جام جم آنلاین -
شیر و لبنیات، تخم‌مرغ، گوشت، ماهی، حبوبات، میوه‌ها و سبزیجات از جمله خوراکی‌هایی هستند که می‌توانند مواد مغذی مورد نیاز بدن کودک را تأمین کنند. با این حال هیچ غذای خاصی به‌تنهایی باعث بلندتر شدن قد کودک نمی‌شود و رشد قدی به مجموعه‌ای از عوامل مانند ژنتیک، وضعیت سلامت، خواب و دریافت کافی مواد مغذی بستگی دارد.
سازمان جهانی بهداشت تأکید می‌کند که اندازه‌گیری و پایش منظم قد و وزن کودکان زیر پنج سال برای ارزیابی روند رشد اهمیت دارد. تغذیه ناکافی می‌تواند رشد کودک را مختل کند و شناسایی به‌موقع مشکل به پیگیری و درمان مناسب کمک می‌کند. سازمان جهانی بهداشت در راهنمای رشد کودک از نمودار‌های استاندارد قد و وزن برای ارزیابی رشد استفاده می‌کند.
مهم‌ترین خوراکی‌ها برای رشد قد کودک
۱- شیر و لبنیات
شیر، ماست و پنیر منابع کلسیم و پروتئین هستند. کلسیم برای استحکام استخوان‌ها و ویتامین D برای جذب کلسیم و سلامت استخوان اهمیت دارد. برای کودکان زیر دو سال معمولاً لبنیات پرچرب مناسب‌تر است. مصرف بیش از اندازه شیر نیز می‌تواند اشتهای کودک را برای غذا‌های دیگر کاهش دهد.
۲- تخم‌مرغ، گوشت و ماهی
این مواد غذایی پروتئین باکیفیت و مواد مغذی مورد نیاز رشد را فراهم می‌کنند. گوشت منبع آهن و روی است و ماهی نیز پروتئین و در انواع چرب آن اسید‌های چرب مفید دارد. تخم‌مرغ پخته را می‌توان متناسب با سن کودک در وعده صبحانه یا غذا‌های دیگر گنجاند.
۳- حبوبات
عدس، لوبیا، نخود و لپه منابع گیاهی پروتئین و آهن هستند. می‌توان از آنها در سوپ، آش، خوراک و غذا‌های نرم مناسب کودک استفاده کرد. همراه کردن منابع گیاهی آهن با مواد غذایی حاوی ویتامین C مانند گوجه‌فرنگی می‌تواند به جذب بهتر آهن کمک کند.
۴- میوه‌ها و سبزیجات
سبزیجات برگ سبز، هویج، کدوحلوایی، سیب‌زمینی شیرین، پرتقال، کیوی و توت‌فرنگی ویتامین‌ها و مواد معدنی گوناگونی دارند. این گروه به تأمین ریزمغذی‌های ضروری برای سلامت عمومی و رشد طبیعی کمک می‌کند. بهتر است کودک هر روز میوه‌ها و سبزیجات متنوعی دریافت کند.
۵- غلات و غذا‌های انرژی‌زا
جو دوسر، نان، برنج، سیب‌زمینی و ماکارونی انرژی مورد نیاز کودک برای فعالیت و رشد را تأمین می‌کنند. ترکیب این مواد با پروتئین و سبزیجات به متعادل شدن وعده غذایی کمک می‌کند. برای مثال می‌توان فرنی جو دوسر را با شیر و موز یا برنج را با عدس و گوشت تهیه کرد.
این گروه‌های غذایی بر اساس توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت و راهنمای تغذیه کودکان خردسال انتخاب شده‌اند.
چه غذا‌هایی برای رشد کودک مناسب‌ترند؟
بهتر است به‌جای تمرکز بر یک خوراکی خاص، وعده‌های غذایی متنوعی برای کودک در نظر گرفته شود. چند نمونه کاربردی عبارت‌اند از:
صبحانه: تخم‌مرغ کاملاً پخته همراه نان و پنیر یا فرنی جو دوسر با شیر.
میان‌وعده: ماست ساده و موز نرم یا میوه خردشده متناسب با توانایی جویدن کودک.
ناهار: برنج همراه مرغ و سبزیجات یا عدسی همراه نان.
عصرانه: ماست و میوه یا نان نرم با پنیر.
شام: سوپ غلیظ حاوی گوشت یا حبوبات و سبزیجات یا ماهی کاملاً پخته همراه سیب‌زمینی.
این نمونه‌ها باید با سن کودک، اشتها، حساسیت‌های غذایی و توانایی جویدن و بلع او متناسب شوند. برای کودکان زیر یک سال نیز شیر مادر یا شیرخشک مناسب سن همچنان اهمیت دارد و غذای کمکی معمولاً از حدود شش‌ماهگی آغاز می‌شود.
آیا مکمل‌ها باعث افزایش قد کودکان می‌شوند؟
مکمل‌هایی مانند ویتامین D یا آهن ممکن است در صورت کمبود یا وجود اندیکاسیون پزشکی ضروری باشند، اما مصرف خودسرانه آنها تضمین‌کننده افزایش قد نیست. برای مثال ویتامین D به سلامت استخوان کمک می‌کند، اما مصرف بیشتر از مقدار توصیه‌شده الزاماً باعث بلندتر شدن قد نمی‌شود. نیاز کودک به مکمل باید با توجه به سن، رژیم غذایی، شرایط سلامت و توصیه پزشک تعیین شود.
همچنین نباید به تبلیغات پودرها، شربت‌ها یا مکمل‌هایی که وعده افزایش قد سریع می‌دهند اعتماد کرد. اگر کمبود تغذیه‌ای وجود داشته باشد، درمان آن می‌تواند به بهبود رشد کمک کند، اما در کودکی که تغذیه کافی دارد مصرف اضافه مکمل لزوماً سودی برای افزایش قد ندارد.
از کجا بفهمیم قد کودک طبیعی است؟
قد کودکان باید در معاینات دوره‌ای اندازه‌گیری و روی نمودار رشد متناسب با سن و جنس ثبت شود. یک اندازه‌گیری به‌تنهایی برای تشخیص کوتاهی قد کافی نیست و روند رشد در طول زمان اهمیت بیشتری دارد.
اگر قد کودک نسبت به سنش بسیار پایین باشد، روند افزایش قد کند شود یا کودک از منحنی رشد قبلی خود فاصله بگیرد، لازم است متخصص اطفال وضعیت تغذیه، سابقه خانوادگی و احتمال بیماری‌های زمینه‌ای را بررسی کند.
در همین زمینه بخوانید:
