ناترازی برق؛ حاصل مصرف بالا و فرسودگی تجهیزات
امروز مبحث «ناترازی» به یکی از اصطلاحات رایج در ادبیات اقتصادی انرژی تبدیل شده است. ناترازی درواقع همان کمبود انرژی است که متأسفانه گریبانگیر کشور ما شده و آثار آن را در خاموشیها، محدودیتهای بخش تولید و فشار بر بخشهای مختلف اقتصادی مشاهده میکنیم.
بخش مهمی از این ناترازی به مصرف بالای وسایل و تجهیزات بازمیگردد؛ وسایلی که هم در بخش خانگی و هم در کارخانهها، تأسیسات، شرکتها و واحدهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند. بسیاری از این تجهیزات_ بهویژه تجهیزات قدیمی_ مصرف انرژی بالایی دارند و همین مسأله باعث افزایش شدت مصرف انرژی در کشور شده است.
عامل مهم دیگر، فرسودگی تجهیزات است. تجهیزات صنایع در طول سالهای گذشته بهدلیل عمر طولانی، شرایط اقتصادی و تحریمها آنگونه که باید بازسازی و بهسازی نشدهاند. در نتیجه امکان بهروزرسانی تجهیزات فنی کارخانهها و استفاده گسترده از وسایل کممصرف فراهم نشده است. بنابراین اگر بخواهیم در زمینه مدیریت مصرف اقدام جدی انجام دهیم باید بهسمت استفاده از تجهیزات و کالاهایی با مصرف انرژی کمتر حرکت کنیم. این کار بدون نوسازی تجهیزات امکانپذیر نیست. در بخش خانگی نیز باید تغییر و بهبود تجهیزات گرمایشی و وسایل مصرفکننده انرژی را دنبال کنیم.
درخصوص بخش اداری کشور نیز بخشنامهها و دستورالعملهایی از سوی دولت برای کاهش مصرف ادارات صادر میشود، ممکن است در کوتاهمدت اثرگذار باشد اما تاثیر این اقدامات عمدتا مقطعی و موقتی است و نمیتواند مشکل ناترازی را بهصورت ریشهای حل کند. برای حل اساسی مشکل ناترازی، پیش از هر چیز باید در رفتار مصرفکنندگان تغییر ایجاد کنیم. تغییر رفتار در مصرف هزینه کمتری دارد و با سرعت بیشتری قابل اجراست. در مقابل، تغییرات ساختاری زمانبر و پرهزینه است و اگر بدون اصلاح الگوی مصرف انجام شود، اثرگذاری لازم را نخواهد داشت.
ناترازی انرژی امروز به مسألهای عمومی و مبتلابه کشور تبدیل شده است. برای مقابله با آن باید همزمان چند مسیر را دنبال کنیم: نوسازی تجهیزات، افزایش ظرفیت تولید و مدیریت مصرف.
در بخش تولید نیز نیروگاههای حرارتی که بخش مهمی از انرژی کشور را تامین میکنند، با فرسودگی قابل توجه مواجهند و راندمان پایینی دارند. در حال حاضر، بالاترین راندمان نیروگاههای ما حدود ۴۵ تا ۴۶درصد است. افزایش راندمان این نیروگاهها از طریق نوسازی و بهروزرسانی تجهیزات میتواند نقش مهمی در جبران ناترازی داشته باشد.
در کنار افزایش تولید و ارتقای راندمان نیروگاهها، مدیریت مصرف نیز باید بهطور جدی دنبال شود. با صدور دستورالعمل، آییننامه یا ابلاغ قوانین، تنها میتوان برای مدتی کوتاه تصمیماتی گرفت و بخشی از مشکل را کنترل کرد اما حل ناترازی برق، نیازمند برنامهای اساسی برای نوسازی تجهیزات، افزایش تولید، اصلاح رفتار مصرفی و ارتقای بهرهوری انرژی است.
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
در گفتوگو با کارگردان «افسانه سپهر» مطرح شد:
