچنین در صورتی‌که به اینترنت متصل باشید سرعت دریافت و ارسال داده‌ها را نیز برای شما نمایش می‌دهد.

محیط جذاب و زیبا و تم‌های منحصر به فرد پارسیکس هم می‌تواند ترغیب کننده افراد به استفاده از این سیستم عامل زیبا باشد. در نسخه جدید پارسیکس (ویولا) پشتیبانی از دسکتاپ سه بعدی (z(compi مجدداً اضافه شده است که هیچ کس براحتی نمی‌تواند از کنار جذابیتهای آن بگذرد (فقط کافی است که شتاب‌دهنده یا همان درایور سه بعدی کارت گرافیک خود را نصب کنید و تا مدت‌های طولانی با قابلیت‌هایz compi پارسیکس سرگرم شوید.من که به شخصه از چراغ جادو و میزکارهای مکعبی و استوانه‌ای و همچنین پنجره‌های ژله‌ایz compi خیلی لذت می‌برم)‌.

در صورت تمایل و استقبال خوانندگان محترم کلیک، اینجانب با کمال اشتیاق و علاقه، راهنمای نصب پارسیکس گنو/ لینوکس به طور کامل و سپس تنظیم و استفاده از دسکتاپ سه بعدی را در شماره آینده کلیک خواهم نوشت.
در پارسیکس گنو/ لینوکس شما قادر خواهید بود تا در هر لحظه و به طور رایگان، سیستم خود را به روز و حتی برنامه‌های نصب شده را نیز به آخرین نسخه موجود در مخازن ارتقا دهید.برای این منظور همانند هر سیستم مبتنی بر دبیان کافی است ‌ را در ترمینال کاربر ریشه وارد ‌apt-get update‌ِِapt-getdist-upgrade نمایید. در این صورتapt  آخرین تغییرات مخازن را روی سیستم شما منظور می‌کند.

برای آخرین مطلب (این رو آخر گفتم که یادتون نره!) اینکه سهولت کار با پارسیکس، نصب بسیار راحت و سریع (حتی راحت‌تر و سریعتر از ویندوز مایکروسافت)،بارگذاری سریع چه در حالت بوت از روی دیسک و چه در حالت نصبی (خیلی سریعتر از برخی توزیع‌های خارجی و داخلی که ادعای بارگذاری سریع را دارند)، پیکربندی بسیار راحت و کاربر پسند برنامه‌ها و تعداد زیاد ابزارهای کمکی باعث شده است که ترس هر تازه کاری برای کار بار گنو/ لینوکس بریزد.

پارسیکس گنو/ لینوکس و تقریباً همه برنامه‌های موجود در آن به صورت کاملاً آزاد و تحت قانون GPL منتشر می‌شوند. پارسیکس را می‌توانید به رایگان از وب سایت رسمی این پروژه به نشانی www.parsix.org  دریافت نمایید.  استفاده از انجمن‌های وب سایت پارسیکس به منظور مطرح ساختن پرسش‌ها و مشکلات و عضویت در فهرست پستی  به منظور اطلاع از آخرین اخبار و وضعیت پروژه نیز آزاد و رایگان خواهد بود.

تمام موارد فوق که پیشکش حضورتان گردید فقط گوشه‌ای از توانایی‌های این سیستم عامل است و بدیهی است که ذکر همه توانایی‌های آن فرصت فراوانی را می‌طلبد که مطمئناً از حوصله این بحث‌(ها) خارج است. برای این‌که با دنیای گنو/ لینوکس و فناوری بازمتن و نرم افزار‌های آزاد آشنا شوید، پیشنهاد می‌شود از پارسیکس استفاده نمایید.

به امید آن‌که روزی، یک سیستم عامل ایرانی بهترین باشد.

بخش‌های ابتدایی این مقاله برگرفته از کتاب پارسیکس گنو/لینوکس نوشته آقای آلن باغومیان است که نسخه یک آن در وب سایت پارسیکس با حجم حدود 5/7 مگا بایت قابل دریافت است.

نسخه 5/1 این کتاب نیز در حال بازنویسی، ویرایش و به روز رسانی است که به یاری خدا در چند روز آینده در پایگاه اینترنتی پارسیکس در دسترس خواهد بود.

علی یوسفی سبزوار