کارمزد جدید خدمات بانکی ۱۴۰۵؛ هزینه کارت‌به‌کارت، پایا و ساتنا چقدر است؟

جام جم آنلاین - بانک مرکزی پس از حدود ۱۵ ماه از آخرین بازنگری تعرفه‌ها، بار دیگر کارمزد خدمات بانکی الکترونیکی را به‌روزرسانی کرد. این مصوبه که در مرداد ۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ شده، عمدتاً بر خدمات الکترونیکی متمرکز است و بر تعیین تدریجی کارمزدها متناسب با بهای تمام‌شده خدمات بانکی تأکید دارد.

این تغییر در ادامه سیاست بانک مرکزی برای اصلاح نظام کارمزدی بانک‌ها انجام شده است؛ سیاستی که پیش‌تر در اردیبهشت ۱۴۰۴ نیز با بازنگری تعرفه خدمات بانکی ریالی و الکترونیکی دنبال شده بود.

با این حال، نکته مهم برای مشتریان این است که بازنگری سقف کارمزدها الزاماً به معنای افزایش قطعی مبلغ پرداختی برای تمام خدمات نیست؛ زیرا بانک‌ها در چارچوب مقررات می‌توانند برای برخی مشتریان تخفیف‌هایی نیز در نظر بگیرند.

کارت‌به‌کارت چقدر کارمزد دارد؟

یکی از پرکاربردترین خدمات بانکی برای مشتریان، انتقال وجه کارت‌به‌کارت است.

بر اساس تعرفه‌های اعلام‌شده، حداقل کارمزد کارت‌به‌کارت برای انتقال تا یک میلیون تومان ۹۰۰ تومان است و پس از آن، به ازای هر یک میلیون تومان افزایش مبلغ انتقال، ۳۲۰ تومان به کارمزد افزوده می‌شود.

به این ترتیب، کارمزد انتقال ۱۰ میلیون تومان به‌صورت کارت‌به‌کارت حدود ۳۸۰۰ تومان خواهد بود.

نکته مهم این است که بانک مرکزی حداکثر میزان کارمزد را تعیین کرده و بانک‌ها می‌توانند در چارچوب مقررات، مبلغی کمتر از سقف تعیین‌شده از مشتری دریافت کنند.

بنابراین، نباید صرفاً با شنیدن خبر «بازنگری کارمزدها» تصور کرد که هزینه تمام خدمات بانکی برای مشتریان به یکباره افزایش یافته است.

کارمزد پایا و ساتنا چقدر است؟

در انتقال‌های بین‌بانکی، ساختار کارمزد با کارت‌به‌کارت تفاوت دارد و بر اساس درصدی از مبلغ تراکنش محاسبه می‌شود.

کارمزد پایا معادل یک‌صدم درصد مبلغ تراکنش و کارمزد ساتنا معادل دو صدم درصد مبلغ تراکنش تعیین شده است. برای سامانه پل نیز نرخ دو صدم درصد مبلغ تراکنش در نظر گرفته شده است.

البته هنگام محاسبه هزینه واقعی انتقال وجه، تنها درصد کارمزد اهمیت ندارد و باید حداقل و حداکثر سقف کارمزد را نیز در نظر گرفت.

برای نمونه، در تعرفه‌های پیشین، کارمزد پایا با کف ۳۰۰ تومان و سقف ۷۵۰۰ تومان و کارمزد ساتنا با سقف ۳۵ هزار تومان تعیین شده بود. کارمزد سامانه پل نیز بر اساس حداقل ۴۰۰ تومان و حداکثر ۴۰۰۰ تومان محاسبه می‌شد.

تخفیف کارمزد بانکی برای چه کسانی است؟

یکی از بخش‌های مهم مصوبه جدید، امکان اعمال تخفیف برای گروه‌های مختلف مشتریان است.

بانک‌ها و مؤسسات اعتباری می‌توانند برای مشتریان خود تا ۳۰ درصد تخفیف در کارمزدهای ابلاغی اعمال کنند.

این میزان تخفیف برای برخی گروه‌ها بیشتر است:

• افراد تحت پوشش سازمان بهزیستی: تا ۱۰۰ درصد
• مستمری‌بگیران و مددجویان کمیته امداد امام خمینی(ره): تا ۱۰۰ درصد
• شرکت‌های دانش‌بنیان: تا ۴۰ درصد
• سایر مشتریان: تا ۳۰ درصد

این سازوکار به بانک‌ها اجازه می‌دهد ضمن رعایت سقف‌های اعلام‌شده، برای حفظ مشتری و افزایش رقابت، هزینه کمتری از برخی مشتریان دریافت کنند.

حساب‌های تجاری مشمول تخفیف می‌شوند

در بخش دیگری از مقررات جدید، برای برخی خدمات بانکی مورد استفاده صاحبان حساب‌های تجاری نیز امکان تخفیف در نظر گرفته شده است.

بانک‌ها با توجه به ماهیت و میزان فعالیت تجاری مشتری می‌توانند در خدماتی مانند صدور ضمانت‌نامه، حواله‌ها و وصول بروات تا ۴۰ درصد از کارمزدهای مندرج در جداول تخفیف اعمال کنند.

این موضوع برای شرکت‌ها و فعالان اقتصادی که حجم بالایی از عملیات بانکی دارند اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه کارمزد خدمات بانکی می‌تواند بخشی از هزینه‌های جاری کسب‌وکار آنها را تشکیل دهد.

آیا بانک‌ها می‌توانند کارمزد بیشتری از مشتری بگیرند؟

یکی از نکات مهم بخشنامه جدید، تأکید بر دریافت کارمزد در چارچوب جداول ابلاغی بانک مرکزی است.

بانک‌ها و مؤسسات اعتباری مجاز نیستند بابت خدمات بانکی الکترونیکی، خارج از چارچوب مصوبه و با عناوین دیگر، وجهی تحت عنوان کارمزد از مشتری دریافت کنند.

بنابراین مشتریان در صورت مشاهده دریافت هزینه‌ای خارج از چارچوب تعرفه‌های اعلام‌شده، می‌توانند موضوع را از مسیرهای نظارتی مربوط پیگیری کنند.

چرا کارمزد خدمات بانکی دوباره تغییر کرد؟

موضوع اصلی در اصلاح نظام کارمزدی، فاصله میان هزینه واقعی ارائه خدمات بانکی و مبلغی است که بانک‌ها بابت آن از مشتری دریافت می‌کنند.

با گسترش بانکداری دیجیتال و انتقال بخش قابل توجهی از عملیات بانکی از شعب به اپلیکیشن‌ها و سامانه‌های الکترونیکی، حجم تراکنش‌های غیرحضوری افزایش یافته است. در مقابل، ساختار کارمزدها همواره با سرعت مشابهی به‌روزرسانی نشده است.

بانک مرکزی در مصوبه جدید نیز بر همین مسئله تأکید کرده و رویکرد خود را اصلاح تدریجی کارمزدها و نزدیک کردن آنها به بهای تمام‌شده خدمات اعلام کرده است.

آیا کارمزد بانکی یکباره گران شده است؟

پاسخ کوتاه خیر است.

آنچه در مرداد ۱۴۰۵ رخ داده، بیشتر یک بازنگری و به‌روزرسانی چارچوب و سقف تعرفه خدمات بانکی الکترونیکی است و نمی‌توان آن را به معنای افزایش یکباره تمام هزینه‌های بانکی دانست.

از سوی دیگر، بانک‌ها در چارچوب مقررات امکان اعمال تخفیف دارند و در برخی خدمات پرکاربرد نیز نرخ‌های قبلی همچنان مبنای محاسبه قرار گرفته‌اند.

بنابراین مشتریان باید میان «افزایش سقف کارمزد» و «افزایش قطعی مبلغی که بانک از مشتری دریافت می‌کند» تفاوت قائل شوند.

جمع‌بندی؛ مهم‌ترین تغییرات کارمزد بانکی در ۱۴۰۵

مصوبه جدید بانک مرکزی را می‌توان گامی دیگر در مسیر اصلاح تدریجی نظام کارمزدی کشور دانست. هدف این سیاست، نزدیک کردن هزینه خدمات بانکی به بهای واقعی ارائه آنهاست؛ اما اجرای آن به شکل مرحله‌ای دنبال می‌شود.

برای مشتریان عادی، مهم‌ترین نکته این است که کارمزد کارت‌به‌کارت تا یک میلیون تومان ۹۰۰ تومان است و برای هر یک میلیون تومان بیشتر، ۳۲۰ تومان به آن افزوده می‌شود؛ بنابراین انتقال ۱۰ میلیون تومان کارت‌به‌کارت حدود ۳۸۰۰ تومان کارمزد دارد.

در عین حال، بانک‌ها می‌توانند برای مشتریان خود تا ۳۰ درصد تخفیف اعمال کنند و این تخفیف برای برخی گروه‌های حمایتی تا ۱۰۰ درصد افزایش می‌یابد.

در نهایت، بانک‌ها اجازه ندارند خارج از چارچوب تعرفه‌های ابلاغی، هزینه‌ای را تحت عنوان کارمزد خدمات بانکی الکترونیکی از مشتری دریافت کنند.