نقش فناوری طراحی هواپیما در کاهش مصرف سوخت‌

 براساس بررسی‌های انجام شده در این تحقیقات، استفاده از هواپیماهای توربوپراپ در مسیرهای کوتاه و به کارگیری فناوری پیشرفته موتور، از عوامل مهم در کاهش مصرف سوخت هواپیما هستند. برای نمونه، در صورت استفاده از هواپیماهای توربوپراپ فقط در مسیر تهران  اصفهان و بعکس، معادل 10 میلیارد ریال در سال از محل کاهش مصرف سوخت صرفه‌جویی می‌شود. از جمله پارامترهای اصلی در طراحی هواپیما، برد پروازی، وزن کل برخاست، وزن بار حمل شده، نیروی رانش، بارگذاری بال، ارتفاع پروازی، مصرف سوخت ویژه موتور و سرعت سیر است؛ به طوری که بروز تغییرات در هریک از این پارامترها می‌تواند موجب اختلافات بسیاری در عملکرد هواپیما شود.

هواپیماهای تجاری امروزه به طور کلی با 3 نوع موتور ساخته می‌شوند؛ موتورهای توربوپراپ، توربوفن و توربوجت. اصولا موتورهای توربوپراپ مصرف سوخت کمتری به ازای تولید <تراست> یکسان نسبت به دو نوع موتور دیگر دارند. همچنین موتورهای توربوفن نیز مصرف سوخت کمتری نسبت به موتورهای توربوجت دارند؛ البته موتورهای توربوفن و توربوجت قابلیت تولید تراست‌های بالاتر و پرواز در ارتفاع و سرعت‌های بیشتر را نیز دارند.

امروزه به دلیل اهمیت کاهش مدت زمان پرواز و راحتی مسافران، مسافرت با هواپیماهای جت ترجیح داده می‌شود. براساس بررسی‌های انجام شده برای مسیرهای هوایی داخلی، طول مسیر متوسط پروازهای داخلی کشور کمتر از 500 ناتیکال مایل معادل حدود یک ساعت پرواز است و در چنین فواصلی اصولا سرعت هواپیما نقش تعیین‌کننده‌ای را در انتصاب نوع موتور بازی نمی‌کند؛ زیرا هواپیما مدت زمان طولانی‌ای را در حالت کروز نخواهد گذراند. بنابراین به طور منطقی انتخاب موتورهای توربوپراپ بهینه‌ترین انتخاب از نظر مصرف سوخت و هزینه‌های دیگر خواهد بود. در ناوگان هوایی کشور ما تنها کمتر از 20 درصد هواپیماهای ناوگان هوایی که شامل کمتر از
10 درصد صندلی‌های موجود می‌شود، از نوع توربوپراپ هستند.

بنابراین اصولا ناوگان هوایی کشور در پروازهای داخلی باید از موتورهای مناسب‌تری استفاده کند تا مصرف سوخت در این بخش کاهش یابد.

سارا ولی‌پور، محقق دانشکده هوافضا