نگاهی به سه قسمت نخست سریال کوری
ماده غذایی که ممکن است خطر سرطان روده را افزایش دهند
افزایش نگرانکننده سرطان روده در افراد زیر ۵۰ سال توجه دانشمندان را به نقش مواد غذایی فوقفرآوریشده جلب کرده است.
جام جم آنلاین – daily mail نوشت: متخصصان میگویند برخی افزودنیهای رایج در غذاهای صنعتی، از امولسیفایرها و شیرینکنندههای مصنوعی گرفته تا مواد نگهدارنده موجود در سوسیس و کالباس، ممکن است با افزایش خطر ابتلا به سرطان روده ارتباط داشته باشند.
سرطان روده که تا چند دهه قبل بیشتر بیماری افراد سالمند محسوب میشد حالا به شکل نگرانکنندهای در میان جوانان نیز رو به افزایش است.
با این حال یکی از فرضیههایی که بیش از همه مورد توجه پزشکان قرار گرفته نقش غذاهای فوقفرآوریشده در افزایش خطر این بیماری است. پژوهشی بینالمللی در سال گذشته نشان داد افرادی که مصرف بالایی از غذاهایی مانند وعدههای آماده، چیپس، سوسیس و کالباس، غلات صبحانه شیرین و سایر محصولات صنعتی دارند ۴۵ درصد بیشتر در معرض ایجاد پولیپهای پیشسرطانی در روده بزرگ یا راستروده قرار میگیرند.
محققان معتقدند مجموعهای از افزودنیهای شیمیایی موجود در این محصولات میتواند تعادل باکتریهای مفید روده را بر هم بزند و زمینه را برای بروز سرطان فراهم کند.
۱. امولسیفایرها؛ افزودنیهایی که به روده آسیب میزنند
امولسیفایرها موادی هستند که برای حفظ بافت و ماندگاری مواد غذایی به کار میروند و در محصولاتی مانند نان صنعتی، غذاهای آماده، سسها، مارگارین، کره بادامزمینی و بسیاری از خوراکیهای بستهبندیشده وجود دارند.
دو ترکیب به نامهای کربوکسیمتیل سلولز (E۴۶۶) و پلیسوربات ۸۰ (E۴۳۳) بیش از سایر امولسیفایرها مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند.
به گفته متخصصان تغذیه این مواد میتوانند ترکیب میکروبهای مفید روده را تغییر دهند، به لایه محافظ روده آسیب بزنند و التهاب مزمن ایجاد کنند. عواملی که همگی با افزایش خطر سرطان روده ارتباط دارند.
امولسیفایرهای دیگری مانند کاراگینان (E۴۰۷) و مونو و دیگلیسیرید اسیدهای چرب (E۴۷۱) نیز در برخی مطالعات اثرات مشابهی نشان دادهاند.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که بیشتر این شواهد از مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی به دست آمده و هنوز برای اثبات قطعی این ارتباط در انسان به تحقیقات بیشتری نیاز است.
۲. نیتریت و نیترات؛ مواد نگهدارنده سوسیس و کالباس
یکی از قویترین شواهد علمی درباره سرطان روده مربوط به گوشتهای فرآوریشده مانند سوسیس، کالباس، ژامبون و بیکن است.
مواد نگهدارندهای مانند نیتریت و نیترات هنگام فرآوری پخت یا هضم غذا میتوانند به ترکیباتی تبدیل شوند که به DNA سلولهای روده آسیب میرسانند و خطر سرطان را افزایش میدهند.
قدرت شواهد در این زمینه به حدی است که سازمان جهانی بهداشت (WHO) گوشتهای فرآوریشده را در گروه اول مواد سرطانزا قرار داده؛ همان گروهی که دخانیات نیز در آن قرار دارد.
مطالعهای در سال ۲۰۱۹ نشان داد مصرف روزانه تنها ۲۵ گرم گوشت فرآوریشده معادل یک برش بیکن یا ژامبون، خطر سرطان روده را حدود ۲۰ درصد افزایش میدهد.
۳. دیاکسید تیتانیوم؛ افزودنی سفیدکنندهای که در اروپا ممنوع شد
دیاکسید تیتانیوم (E۱۷۱) مادهای است که برای سفید کردن محصولاتی مانند آدامس، آبنبات و برخی شیرینیها استفاده میشد.
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۲ استفاده از این ماده را در صنایع غذایی ممنوع کرد، زیرا نتوانست احتمال آسیب آن به DNA و افزایش خطر سرطان را رد کند.
در مقابل، سازمان استاندارد مواد غذایی بریتانیا هنوز استفاده از آن را مجاز میداند و اعلام کرده بررسی شواهد علمی همچنان ادامه دارد.
مطالعهای که سال ۲۰۲۴ در آمریکا انجام شد نشان داد رژیم غذایی سرشار از این ماده با افزایش التهاب روده و آسیب به سد محافظ روده همراه است؛ عاملی که میتواند احتمال ابتلا به سرطان را افزایش دهد.
با این حال، برخی متخصصان هشدار میدهند نتایج مطالعات حیوانی را نمیتوان مستقیماً به انسان تعمیم داد.
۴. شیرینکنندههای مصنوعی؛ اتهامی که هنوز قطعی نیست
شیرینکنندههای مصنوعی موجود در نوشابههای رژیمی، آدامسهای بدون قند و برخی محصولات کمکالری نیز در سالهای اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند.
مطالعهای روی بیش از ۱۰۲ هزار نفر نشان داد مصرف بالای آسپارتام و آسهسولفام K با افزایش خطر برخی سرطانها ارتباط دارد.
از سوی دیگر، متخصصان درباره ساخارین و سوکرالوز نیز هشدار دادهاند. این شیرینکنندهها ممکن است تعادل باکتریهای روده را تغییر دهند، تولید اسید چرب مفیدی به نام بوتیرات را کاهش دهند و لایه محافظ مخاط روده را نازک کنند؛ اتفاقی که میتواند التهاب مزمن ایجاد کند.
[۷/۲۹/۲۰۲۶، ۱:۲۲ PM]hilda hosseinikhah: با این وجود، پژوهشگران تأکید میکنند هنوز نمیتوان با قطعیت گفت شیرینکنندههای مصنوعی عامل مستقیم سرطان هستند، زیرا افرادی که مصرف بالایی از این مواد دارند معمولاً از قبل با مشکلاتی مانند اضافهوزن یا دیابت روبهرو هستند و تفکیک اثر این عوامل از خود شیرینکنندهها دشوار است.
آیا باید این مواد را کاملاً حذف کرد؟
کارشناسان تأکید میکنند که هیچیک از این یافتهها به معنای ممنوعیت کامل مصرف این مواد نیست، اما کاهش مصرف غذاهای فوقفرآوریشده، گوشتهای فرآوریشده و نوشیدنیهای صنعتی میتواند به حفظ سلامت روده کمک کند.
آنها توصیه میکنند رژیم غذایی بر پایه میوه، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و غذاهای تازه، همچنان بهترین راهکار برای کاهش خطر سرطان روده و بسیاری از بیماریهای مزمن دیگر است.
