میدان، صدای مردم

 با این‌حال برای حفظ همبستگی و وحدت اجتماعی و تداوم این تجمعات، ضروری است که نسبت آنها با سایر گروه‌های جامعه به‌روشنی تعریف شود.

در جامعه، گروه‌های مختلفی وجود دارند که لزوما همه آنها در این تجمعات شرکت نمی‌کنند. اگر قرار است این حرکت پایدار و ماندگار بماند و بتواند وحدت اجتماعی را حفظ کند، باید نسبت خود را با این گروه‌ها مشخص کند و به آنها توضیح دهد که چه هویتی دارد و به دنبال چه چیزی است.

به بیان دیگر، این تجمعات برای تداوم و تقویت همبستگی اجتماعی باید تا حد امکان با سلایق و گروه‌های مختلف جامعه ارتباط برقرار کنند؛ حتی با گروه‌هایی که گاهی ممکن است برداشت یا احساس نادرستی نسبت به این تجمعات داشته باشند. لازم است این حرکات بتواند هویت واقعی خود را به آنها نشان دهد و برای مشارکت و همراهی آنها نیز زمینه‌سازی کند؛ به‌گونه‌ای که افراد بیشتری از جامعه به این سبک زندگی، یعنی حضور در تجمعات دعوت شوند.

در این میان، نکته بسیار مهمی وجود دارد و گام بزرگی در این تجمعات به‌شمار می‌رود و می‌تواند سرآغاز اتفاقی مهم باشد؛ آن نکته، محوریت پرچم ایران در این تجمعات است. پرچم ایران نمادی است که مورد وفاق مردم کشور قرار دارد و برجسته ‌شدن آن می‌تواند نقطه اشتراک مهمی میان اقشار مختلف جامعه باشد. البته ممکن است نمادهای دیگری نیز بتوانند محور چنین تجمعاتی قرار بگیرند اما همین گام، یعنی قرار گرفتن پرچم ایران در کانون توجه، اقدامی بسیار مهم است.

نمادهایی که میان مردم ایران مشترکند و اقشار مختلف جامعه به آنها باور دارند، آنها را درک می‌کنند و با آنها ارتباط برقرار می‌کنند، باید در این تجمعات برجسته شود. در مقابل، باید از مواردی که با باورها، دیدگاه‌ها و سلایق گروه‌های دیگر تعارض دارند و ممکن است این احساس را در آنها ایجاد کنند که به باورهای‌شان توهین شده است، پرهیز کرد. منظور این نیست که از بیان هر دیدگاه متفاوتی صرف‌نظر شود، بلکه باید مراقب بود که نحوه طرح دیدگاه‌ها به احساس طردشدگی یا توهین در میان سایر گروه‌های جامعه منجر نشود.

از سوی دیگر، این تجمعات ماهیتی مردمی دارد و بر پایه حضور و مشارکت مردم شکل گرفته‌. همین مردمی ‌بودن باعث می‌شود که گاهی خطاهایی نیز در جریان آنها رخ دهد اما ظرفیت اصلاح و تصحیح این خطاها نیز در خود این حرکت وجود دارد. آنچه می‌تواند مانع حرکت درست این تجمعات شود و امکان اصلاح خطاها را از آنها بگیرد، دخالت جناح‌ها و گروه‌های مختلف سیاسی، اعم از راست و چپ و سایر جریان‌ها و سلایق سیاسی است. این گروه‌ها و سلایق، هر یک در جایگاه خود محترمند اما دخالت آنها در این تجمعات می‌تواند به‌شدت به اصالت مردمی این حرکت آسیب بزند.

با این‌حال، اگر قرار است میدانداری مردم ادامه پیدا کند، در مدیریت این تجمعات باید دو نکته اساسی مورد توجه قرار گیرد؛ نخست این‌که مدیریت تجمعات به خود مردم سپرده شود؛ دوم این‌که دولت در جایگاه درست خود ایفای نقش کند. دولت نباید در اداره مستقیم تجمعات مردمی دخالت کند اما هرجا احساس شود گروه‌های ذی‌نفوذ، جریان‌های سیاسی یا گروه‌های برخوردار از ثروت و قدرت در حال جهت‌دهی به تجمعات و پیش ‌بردن آنها در راستای منافع خود هستند، باید وارد عمل شده و مانع این روند شود.
بنابراین اگر قرار است دولت در این زمینه مداخله‌ای داشته باشد، ضرورت این مداخله دقیقا در جایی است که مردمی‌ بودن تجمعات از سوی گروه‌های برخوردار از نفوذ، ثروت و قدرت سیاسی، اقتصادی یا فرهنگی در معرض تهدید قرار می‌گیرد. این گروه‌ها ممکن است تلاش کنند از بستر مردمی موجود برای پیشبرد اهداف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی یا اجتماعی خود استفاده کنند و در نتیجه، اصالت مردمی تجمعات را مخدوش سازند.

در چنین شرایطی، دولت باید با استفاده از ابزارها و ظرفیت‌های حاکمیتی خود، ازجمله قانون، نظارت، تذکر و سایر سازوکارهای موجود، مانع این روند شود و اجازه ندهد گروه‌های برخوردار از ثروت و قدرت، تجمعات مردمی را در مسیر منافع خود قرار دهند.
تجمعاتی که تاکنون توانسته‌اند اصالت مردمی خود را حفظ کنند، سرمایه‌ای بزرگ و ارزشمند به‌شمار می‌روند. کمتر شاهد بوده‌ایم که یک حرکت مردمی در چنین بازه زمانی طولانی شکل بگیرد، فعال بماند و همچنان اصالت مردمی خود را حفظ کند؛ از این‌رو حفظ ماهیت مردمی این تجمعات اهمیت بسیاری دارد و دولت باید از این سرمایه اجتماعی محافظت کند.