تورهای یک‌روزه؛ فرصتی برای رونق اقتصاد محلی یا چالشی برای مدیریت مقاصد گردشگری؟

به گزارش جام جم آنلاین؛ ندا رضوی‌زاده درباره جایگاه تورهای یک‌روزه در توسعه گردشگری اظهار کرد: بر اساس تعریف سازمان جهانی گردشگری ملل متحد(UNWTO)، یکی از مهم‌ترین شروط گردشگر بودن این است که فرد حداقل یک شبانه‌روز و کمتر از یک سال در مقصد اقامت داشته باشد. در مقابل، نوع دیگری از گشت‌وگذار با عنوان «بازدیدکننده یک‌روزه» وجود دارد که شب را در مقصد نمی‌ماند و همان روز به مبدأ بازمی‌گردد. اگرچه این نوع سفر در تعریف رسمی «گردشگری» قرار نمی‌گیرد، اما هر دو شکل سفر را می‌توان گونه‌ای از گذران اوقات فراغت دانست که برای بازدیدکنندگان، جامعه مقصد و حتی مبدأ گردشگرفرست، کارکردها، هزینه‌ها و مزایای خاص خود را دارند.

وی افزود: مقصدهایی که در فاصله کوتاهی از مراکز شهری و پرامکانات قرار دارند، مانند روستاها یا مناطق خوش‌آب‌وهوای اطراف شهرهای بزرگ، می‌توانند از سفر بازدیدکنندگان یک‌روزه منافع اقتصادی قابل توجهی کسب کنند. عرضه‌کنندگان مواد غذایی، اماکن تفریحی، تولیدکنندگان و فروشندگان صنایع‌دستی و سایر ارائه‌دهندگان خدمات، ازجمله گروه‌هایی هستند که می‌توانند محصولات و خدمات خود را به جمعیت بیشتری از بازدیدکنندگان عرضه کنند.

سفرهای کوتاه؛ راهکاری برای کاهش فشار گردشگری بر مشهد

عضو هیئت علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی با اشاره به آثار اجتماعی و اقتصادی توسعه سفرهای یک‌روزه اظهار کرد: رونق این نوع سفرها، در صورتی که با برنامه‌ریزی و تدبیر همراه باشد، علاوه بر کمک به رونق اقتصادی مناطق کمتر برخوردار استان، از منظر جامعه‌شناختی نیز به تقویت احساس تعلق ساکنان این مناطق منجر می‌شود. این دو عامل می‌توانند تا حدی در کاهش روند مهاجرت به شهرهای بزرگ مؤثر باشند. همچنین مدیریت صحیح سفرهای یک‌روزه می‌تواند در زمان اوج سفر به شهرهایی مانند مشهد، بخشی از جریان گردشگران را به مقاصد نزدیک هدایت کرده و از ازدحام و فشار بر منابع و زیرساخت‌های این شهر بکاهد.

توسعه گردشگری باید بر توانمندی‌ها و ابتکارات محلی استوار شود

رضوی‌زاده درباره نقش دولت در توسعه گردشگری اظهار کرد: توسعه گردشگری بیش از آنکه به حمایت‌های مستقیم دولت وابسته باشد، باید بر توانمندی‌ها و ابتکارات محلی استوار شود. البته دستگاه‌های اجرایی نیز می‌توانند با اقداماتی مانند بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، توسعه مسیرهای جاده‌ای و ریلی ایمن، فراهم کردن وسایل حمل‌ونقل عمومی ایمن و با قیمت مناسب، همچنین حمایت از برگزاری جشنواره‌ها و رویدادهای جذاب، زمینه رونق این نوع سفرها را فراهم کنند.

وی ادامه داد: تورهای یک‌روزه فرصت ارزشمندی برای بازدیدکنندگان ایجاد می‌کنند تا بدون وقفه طولانی در فعالیت‌های روزمره، از جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی استان بازدید کرده و از آثار روانی مثبت سفر، ازجمله کاهش استرس، رفع خستگی و دوری از روزمرگی بهره‌مند شوند. یکی از راهکارهای رونق این سفرها، برگزاری رویدادهایی مانند مسابقات، جشنواره‌های محلی، مناسبتی، فصلی، هنری و فرهنگی است که علاوه بر جذب بازدیدکننده، فرصت مناسبی برای کسب درآمد مستقیم یا غیرمستقیم کسب‌وکارهای محلی ایجاد می‌کند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی افزود: تدوین تقویم رویداد برای این مقاصد می‌تواند به برندینگ مقصد کمک کرده و امکان برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری را برای کسب‌وکارهای محلی فراهم سازد. همچنین توسعه گردشگری تجربه‌محور از طریق ایجاد فرصت مشارکت گردشگران در فعالیت‌های محلی و تعامل با جامعه میزبان، جذابیت این مقاصد را افزایش می‌دهد. فعالیت‌هایی مانند گردشگری کشاورزی، مشارکت در کاشت و برداشت محصولات، تولید مواد غذایی یا ساخت صنایع‌دستی، ازجمله تجربه‌هایی هستند که می‌توانند برای بازدیدکنندگان جذاب و متمایز باشند.

فشار بر زیرساخت‌ها؛ مهم‌ترین چالش‌ سفرهای یک‌روزه

رضوی‌زاده با اشاره به چالش‌های سفرهای یک‌روزه تصریح کرد: نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد یکی از مهم‌ترین چالش‌های این نوع سفرها آن است که فشار قابل توجهی بر مقصد وارد می‌کنند، اما در مقایسه با گردشگران شب، درآمد کمتری برای مقصد به همراه دارند. بازدیدکنندگان یک‌روزه معمولاً هزینه کمتری در مقصد صرف می‌کنند، در حالی که ممکن است هزینه‌هایی مانند تولید زباله، آلودگی‌های محیطی و صوتی، تخریب محیط زیست، افزایش ترافیک و فشار بر زیرساخت‌ها و منابع طبیعی را به مقصد تحمیل کنند.

وی تأکید کرد: از این رو، توجه به ظرفیت تحمل محیطی و ملاحظات فرهنگی مقصد و مدیریت صحیح این سفرها ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است تا سفرهای کوتاه‌مدت بیش از آنکه هزینه‌زا باشند، منافع اقتصادی و اجتماعی برای مقصد ایجاد کنند.

این عضو هیئت علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی درباره نظارت بر تورهای یک‌روزه گفت: آمار دقیقی از میزان نظارت بر این تورها وجود ندارد، اما از نظر قانونی، همانند تورهای چندروزه، تورهای یک‌روزه نیز باید تحت نظارت آژانس‌های گردشگری و با همراهی راهنمای دارای مجوز از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برگزار شوند تا استانداردهای حرفه‌ای، ازجمله ایمنی، امنیت و پوشش بیمه‌ای گردشگران، رعایت شود.