سیر فروپاشی پهلوی از نگاه اسناد ساواک‌

تیشه دو سر؛ نام مستعار نوارهای امام‌

در پی از بین رفتن استقلال سیاسی، نظامی، فرهنگی و اقتصادی کشور، تشکیل ساواک و قتل آزادیخواهان، ایجاد خفقان در حوزه و دانشگاه، سرکوب فعالیت‌های سیاسی، انحلال احزاب و تشکیل حزب رستاخیر و نیز افزایش قدرت مطلقه محمدرضا پهلوی، نارضایتی مردم شدت گرفت. خداگرایی، عدالت‌طلبی و اسلام دوستی ملت ایران موجب شد که مقابله با رژیم پهلوی طی یک روند 16 ساله (1357 - 1341) فراگیر شود و مردم در راه نابودی حکومت گام بردارند. حکومت پهلوی از سال 1332 با اتخاذ روش دیکتاتوری و گسترش مراکز فساد و ترویج آن در رسانه‌های عمومی، به مخالفت با ارزش‌های اسلامی پرداخت و با در پیش گرفتن سیاست‌‌های نادرست در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی به بروز مشکلات دیگر دامن زد. در تاریخ 17 دی ماه 1356 چاپ مقاله‌ای توهین‌آمیز علیه امام خمینی (ره) اعتراضات گسترده مردم قم را به دنبال داشت. این قیام به خون کشیده شد و با برگزاری مراسم چهلم آن در تبریز و سپس سلسله مراسم هفتم و چهلم بزرگداشت شهدا در شهرهای مختلف، به تظاهرات گسترده مردمی انجامید. اسناد موجود که برخی از آن را ملاحظه می‌فرمایید، بیانگر اوضاع نابسامان کشور است که به اشکال گوناگون با بیان مبارزات روحانیت و مردم‌ به ارائه توصیه‌هایی به شاه و نخست‌وزیر می‌پردازد.
کد خبر: ۱۵۷۹۵۲

سند شماره 1

تیشه دو سر

سند زیر که دقیقا مربوط به یک سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی (یعنی 23 بهمن 1356) است، از شجاعت مردم و گستره نفوذ مرجعیت و روحانیت حکایت دارد و این در شرایطی است که هنوز شاه و ساواک، سلطه جهنمی خویش را بر کشور حفظ کرده‌اند.

گزارش خبر

موضوع: فروش نوار سخنرانی آیات‌

تاریخ وقوع: اخیرا

تاریخ گزارش: 23/11/2536 [شاهنشاهی]

از وقتی که مراجع قم و خمینی در زمینه وقایع اخیر سخنرانی کرده‌اند نوارفروشی‌های قم، کارشان رونق گرفته و مرتب نوار مراجع را به قیمت خوبی علنا می‌فروشند و هیچ‌گونه ترسی هم ندارند. فقط در این میان نوار سخنرانی خمینی است که به طور قاچاق به فروش می‌رسد و تا کسی را نشناسد این نوار را به او نمی‌دهند. برای فروش نوار خمینی، کلمه رمزی درست کرده‌اند هر کس نوار مذکور را بخواهد می‌گوید: «تیشه دوسر» داری؟ فروشنده می‌فهمد منظور، نوار خمینی است. مردم هم در خرید و گوش کردن به این نوارها آنقدر دلیر شده‌اند که حتی در داخل اتوبوس‌های مسافربری بین شهرها هم علنا نوار سخنرانی آیات را پخش می‌کنند. طلبه‌ای به نام حسینی قزوینی می‌گفت: من از طهران به قم می‌آمدم، راننده اتوبوس یک نوار موسیقی گذاشت، پیرمردی که در اتوبوس بود به راننده اعتراض کرد. راننده هم فورا نوار را عوض کرد و تا قم نوار سخنرانی شریعتمداری و گلپایگانی و سیدعبدالرضا حجازی را که در تهران منبر رفته بود گذاشت و مسافرین هم با دقت گوش می‌کردند.

نظریه شنبه: اخیرا زوار که به قم می‌آیند به جای سوغاتی از قم نوار مراجع را می‌‌خرند و به شهرهای خود می‌برند. در منزل آیت‌الله شریعتمداری نوار ایشان را مجانی به مردم می‌دهند.

نظریه یکشنبه: مفاد گزارش صحیح است.

نظریه دوشنبه: نوارهای آیات قم و خمینی در سطح گسترده‌ای تکثیر و به فروش می‌رسد. مقرر فرمایید در مورد این قبیل نوارها که مطالب آنان تحریک‌آمیز و موهن نسبت به مقامات و قوانین مملکتی است نظریه اعلام دارند. پارسا

نظریه سه‌شنبه: صحت خبر و نظریه دوشنبه مورد توجه بوده، جلوگیری از تهیه وتوزیع نوارهای خمینی و سایر وعاظ مخالف به علت گسترده بودن آن امکان‌پذیر نیست. رهبر

منبع: انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، جلد دوم، ص 322

سند شماره 2

درماندگی ساواک‌


این سند تاریخ 26 بهمن 1356 را بر پیشانی دارد، از هراس ساواک در حمله به مدارس علمیه شهر قم حکایت دارد.

نخست‌وزیری‌

سازمان اطلاعات و امنیت 

تاریخ: 26/11/36 [25 شاهنشاهی]

درباره تظاهرات روز 19/10/36 [25]

از: سازمان اطلاعات و امنیت قم‌

بازگشت به شماره 7964/312  11/11/6

همان‌طور که مستحضرند اوضاع مدارس علمیه این شهرستان بخصوص مدرسه حجتیه در حال حاضر متشنج بوده و همه روزه‌ فعالیت‌هایی نظیر توزیع اعلامیه و دادن شعار به طور پراکنده در این اماکن وجود دارد، لذا ورود ماموران به داخل مدارس علمیه به هیچ‌وجه به مصلحت نمی‌باشد. زیرا به محض مشاهده ماموران، طلاب شروع به تظاهرات و هتاکی نسبت به مامور و حتی مقامات می‌‌نمایند که باعث درگیری مجدد خواهد شد و به فرض که چنین ریسکی را انجام و در مدارس به طلبه‌ای ابلاغ گردد که خود را به سازمان معرفی کند، قطعا نخواهد آمد و از آنجایی که کلیه افراد اشاره شده در امریه معطوفی، در حجرات مدرسه حجتیه سکونت دارند. لذا تهیه عکس و مشخصات آنان در حال حاضر مقدور نمی‌باشد و اجرای امر موکول به گذشت زمان و ایجاد آرامش در حوزه علمیه قم است.

رئیس‌ سازمان اطلاعات و امنیت قم  معینی‌

رهبر عملیات: زند وکیلی 26/11

رئیس شعبه 1: شب افروز

26/11/2536

رئیس امنیت داخلی: قمی‌نژاد

منبع: انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، 2/338

سند شماره 3

تعطیلی هنرستان‌

سند زیر مربوط به چهلم شهدای قم  (در 19 دی 1356) است. که توسط دانش‌آموزان هنرستان و انستیتو تکنولوژی قم تهیه شده و در آن از دانشجویان خواسته شده که در روز 29 بهمن کلاس‌ها را تعطیل کنند:

انا لله و انا الیه راجعون‌

به مناسبت بزرگداشت روز 19 دی سال 1356 روزی که صدها تن از روحانیون حامی دین و قرآن و جوانان غیور مذهبی و دیگر اصناف هم با تیر دشمنان اسلام به خاک و خون کشیده شدند. شما ای جوانان دانشجو بیایید تا به عنوان اعتراض به مسببین فاجعه خونین قم و هم به عنوان تسلیت به پدران و مادران داغدیده و جوان‌مرده که 40 روز از مرگ بهترین عزیزانشان می‌گذرد، هنرستان را در روز شنبه 29/11/1356 تعطیل کنیم و همبستگی خود را با جامعه مسلمین و روحانیت ثابت کنیم.

والسلام علیکم و رحمه‌الله‌

به دستور مرجع تقلیدهای شیعیان‌

در تکثیر این خبر بکوشید

منبع: انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، ج 2، ضمیمه ش 68


سند شماره 4

پیش‌بینی عجیب‌

سند زیر مربوط به 19 بهمن 1356 است. در این سند به حضور طلاب در مرودشت فارس اشاره شده که به مناسبت دهه سوم ماه صفر برای تبلیغ در این منطقه حاضر شده‌اند. این سند نشانگر تلاش گسترده روحانیت و بهره‌گیری مناسب از ایام عزاداری و استفاده شایسته از اهرم‌های تبلیغ ومنبر است و نقش مناسبت‌های مذهبی و شعائر دینی را در گسترش روحیه انقلابی مردم به تصویر در می‌‌آورد.

در این سند نکته جالب این است که یک طلبه روشن‌بین، در بهمن 1356 وقوع انقلا‌ب اسلا‌می را پیش‌بینی می‌کند ولی دستگاه‌های عریض و طویل اطلا‌عاتی امریکا و اسرائیل و ... از پیش‌بینی آن عاجز بودند.

سند شماره 4

دفتر ویژه اطلاعات‌

پیشگاه مبارک اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر بزرگ ارتشتاران‌

گزارش‌

تاریخ: 19/11/2536

مفتخرا به شرف عرض می‌رساند گزارش ژاندارمری کشور شاهنشاهی مبنی بر این که اخیرا تعدادی طلاب علوم دینی به مرودشت وارد و در گروه‌های 2 الی 3 نفری تقسیم و به روستاهای استان فارس اعزام [شده‌اند] و یکی از آنها اظهار نموده در آینده نزدیک یک قیام عمومی برپا خواهد شد و ما نیز به همین منظور به روستاها آمده‌ایم، برابر نظر سازمان مزبور، احتمالا طلاب مورد بحث به دستور روحانیون افراطی جهت انجام تبلیغات مضره به نقاط مختلف فارس اعزام شده‌اند.

[مراتب فوق] از شرف عرض گذشت. اوامر ملوکانه شرف صدور یافت: «همه سازمان‌ها با دقت در همه نقاط مواظب باشند.»

اوامر همایونی به ارتشبد نصیری، ارتشبد قره‌باغی و سپهبد صمدیان‌پور ابلاغ و ارتشبد نصیری اظهار داشت: «اطاعت می‌شود، ساواک نیز گزارش مشابهی داشته و این عمل منحصر به فارس نبوده بلکه طلاب به علت ایام عزاداری از قم در تمام نقاط کشور برای روضه‌خوانی پراکنده شده‌‌اند. این عمل در سال‌های قبل نیز انجام می‌شد، ولی امکان دارد امسال تحریکاتی هم بنمایند.»

ارتشبد قره‌باغی اظهار داشت: «اطاعت می‌شود، هم‌اکنون اوامر ملوکانه را به کلیه نواحی ابلاغ خواهم کرد.»

سپهبد صمدیان‌پور اظهار داشت: «اطاعت می‌شود، اوامر همایونی را به کلیه شهربانی‌ها ابلاغ خواهم کرد تا با هوشیاری مراقب اوضاع باشند.»

جان‌نثار حسین فردوست‌

مسوول تهیه گزارش: سرهنگ پیاده (ستاد) توکل ملک محمدی‌

منبع: انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، 2/302

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها