تلافی بامدادی مسکو

مقامات روسی تأکید کرده‌اند که این حملات، پاسخی مستقیم و قاطع به اقدامات تروریستی اوکراین بوده که غیرنظامیان را هدف قرار داده و امنیت روسیه را تهدید کرده است. منابع غربی نیز تأیید کرده‌اند که حمله روسیه یکی از شدیدترین عملیات‌های هوایی اخیر بوده و سیستم‌های پدافندی اوکراین را تحت فشار قرار داده است. با این اقدام، مسکو قدرت بازدارندگی خود را به رخ اروپا و حامیان غربی کی‌یف کشید و نشان داد که هرگونه حمله به خاک روسیه، هزینه‌ای سنگین خواهد داشت. این عملیات نه‌تنها بازدارندگی روسیه را تقویت کرد، بلکه قابلیت پاسخ سریع و مؤثر آن را در برابر ادامه سیاست‌های تهاجمی کی‌یف بهبود بخشید. 

آتش‌باران 
این عملیات با شلیک ترکیبی از موشک‌های بالستیک میان‌برد اورشنیک، موشک‌های هایپرسونیک کینژال، موشک‌های عملیاتی ــ تاکتیکی اسکندر ــ ام و صدها پهپاد Geran-۲ انجام شد. حملات در چندین موج هماهنگ اجرا گردید و سیستم‌های پدافندی اوکراین را به‌شدت تحت فشار قرار داد. اهداف اصلی شامل مراکز فرماندهی، انبارهای تسلیحاتی، کارگاه‌های تولید پهپاد و تأسیسات انرژی وابسته به نیروهای مسلح اوکراین بودند که به‌طور دقیق منهدم شدند. وزارت دفاع روسیه تأکید کرد که تمامی اهداف نظامی شناسایی‌شده با دقت بالا مورد اصابت قرار گرفتند و تلفات سنگینی به زیرساخت‌های نظامی کی‌یف وارد آمد. در این عملیات از فناوری‌های جنگ الکترونیک برای اختلال در رادارها و سیستم‌های هدایت اوکراین استفاده شد که باعث کاهش قابل توجه کارایی پدافند هوایی دشمن گردید. منابع روسی اعلام کردند موشک‌های اورشنیک با سرعت هایپرسونیک و قابلیت مانورپذیری بالا، قادر به نفوذ به هرگونه دفاع هوایی شدند و چندین مرکز تصمیم‌گیری عملیاتی را هدف قرار دادند. پهپادهای انتحاری نیز با پرواز در ارتفاع پایین و تغییر مسیرهای مداوم، نقاط کور پدافندی را مورد حمله قرار دادند و خسارات گسترده‌ای به تجهیزات و تأسیسات نظامی وارد آوردند.

واهمه اعضای پیمان آتلانتیک شمالی
مقامات ناتو و رهبران اروپایی با محکومیت شدید و تکراری حملات تلافی‌جویانه روسیه به کی‌یف را محکوم کردند. در همین راستا مارک روته، دبیرکل ناتو این عملیات را «غیرقابل قبول» خواند و مدعی شد که چنین حملاتی «غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهد» و بر لزوم تقویت بیشتر حمایت نظامی از رژیم کی‌یف تأکید کرد. وی هشدار داد که ناتو به هرگونه «تشدید» پاسخ خواهد داد، هرچند این اظهارات بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت و فاقد هرگونه اقدام عملی جدید بود.
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا با عدم توجه به جنایات اوکراین علیه مردم روس طی روزهای اخیر، حملات را «وحشیانه و کور» توصیف کرد و خواستار بسته جدید تحریم‌ها علیه روسیه شد. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه نیز روسیه را به «ضعف نظامی» متهم و ادعا کرد که این اقدامات نشان‌دهنده ناتوانی مسکو در میدان نبرد است. کشورهای بالتیک، لهستان و آلمان نیز بیانیه‌های مشابهی صادر کردند و آن را «تهدیدی برای امنیت اروپا» نامیدند، درحالی‌که همزمان بر ارسال تسلیحات بیشتر به اوکراین اصرار ورزیدند.

آسمان باز
پس از حملات تلافی‌جویانه گسترده بامداد یکشنبه روسیه به کی‌یف، سیستم پدافند هوایی اوکراین دچار آسیب جدی و اختلال فراوان شد. منابع نظامی روسی اعلام کردند که موج‌های پی‌درپی حملات، رادارهای هشدار اولیه و باتری‌های پاتریوت غربی را تحت فشار شدید قرار داد و بسیاری از آنها را به‌دلیل اشباع فضایی از کار انداخت. استفاده موفق از جنگ الکترونیک روسی باعث اختلال در هدایت موشک‌های ضدهوایی اوکراین گردید و تعدادی از رهگیرها پیش از اصابت خنثی شدند. در نتیجه، بخش قابل توجهی از تأسیسات پدافندی اطراف پایتخت اوکراین یا منهدم گردید یا قابلیت عملیاتی خود را به طور موقت از دست داد و این امر نفوذ پرتابه‌های روسی را تسهیل کرد.
این عملیات نشان داد که وابستگی کی‌یف به سیستم‌های غربی نه‌تنها نتوانسته بازدارندگی ایجاد کند، بلکه با هر حمله روسی، خلأهای بیشتری در لایه‌های دفاعی آن ایجاد می‌شود. تحلیلگران نظامی تأکید دارند که مصرف بالای مهمات پدافندی اوکراین بدون تأمین سریع و کافی از سوی ناتو، این سیستم را به سمت فرسودگی پیش می‌برد. قدرت مانورپذیری و سرعت بالای موشک‌های هایپرسونیک روسی مانند اورشنیک، عملا پدافند موجود را ناکارآمد کرده و رژیم کی‌یف را در موقعیت ضعف استراتژیک قرار داده است.

استراتژی جدید پوتین
ارتش فدراسیون روسیه براساس تجربیات عملی جنگ با اوکراین، دکترین عملیاتی خود را از مدل تهاجمی سریع اولیه به جنگ موقعیتی و فرسایشی مبتنی بر آتش مؤثر و پیشرفت تدریجی تغییر داده است. وزارت دفاع روسیه و منابع تحلیلی غربی مانند مطالعات جنگ تأیید کرده‌اند که واحدهای تاکتیکی روسی با کنار گذاشتن گروه‌های BTG قدیمی، به ساختارهای کوچک‌تر، انعطاف‌پذیرتر و متخصص در حملات پراکنده با استفاده از پهپادهای FPV، بمب‌های هدایت‌شونده و توپخانه سنگین روی آورده‌اند. این رویکرد جدید بر شناسایی نقاط ضعف دشمن، اختلال در خطوط تأمین و محاصره تدریجی استوار است و اجازه می‌دهد با حداقل وابستگی به زرهی سنگین، فشار مداوم بر نیروهای کی‌یف وارد شود. نتیجه این تحول، پایداری بیشتر نیروهای روسی در برابر تهدید پهپادی و جنگ الکترونیک اوکراین بوده است.
دکترین جدید روسی بر ادغام کامل تسلیحات مدرن با تاکتیک‌های کلاسیک تأکید دارد؛ به‌گونه‌ای که حملات هوایی با پهپادهای انتحاری و موشک‌های هایپرسونیک، همراه با عملیات زمینی محدود و استفاده گسترده از جنگ الکترونیک، لایه‌های دفاعی دشمن را اشباع و خنثی می‌کند. منابع روسی و گزارش‌های معتبر انگلیسی نشان می‌دهند که ارتش روسیه ساختار فرماندهی را نیز بهینه کرده و گروه‌های چندجانبه نیروهای مسلح را به عنوان واحدهای عملیاتی ثابت در جبهه تثبیت نموده تا کنترل بهتری بر محورهای مختلف داشته باشد.
دکترین جدید ارتش روسیه بر اصل دفاع فعال و ایجاد فرسایش تدریجی بر نیروهای متخاصم استوار است که با بهره‌گیری از برتری تعداد و فناوری‌های بومی، معادلات میدانی را به نفع مسکو تغییر می‌دهد. تحلیلگران روسی و غربی هر دو اذعان دارند که این رویکرد جدید، قابلیت روسیه برای ادامه جنگ طولانی را افزایش داده و سیاست‌های تهاجمی رژیم کی‌یف و حامیان ناتو را پرهزینه‌تر کرده است. تمرکز بر حفاظت از غیرنظامیان روسی، انهدام زیرساخت‌های نظامی اوکراین و جلوگیری از گسترش تهدید ناتو به مرزهای روسیه، محور اصلی این دکترین به‌روزرسانی‌شده است. درنهایت، این تحولات نشان می‌دهد که روسیه با تکیه بر واقعیت‌های میدانی و خوداتکایی، آماده دفاع طولانی‌مدت از امنیت ملی خود در برابر پروژه‌های غربی است.