مرتضی آخوندی عکاسی که توانست آخرین لحظه وداع خانوادههای داغدار میناب را ثبت کند، از جزئیات آن روز خاص میگوید
ماحصل گفت وگوی یک ساعته با نادر فریادشیران پیش روی شماست:
جام جهانی ۴۸ تیمی را تا الان چطور دیدید؟
اولین دوره است که با این تعداد تیم برگزار میشود. من از قلعه نویی سوالی دارم. جام جهانی ۳۲ تیمی بود برای شما بهتر میشد یا همین جام جهانی ۴۸ تیمی؟ جام جهانی ۴۸ تیمی که راحتتر است. نمیدانم قلعه نویی با کدام استدلال و منطقی این حرفها را میزند. هر چقدر تعداد تیمهای یک تورنمنت بیشتر باشند شانس موفقیت برای تیم ملی مثل ایران بیشتر بود. پشت هر حرفی باید دلیل و منطقی وجود داشته باشد.
یکی از دلایل ناکامی تیم ملی اجبار برای بعد مسافت طولانی بین مکزیک و آمریکا مطرح میشود. این بهانه را قبول دارید؟
چنین شرایطی الان برای والیبال هم وجود دارد. والیبال ما هم مسافت سنگینی را پیموده و در لیگ ملتها بازیهای سنگینی برگزار نیمتذ. البته همه چیز به سوءمدیریت در فوتبال ما برمیگردد. آقای تاج نائب رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا هستند. چرا از این موقعیت خود استفاده نکرد تا حداقل برخی کارها برای تیم ملی ما سهل شود؟ متاسفانه برخی خودشان را عقل کل میبینند. اجبار بر این بود تیم ملی را جایی اسکان دهند که محل تجمع کارتلهای مواد مخدر است. انواع جنایت در شهر تیخوانا رخ میدهد.
اصلا فرض را بر این میگیریم که تیم ملی با شرایط نرمالی به جام جهانی رفته بود. باز هم قرار بود به این شکل از صعود به مرحله بعد بازماند؟
قلعه نویی چهار سال است که سرمربی گری تیم ملی را بر عهده دارد. میخواهم از شما بپرسم تیم او چه زمانی زیبا بازی کرد و چه زمانی تاکتیک قابل توجهی از خود نشان داد؟ ما در این چهار سال فقط یک بازی زیبا داشتیم که مقابل ژاپن در جام ملتهای قبلی بود. ما در این مدت از ازبکستان، تاجیکستان و افغانستان گل خوردهایم. از جام ملتهای قطر مدام وعده جوانگرایی دادند. اما الان با پیرترین تیم تاریخ ایران در جام جهانی روبهرو هستیم. من نمیتوانم از برخی «معامله»ها حرف بزنم. نمیتوانم بگویم برخی بازیکنان چطور به تیم ملی رسیدند. یادتان باشد همیشه افرادی پشت تیم ملی هستند که نفوذ و احاطه زیادی روی همه چیز دارند.
رویای صعود بیش از اندازه راحت از بین نرفت؟
شانس زیاد بود، چون حتی تیمهای سوم هم صعود میکردند، اما دیدید که چه اتفاقاتی افتاد. از آن پنالتی گرفته تا آن گل آفساید و از آن نتیجه عجیب و غریب دیدار الجزایر و اتریش. البته تیم ملی هنوز زیبا بازی نمیکند. زمان ما تیم ملی همیشه بازیها زیبایی از خود به نمایش میگذاشت. شش تا به کره میزد و سه تا به عربستان. الان تمام بازی هایش کم گل است. اما الان یک سیستمی در تیم ملی حاکم شده که فقط یک عده بیایند تفکرات خودشان در تیم ملی اعمال کنند و این خیلی خطرناک است. ممکن است بابت این انتقادات به من بگویند ایرانی نیستی. اما من خیلی هم روی تیم ملی کشورم تعصب دارم. فقط حرفم این است که نباید مردم را فریب بدهیم که مثلا عالیترین تیم ملی را داریم. یک زمانی فقط تیمهای درجه یک به جام جهانی میرفتند. اما الان از آسیا ۹ تیم به جام جهانی راه پیدا کردهاند و کار راحتتر است و صعود هم دم دست تر. یک زمانی بزرگترین ستارههای تیم ملی فوتبال ایران در خوابگاه نصرت باشگاه انقلاب اسکان داده میشدند، اما الان بازیکنان تیم ملی فقط هتل ۵ ستاره را قبول دارند. بازیکنان تیم ملی الان سوار هواپیمای چارتر نمیشوند و پروازهای فرست کلاس و اختصاصی میخواهند. در گذشته اسطورههایی مثل عابدزاده و دایی که قد و قامت بلندی هم دارند با پروازهای معمولی با تیم ملی سفر میکردند و مجبور بودند پای خود را در صندلیهای کوچک هواپیما کل سفر جمع کنند. اما بازیکنان الان تیم ملی خیلی پرتوقع هستند. فوتبال ما زمانی نزول کرد که پول بی حساب و کتاب وارد آن شد. کار خراب شده است. از بیخ و بن هم خراب است. فوتبال ما گران شد، اما در مقابل کیفیت پایین آمد. یک بازیکن معمولی چرا باید ۲۶۰ میلیارد بگیرد؟ همه اینها به بی لیاقتی مدیران برمیگردد. مدیرعامل یک باشگاه بویی از فوتبال نبرده، اما همینها میشوند تصمیم گیرندههای فوتبال. برای خودشان در فوتبال وجهه درست میکنند و با تصمیماتی غلط قیمت یک بازیکن را که حتی ۲۰ میلیون تومان هم نباید باشد به ۲۰۰ میلیارد میرسانند. سازمان بازرسی باید نظارت کاملی به همه این موارد داشته باشد. اما امثال من اگر بخواهیم حرفی بزنیم فردا با دستبند و دادگاه و کلانتری روبهرو میشوم. خودتان میدانید در باشگاههای پرسپولیس و استقلال چه میگذرد. یک زمانی فوتبال کشورهای عربی را مسخره میکردیم که چرا تا این اندازه مربی اخراج میکنند. اما الان خودمان استاد این کار هستیم. تکلیف خیلی چیزها در این فوتبال مشخص نشد. هنوز نمیدانیم چرا پرونده ننگین ویلموتس دیگر رسیدگی نشد؟ مگر این پرونده مقصر نداشت؟ پرورش بازیکن هم که دیگر فراموش شده؛ و دقیقا همین مشکل باعث شده تا تیم ملی فوتبال ایران با بالاترین میانگین سنی ممکن به جام جهانی برود.
بله. وقتی به تیمهای پایه اهمیت ندهند همین میشود. هم پرسپولیس آکادمی دارد و هم استقلال. اما چه زمانی شنیدهاید که یک بازیکن از آکادمی استقلال در ترکیب بزرگسالان استقلال به میدان برود؟ چنین چیزی در پرسپولیس هم وجود داشته است؟ شهامتی در فوتبال ایران وجود ندارد. به بازیکنان جوان بازی نمیدهند. اما حشمت مهاجرانی ۵ دهه پیش به من با ۲۱ سال سن بازی داد آن هم در حالی که مدتی در راه آهن ذخیره بودم و بعد به برق شیراز رفتم. ابراهیم قاسمپور ۲۰ ساله در جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین بازی کرد. حسن نظری و حسین فرکی هم با ۲۱ سال دیگر بازیکنان ایران در جام جهانی بودند. بعدها مرحوم دهداری با جوانانی مثل عابدزاده و زرینچه و دیگران جوانگرایی را ادامه داد. بعد هم مایلی کهن در جام ملتهای ۱۹۹۶ با جوانان وارد مسابقات شد و حتی به ایشان ایراد گرفتند. اما بعدا دست پرودههای او به بزرگترین ستارهها تبدیل شدند. مهدوی کیا بیش از ۱۰ سال در سطح اول فوتبال اروپا بازی کرد. فرهاد مجیدی و داریوش یزدانی نیز از ستارههای مطرح و جوان آن دوره بودند و همچنین بازیکنانی مثل میناوند و طباطبایی گرفته تا علی موسوی، حامد کاویانپور و اسماعیل حلالی. اما الان وارث پیرترین تیم جام جهانی شدهایم.
شنیدهاید که احتمال جانشینی یحیی گل محمدی به جای قلعه نویی بعد از جام جهانی را مطرح کردهاند؟
اگر این اتفاق بیفتد که باید به او تبریک بگویم. او عملکرد خوبی در رده باشگاهی به عنوان سرمربی داشته و قبلا امتحان خود را پس داده است.
در جام جهانی کدام تیم مدعی اصلی قهرمانی است؟
فرانسه شانس اصلی است و در کنار آن تیمهایی مثل اسپانیا، پرتغال، آرژانتین و برزیل هم میتوانند مدعی قهرمانی باشند.
پرتغال وسط این مدعیان چکار میکند؟!
رونالدو یک استثنا است و فوق العادهای حرفهای به شمار میرود. به سن و سال بالای او نگاه نکنید. در اینجا یک بحث را باز کنم. این که ما ۳۶ ساله داریم و دیگر تیمها هم میتوانند داشته باشند. آنها فرهنگ بدنسازی و تفکر حرفهای دارند و باور بفرمایید بازیکنان ما ندارند. شما نباید مسی ۳۸ ساله و رونالدوی ۴۱ ساله را با ستارههای خودمان مقایسه کنید. آنها تفکر و رفتار و زندگی شان فرق دارد.
در میان مدعیان قهرمانی جام جهانی اسمی از انگلیس و آلمان نبردید.
انگلیس هم شانس دارد. اما آلمان خیر. در همین لیگ قهرمانان اروپا دیدار تیمهای پاری سن ژرمن و بایرن مونیخ میتواند به شما نشان بدهد کدام تیم مدعی اصلی قهرمانی است. پاری سن ژرمن پیروز میدان بود. میدانیم که پاری سن ژرمن شاکله تیم ملی فرانسه و بایرن مونیخ هم شاکله تیم ملی آلمان است. البته پیش بینی کردن کار بسیار سختی است. در فوتبال هزار اتفاق میتواند بیفتد.
شما اگر سرمربی تیم ملی بودید از این تیم کنونی چند نفر را به جام جهانی نمیبردید؟
از این ۲۶ نفر ۱۶ نفر را به جام جهانی نمیبردم. مصدومانی مثل جهانبخش و چشمی را نمیبردم. آنهایی که رفتار خوبی ندارند را نمیبردم. کاری میکردم که تیم کاملا جوان باشد. الان کاپیتان تیم ملی ما یعنی احسان حاج صفی بعد از جام جهانی دیگر کنار تیم نخواهد بود. واقعا نمیدانم چطور به صورت ناگهانی به تیم ملی برگشت.
طلاییترین نسل تاریخ فوتبال ایران را همان نسل ۹۸ میدانید؟
هر دورهای برای خودش میتواند طلاییترین نسل باشد. تیمی که به جام جهانی ۱۹۷۸ رفت و یا تیمی که قهرمان جام ملتهای آسیا شد. الان برخی میگویند بیرانوند بهترین دروازه بان تاریخ است و یا تیم فعلی بهترین و طلاییترین تیم تاریخ. به نظرم مردم بهترین قضاوت را دارند. اما به هرحال برای تیم ملی فوتبال کشورم آرزوی موفقیت میکنم. امیدوارم این تیم از مرحله گروهی صعود کند.
مرتضی آخوندی عکاسی که توانست آخرین لحظه وداع خانوادههای داغدار میناب را ثبت کند، از جزئیات آن روز خاص میگوید
وقتی «جوکر» هم دیگر جواب نمیدهد
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛
بهروز سلطانی در گفت وگو با جام جم آنلاین.