فرصت برای جوانگرایی
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های تعویق جام ملت‌ها، فراهم شدن فرصت برای پوست‌اندازی تدریجی تیم ملی است. ایران در سال‌های اخیر به بخش قابل‌توجهی از بازیکنان باتجربه خود متکی بوده است؛ نفراتی که تجربه بین‌المللی و شناخت مناسبی از شرایط مسابقات بزرگ دارند، اما نمی‌توان برای همیشه به آنها وابسته ماند. یک سال زمان بیشتر می‌تواند به قلعه‌نویی اجازه دهد بازیکنان جوان‌تر لیگ برتر و لژیونر‌ها را با دقت بیشتری بررسی کند و به آنها فرصت حضور در اردو‌ها و مسابقات تدارکاتی بدهد. این فرصت به‌ویژه برای بازیکنانی اهمیت دارد که با وجود عملکرد مناسب در سطح باشگاهی، هنوز نتوانسته‌اند جایگاه ثابتی در تیم ملی پیدا کنند. البته جوانگرایی صرفا به معنای دعوت از بازیکنان کم‌سن‌وسال نیست. هدف باید پیدا کردن نفراتی باشد که بتوانند در سطح بین‌المللی کیفیت لازم را ارائه کنند و به‌تدریج جایگزین مهره‌های قدیمی‌تر شوند. تعویق جام ملت‌ها این امکان را فراهم می‌کند که چنین تغییری بدون فشار ناشی از نزدیک بودن مسابقات انجام شود.
فرصت برای تکمیل ساختار تاکتیکی
مزیت دیگر این اتفاق، زمان بیشتر برای ایجاد هماهنگی و شکل دادن به هویت تاکتیکی تیم ملی است. اردو‌های کوتاه و فشردگی تقویم مسابقات، معمولا فرصت محدودی برای تمرین جزئیات تاکتیکی در اختیار تیم‌های ملی قرار می‌دهد. در چنین شرایطی، مربیان ناچارند بیشتر به شناخت قبلی بازیکنان و توانایی‌های فردی آنها تکیه کنند.
اکنون کادر فنی می‌تواند با برنامه‌ریزی مناسب برای فیفادی‌ها، روی بهبود بازی‌سازی، انتقال سریع از دفاع به حمله، سازمان‌دهی خط دفاع و مقابله با پرس حریفان کار کند. برگزاری دیدار‌های تدارکاتی با تیم‌هایی که سبک بازی متفاوتی دارند نیز می‌تواند نقاط ضعف ایران را آشکار کند و فرصت اصلاح آنها را به وجود آورد. در این میان، کیفیت بازی‌های دوستانه اهمیت بیشتری از تعداد آنها دارد. مسابقه‌ای که با هدف مشخص فنی برگزار شود، می‌تواند اطلاعات ارزشمندی در اختیار کادر فنی قرار دهد؛ درحالی‌که دیدار‌های بدون برنامه، لزوماً کمکی به پیشرفت تیم نخواهند کرد.
دستیار خارجی؛ فرصتی برای تقویت کادر فنی
بحث جذب دستیار خارجی نیز یکی دیگر از موضوعاتی است که می‌تواند از تعویق مسابقات تأثیر بپذیرد. اگر فدراسیون و قلعه‌نویی همچنان به‌دنبال اضافه کردن یک مربی خارجی باشند، زمان بیشتر امکان انتخاب دقیق‌تر و هماهنگی بهتر او با مجموعه تیم ملی را فراهم می‌کند.
یک دستیار متخصص می‌تواند در زمینه آنالیز حریفان، طراحی تمرین، سازمان‌دهی دفاعی و بررسی داده‌های فنی و بدنی بازیکنان نقش مؤثری داشته باشد. بااین‌حال، صرف خارجی بودن یک مربی تضمینی برای موفقیت نیست. آنچه اهمیت دارد، تخصص، تجربه و تعریف دقیق مسئولیت‌های او در کادر فنی است. اگر این انتخاب با برنامه‌ریزی انجام شود، مربی جدید فرصت خواهد داشت بازیکنان را بشناسد و پیش از شروع جام ملت‌ها به عضوی هماهنگ با سرمربی تبدیل شود.
فرصت بیشتر، هزینه بیشتر
در کنار مزیت‌های فنی، تعویق جام ملت‌ها می‌تواند هزینه‌های بیشتری را نیز به فدراسیون فوتبال تحمیل کند. قرارداد امیر قلعه‌نویی و دستیارانش تا پایان جام ملت‌ها در نظر گرفته شده بود؛ بنابراین تغییر زمان مسابقات ممکن است به تمدید دوره همکاری یا توافق‌های مالی جدید نیاز داشته باشد.
در چنین شرایطی، فدراسیون باید هزینه حفظ کادر فنی برای دوره اضافه را در کنار سایر مخارج آماده‌سازی تیم ملی در نظر بگیرد. جذب دستیار خارجی نیز می‌تواند بر این هزینه‌ها بیفزاید. البته میزان دقیق افزایش هزینه‌ها به مفاد قرارداد‌ها و توافق‌های احتمالی بستگی دارد و نمی‌توان بدون اطلاع از جزئیات، رقم مشخصی را مطرح کرد. از سوی دیگر، عقب افتادن مسابقات ممکن است برنامه باشگاه‌ها و تیم ملی را تغییر دهد و مدیریت آمادگی بدنی بازیکنان را دشوارتر کند. افزایش سن برخی بازیکنان باتجربه نیز موضوعی است که کادر فنی باید در برنامه‌ریزی خود در نظر بگیرد.
آزمونی برای قلعه‌نویی
در نهایت، تعویق جام ملت‌های آسیا را باید فرصتی همراه با مسئولیت بیشتر برای سرمربی تیم ملی دانست. قلعه‌نویی حالا زمان بیشتری برای شناسایی استعدادها، اصلاح نقاط ضعف، تکمیل کادر فنی و ساختن تیمی با گزینه‌های بیشتر در اختیار خواهد داشت. اما این فرصت تنها زمانی ارزشمند است که به تغییرات واقعی منجر شود. اگر ترکیب تیم ملی همچنان به همان نفرات قبلی متکی بماند و برنامه آماده‌سازی نیز تفاوت محسوسی نکند، نمی‌توان انتظار داشت صرفا با گذشت زمان، کیفیت تیم افزایش پیدا کند. تعویق جام ملت‌ها شاید هزینه بیشتری روی دست فدراسیون بگذارد، اما برای تیم ملی می‌تواند فرصتی تعیین‌کننده باشد. حالا پرسش اصلی این نیست که قلعه‌نویی زمان کافی دارد یا نه؛ بلکه این است که او با زمان اضافه چه خواهد کرد. جام ملت‌های آسیا در زمستان ۱۴۰۶، آزمونی برای سنجش همین موضوع خواهد بود.
گفتوگو با فروغ زال، نویسنده
اردشیر صالحپور در گفتوگو با روزنامه «جامجم»
محمد نوازی در گفتوگو با جامجم:
