ایران محور پیشنهادها برای تشکیل کنسرسیوم سوخت هسته ای
پرونده هسته ای ایران باعث شد که طرح پیشنهادی ایران بر تاسیس کنسرسیوم بین المللی سوخت هسته ای با جدیت بیشتری از سوی کشورهای مختلف و دیپلمات های ارشد دنیا پیگیری و تکرار شود.
کد خبر: ۱۵۱۷۴۵
محور مشترک این پیشنهادها این است که به دلیل دوگانگی کاربرد فناوری غنی سازی اورانیوم برای مقاصد نظامی و غیرنظامی و از سویی تقاضای رو به افزایش کشورهای دنیا برای قرار گرفتن در فهرست کشورهای دارای فناوری و چرخه سوخت ، یک کنسرسیوم بین المللی تحت نظارت آژانس تاسیس شود که وظیفه آن تولید اورانیوم غنی شده برای مصارف نیروگاهی و ارائه آن به کشورهای متقاضی باشد.
خاویر سولانا، مسوول هماهنگ کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپایی اظهارات تازه ای درخصوص تشکیل کنسرسیوم سوخت هسته ای ابراز کرده است.
به گزارش ایسنا، وی در سخنرانی ای که در مادرید برگزار شد، گفت: فراهم ساختن یک مرکز بین المللی برای غنی سازی اورانیوم می تواند به حل مناقشات هسته ای در جهان کمک کند. به گزارش خبرگزاری فرانسه سولانا افزود: تنها راه حل این مشکلات از طریق ایجاد یک مرکز بین المللی غنی سازی تحت نظارت بین المللی است. سولانا اعلام کرد: تحت شرایطی عادلانه و با نرخ های رقابتی و ارزان تر، همه کشورها امکان دسترسی به اورانیوم غنی شده و سوخت هسته ای را پیدا خواهند کرد.
سولانا خاطرنشان کرد: در حال حاضر سیستم کنترل هسته ای که بر پایه یک توازن نامحسوس میان پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای و نقل و انتقالات تکنولوژیکی و خلع سلاح باشد، با خطر مواجه است. این دیپلمات ارشد اتحادیه اروپایی خاطرنشان کرد: این مشکلات برخاسته از این برداشت در میان اکثر کشورهاست که میان این 3 عنصر یعنی معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای ، نقل و انتقالات تکنولوژیکی و خلع سلاح های هسته ای توازنی وجود ندارد. سولانا افزود: کشورها تصور می کنند کشورهایی که سلاح های هسته ای دارند، به تعهدات خود مبنی بر عدم واگذاری فناوری هسته ای یا کنار گذاشتن بخشی از زرادخانه هایشان پایبند نیستند.
سولانا خاطرنشان کرد: افزایش قیمت نفت و تغییرات آب و هوایی ، انرژی هسته ای را به منزله جایگزینی قرار داده که هر کشوری خواهان دسترسی به آن است. ایرنا نیز گزارش داد: مسوول سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپایی همچنین با اشاره به پرونده هسته ای جمهوری اسلامی ایران و دلایل ایران برای داشتن این برنامه گفت: ایرانی ها در مذاکرات طولانی با من ، همواره استناد می کنند که در 20 سال آینده به تولید 20 هزار مگاوات برق هسته ای نیازمند هستند.
سولانا افزود: در مذاکرات طولانی من با نماینده ایرانی ، آنها به بازرسی های متعدد آژانس بین المللی انرژی هسته ای و عدم یافتن مدارکی دال بر انحراف از مسیر صلح آمیز تاکید می کنند، اما جامعه بین المللی نیز همچنان درخصوص اهداف ایران تردیدهایی دارد.
وی در ادامه ، پیشنهاد تاسیس مرکز بین المللی غنی سازی اورانیوم را به عنوان جایگزینی برای جلوگیری از بی اعتمادی گسترده بین المللی و رفع نگرانی ها مطرح کرد. اظهارات سولانا خیلی زود پاسخ مثبت روسیه را در پی داشت.
سرگئی کرینکو، رئیس آژانس فدرال انرژی اتمی روسیه با استقبال از بیانیه خاویر سولانا درخصوص ارائه فرصت برای توسعه انرژی صلح آمیز هسته ای به ایران گفت : روسیه مدتهاست تصمیم گرفته در این جهت با ایجاد مرکز بین المللی غنی سازی اورانیوم آنگارسک از مرحله حرف به عمل وارد شود.
پیشنهاد روسیه مبنی بر انتقال برنامه غنی سازی اورانیوم برای استفاده در نیروگاه های هسته ای ایران نخستین بار در دسامبر سال 2005 یعنی حدود 2 سال پیش به ایران ارائه شد.
این پیشنهاد در شرایطی روی میز جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت که هنوز ایران وارد مرحله صنعتی غنی سازی اورانیوم نشده بود و فقط با 2 زنجیره 164 تایی سانتریفیوژها عملیات غنی سازی را انجام می داد. با این حال ، ایران اگرچه پیشنهاد مسکو را رد نکرد، اما تاکید کرد که این پیشنهاد می تواند دستور کار مذاکرتی برای همکاری های مشترک هسته ای باشد؛ به گونه ای که حقوق قانونی ایران طبق معاهده آژانس ، نادیده گرفته نشود.
براساس پیشنهاد روسیه که از پشتیبانی امریکا و اتحادیه اروپایی برخوردار بود، تهران اجازه می یافت فرآوری اورانیوم خام و تبدیل آن به گاز موسوم به «یواف 6» را ادامه دهد، اما از حق تزریق این گاز به سانتریفیوژها برای غنی سازی محروم خواهد شد و در عوض ، این بخش از عملیات به روسیه انتقال خواهد یافت.
غلامرضا آقازاده ، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران متعاقب طرح این پیشنهاد هر طرحی برای انتقال فعالیت های غنی سازی به بیرون خاک ایران را غیرقابل قبول دانست.
موضع مشخص ایران
اما جمهوری اسلامی ایران که طرف اصلی این پیشنهاد است ، موضع مشخص و اعلام شده ای در برابر این پیشنهاد دارد. جمهوری اسلامی ایران ، تشکیل کنسرسیوم بین المللی سوخت را راهکاری مفید برای شفاف سازی فعالیت های هسته ای کشورها می داند و ضمن این که حاضر به مشارکت با کشورهای مختلف دنیا برای تشکیل این کنسرسیوم است ، بر حق قانونی برای غنی سازی اورانیوم در خاک خود تاکید دارد و مشارکت دیگر کشورها در این کنسرسیوم را حرکتی اطمینان ساز برای جامعه بین المللی نسبت به صلح آمیز بودن برنامه های هسته ای ایران می داند.
حمایت البرادعی از موضع ایران
محمد البرادعی ، دبیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز در گفتگوی هفته گذشته خود با شبکه پی.بی.اس امریکا، با اشاره به پیشنهاد غنی سازی سوخت مورد نیاز ایران در خاک روسیه گفت: باید به ایران اطمینان دهند که آنها نمی خواهند حق ایران را از آنها بگیرند و باید این مساله را روشن کنند. بی اعتمادی بسیار وجود دارد و این اصل قضیه است. وی افزود: ایرانیان می گویند چرا ما باید به شما اعتماد کنیم و فهرستی از مسائلی را دارند که در گذشته رخ داده است. آنها می گویند که چرا روسیه باید غنی سازی ما را انجام دهد، چرا ما مانند روسها غنی سازی نکنیم. مدیرکل آژانس اظهار کرد: راه حل ایجاد اعتماد به صورت تدریجی است. این مساله تنها زمانی صورت می گیرد که مذاکره انجام شود و هرچه زودتر آنها را به مذاکره مشغول کنیم بهتر است ؛ هر دو طرف باید برای صلح کوتاه بیایند.