پیام‌های حضور مقامات جهان در تشییع قائد شهید

کد خبر: ۱۵۵۸۶۷۰

نویسنده محسن پاک‌آیین

حضور سران و مقامات ارشد کشورهای مختلف جهان در مراسم تشییع و تدفین پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب اسلامی و ادای احترام آنان به مقام شامخ ایشان، از چند منظر قابل تحلیل است.

نخست آن‌که حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در دیدارهای خود با مقامات ارشد کشورهای جهان، در عین پایبندی به اصول انقلاب اسلامی، همواره با دو مؤلفه «منطق» و «اخلاق» وارد گفت‌وگو می‌شدند. این دو ویژگی موجب می‌شد بسیاری از مقامات خارجی تحت تأثیر شخصیت و شیوه تعامل ایشان قرار گیرند.

رهبر شهید همواره با زبان استدلال سخن می‌گفتند و تلاش می‌کردند دیدگاه‌های خود را با تکیه بر برهان و منطقی که برای مخاطب قابل پذیرش باشد، مطرح کنند. ایشان هیچ‌گاه در پی تحمیل دیدگاه‌های خود نبودند. این قدرت استدلال، حاصل اشراف ایشان بر مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی، تاریخ روابط بین‌الملل و تحولات سیاسی جهان بود؛ به گونه‌ای که گاه با استناد به نمونه‌هایی از تاریخ معاصر، طرف مقابل را نسبت به دیدگاه‌های خود اقناع می‌کردند. از همین رو، بسیاری از مقامات خارجی پس از دیدار با رهبر شهید، جلسه را در حالی ترک می‌کردند که از استدلال‌های ایشان تأثیر پذیرفته و اقناع شده بودند.

ویژگی دوم، اخلاق دیپلماتیک رهبر شهید بود. ایشان به‌ویژه در دیدار با مقامات کشورهای دوست، با صمیمیت رفتار می‌کردند و می‌کوشیدند ابتدا بر مشترکات تأکید کنند. در مواردی نیز از ظرفیت‌های عاطفی و فرهنگی برای ایجاد فضای صمیمانه بهره می‌بردند. برای مثال، در دیدار با رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، در ابتدای ملاقات چند دقیقه به زبان آذری با وی گفت‌وگو کردند و پس از ایجاد فضای صمیمانه، وارد مباحث اصلی مربوط به روابط دوجانبه و مسائل منطقه‌ای شدند.

این شیوه تعامل، چنان تأثیرگذار بود که برخی از مقامات خارجی نیز به آن اذعان می‌کردند. نقل شده است که پس از یکی از دیدارها، یکی از همراهان یک مقام خارجی از اطرافیان رهبر شهید پرسیده بود که ایشان در کجا تحصیل کرده‌اند که تا این اندازه بر مباحث سیاسی تسلط دارند. همان مقام حتی اظهار کرده بود که رهبر انقلاب در سطحی از دانش و آگاهی قرار دارند که شایسته تصدی مسئولیت دبیرکلی سازمان ملل متحد هستند. هرچند این ارزیابی براساس معیارهای شخصی آن مقام مطرح شده بود، اما نشان‌دهنده میزان تأثیرگذاری شخصیت علمی و سیاسی رهبر شهید بر مخاطبان خارجی است.

بر همین اساس، حضور امروز بسیاری از رهبران و مقامات کشورهای جهان در ایران را می‌توان ادای احترام به شخصیتی دانست که از نگاه آنان، نقش برجسته‌ای در عرصه سیاست و روابط بین‌الملل ایفا کرده و اکنون برای ادای دین و احترام به یاد و جایگاه ایشان در این مراسم حضور یافته‌اند.

دومین پیام حضور رؤسای جمهور، نخست‌وزیران، رؤسای مجالس و دیگر مقامات عالی‌رتبه کشورها در این مراسم، اعلام مخالفت با سلطه‌طلبی، تجاوز و تروریسم دولتی است. حضور آنان را می‌توان نشانه‌ای از مخالفت با حمله نظامی، ترور مقامات رسمی ایران و توسل به جنگ به‌عنوان ابزار حل اختلافات دانست.

بخش قابل‌توجهی از کشورهای جهان، خود را طرفدار صلح و مخالف جنگ‌افروزی می‌دانند و از همین رو، نسبت به سیاست‌های جنگ‌طلبانه آمریکا و رژیم‌صهیونیستی موضعی انتقادی دارند. حضور این کشورها در مراسم تشییع رهبر شهید، در این چارچوب، به‌منزله اعلام مخالفت با رویکردهای سلطه‌طلبانه‌ای است که به اعتقاد گوینده، در سال‌های اخیر بر نظام بین‌الملل سایه افکنده است.

از سوی دیگر، حضور کشورهایی که با یکجانبه‌گرایی آمریکا مخالفند، می‌تواند نشانه‌ای از تقویت گرایش به چندجانبه‌گرایی در نظام بین‌الملل تلقی شود. از این منظر، این حضور بیانگر آن است که یکجانبه‌گرایی در مسیر افول قرار دارد و در مقابل، شمار کشورهایی که از نظم چندجانبه حمایت می‌کنند، رو به افزایش است. در این نگاه، ایران نیز به‌عنوان الگویی برای این کشورها مورد توجه قرار گرفته است.

سومین پیام این حضور، ادای احترام به ملت ایران است. این احترام تنها متوجه رهبر شهید نیست، بلکه ملت ایران را نیز دربرمی‌گیرد؛ ملتی که از انقلاب خود دفاع کرده، در برابر فشارها مقاومت نشان داده و به باور گوینده، برای دفاع از حقانیت خود برخاسته است. این ایستادگی، جلوه‌ای ویژه در سطح جهان یافته و آثار ماندگاری بر افکارعمومی و معادلات بین‌المللی برجای گذاشته است.

از این رو، سفر مقامات کشورهای مختلف به ایران برای شرکت در مراسم تشییع را می‌توان علاوه بر ادای احترام به رهبر شهید، ادای احترام به ملت ایران نیز دانست؛ ملتی که امروز در سوگ رهبر شهید خود نشسته است.