نوجوانی ، بی اشتهایی و اختلالات روانی

نوجوانی دوره پیچیده ای از رشد انسان است که بین کودکی و بزرگسالی قرار دارد. به همین دلیل نوجوانی غالبا یک دوره انتقالی تلقی می شود.

کد خبر: ۱۴۹۴۹۴

دوره نوجوانی دورانی است که در آن کسب هویت ، کسب استقلال عاطفی و مالی از والدین ، برقراری رابطه اثربخش با همسالان ، بالغ شدن و آمادگی برای انتخاب شغل صورت می گیرد. نوجوانان از نظر جهانی بالغ تر از نظر توانایی شناختی ماهرتر، از نظر شخصی کامل تر و منسجم تر و از نظر اجتماعی مهارتهای اثربخش تری را پیدا می کنند. در این دوران که همراه با تغییرات جسمی و جنسی می باشد. تحولات زیادی روی می دهد. تغییرات روی داده تاثیر بسیار زیادی در شخصیت فرد می گذارد. در صورتی که نوجوان بتواند از این مرحله به نحو مناسبی عبور کند و به مرحله بعدی یعنی جوانی برسد به شخصیتی منسجم تر دست پیدا می کند، در غیر این صورت به شخصیتی از هم پاشیده تبدیل خواهد شد. از آنجا که این دوران را دوران طوفان و فشار می نامند مسائل مختلف باعث می شود؛ نوجوان به یک شخصیت رشدیافته و یا رشد نیافته تبدیل شود. با وجودی که نوجوانان در مقابل هیچ یک از اختلالات رفتاری مصونیت ندارند. ولی پاره ای از اختلالات رفتاری و نابهنجاری روانی در بین آنها شیوع می یابد. یکی از این اختلالات شایع اختلال های تغذیه ای است .از آنجا که بسیاری از تغییرات بدنی در دوره نوجوانی صورت می گیرد، بسیاری از نوجوانان برای صفات بدنی احساس خجالت و کمرویی می کنند. اکثر نوجوانان درباره رشد وضعیت بدنی خود حساسیت نشان می دهند. جذابیت بدنی ، تیپ ، صورت ظاهری ، وزن بدن و زمان وقوع هر یک از ویژگی های جسمی و مقایسه خود با سایر نوجوانان برای هر دختر و پسری حائز اهمیت است . یکی از جذابیت هابی بدنی «چاق یا لاغر بودن» است که ممکن است منبع نگرانی برای نوجوان باشد که واکنش عاطفی نوجوان به آن بر رشد هویت و شخصیت ، ارتباطات اجتماعی و رفتارهای اجتماعی نوجوانان تاثیر می گذارد.نوجوان تصور ذهنی خاصی از بدن خویش پیدا می کند، این تصویر ذهنی یا تصویری که فرد از خود در آینه می بیند متفاوت است و شامل برداشت بدنی همراه با برداشت ذهنی است و هرگونه نقص بدنی ، برداشت ذهنی نوجوان را از بدن خویش مختل می کند روانش شناسی بنام کولب ، تصویر ذهنی را به درک بدنی و فهم بدنی تقسیم نموده است . درک بدنی عبارت از برداشتی است که فرد از بدن خویش دارد و فهم بدنی مربوط به درونی ساختن احساساتی است که فرد در مورد شخصیت خود از داخل و خارج کسب می کند.همه افراد علی الخصوص نوجوانان دوست دارند تصویر مثبتی از ظاهر و شخصیتشان نزد دیگران داشته باشند. بسیاری از نوجوانان بالاخص دختران ظاهر طبیعی بدنشان را دوست ندارند و می خواهند از هر طریق ممکن خود را مطابق الگوهای خاص لاغری افراطی به عنوان حالت جسمی ایده آل تغییر دهند. بسیاری از نوجوانان به دلیل بی نظمی در خورد و خوراک دستخوش اضافه وزن یا کم وزنی می شوند. اما پس از مدتی اکثریت آنان به یک وزن مطلوب رسیده و از طریق ورزش یا رژیم غذایی آن را حفظ می کنند. متاسفانه برخی از نوجوانان به دلیل پرخوری مبتلا به فربهی می شوند. در سایر موارد رژیم غذایی طولانی و مفرط ممکن است به نحوی منجر به کم شدن وزن شود و اصرار به داشتن بدنی متناسب و ایده آل و گرفتن رژیم های افراطی و خطرناک می تواند زندگی نوجوان را تهدید کند که این وضعیت را بی اشتهایی عصبی گویند. بی اشتهایی به معنی فقدان میل به غذا و تحریک پذیری و البته به معنای عصبی بودن است بنابراین این اختلال را می توان روان رنجوری فقدان اشتها نامید. بی اشتهایی عصبی یک اختلال روانی می باشد که طی آن فرد علی رغم گرسنگی از خوردن غذا به حد کافی امتناع می کند و وزن زیادی کم می کند. معمولا این بیماری به دنبال رژیم گرفتن عادی آغاز می شود و در این شرایط فرد علی رغم لاغری زیاد تصور معوجی از بدن خود دارد و خود را چاق تر از حد طبیعی و واقعی خود می داند. احتمال وقوع این بیماری در دختران نوجوان طبقه متوسط و بالا شایعتر است تا پسران . افراد روان بی اشتها حدی را برای وزن خود تعیین می کنند که به مراتب پایین تر از حد قابل قبول برای هم سنها و هم قدهای آنهاست و غالبا وزن بدنشان به 15درصد کمتر از وزن طبیعی می رسد. والدین غالبا از شروع این بیماری متعجب می شوند زیرا فرزندشان همیشه «بهنجار» به نظر می رسیده است . بزرگسالانی که دچاراین بیماری هستند در دوران کودکی بچه های خیلی خوبی بوده اند ساکت ، مطیع و همیشه وابسته و مشتاق جلب رضایت دیگران بوده اند. غالب آنان دانش آموزان خوبی بوده اند. وقتی به این پدیده به دقت می نگریم ، متوجه خواهیم شد که غالب نوجوانان بی اشتها، دست کم به طور ناخودآگاه ، احساس می کنند که به آنان این اجازه داده نشده که عهده دار زندگی خود باشند و نتوانسته اند از خود هویتی بیابند. شاید این واکنشی است که به صورت نیازی وسواس آمیز به کنترل همه جوانب زندگی ظاهر می شود، به خصوص کنترل بدن خودشان . در عین حال ممکن است احساس کنند که نمی توانند خود را با تغییرات ناشی از بلوغ جنسی تطبیق دهند. اجتناب مفرط از خوردن غذا که ممکن است باعث قطع قاعدگی در دختران شود و جلوی بروز خصوصیات ثانوی جنسی را بگیرد، شاید به طور ناخودآگاه وسیله ای باشد که نوجوان برای اجتناب از بزرگ شدن از آن استفاده می کند.

علل اختلال بی اشتهایی روانی

این اختلال معمولا تحت تاثیر عوامل مختلفی ایجاد می شود. این عوامل را می توان تحت عنوان فشارهای فرهنگی و اجتماعی ، عوامل زیست شناختی و عوامل روان شناختی طبقه بندی کرد.

عوامل روان شناختی

اختلالات خوردن اغلب نشانه ای از وجود مشکلاتی از قبیل کمال گرایی ، فقدان مهارتهای ابراز وجود و یا پایین بودن و احساس ارزشمندی است. از سوی دیگر برخی از اختلالات روانی همچون افسردگی می تواند در ایجاد اختلالهای تغذیه موثر باشند.

عوارض ناشی از ابتلا به
اختلال بی اشتهایی روانی

پوکی استخوان ، بی خوابی ، عصبی بودن ، توقف قاعدگی در دختران ، بیماری های قلبی ، کاهش حرارت بدن و فشار خون ، لرزش بدن ، خشکی پوست ، دست و پاهای سرد، مشکلات گوارشی ، کم مویی و سایر بیماری های مرگبار همچون خودکشی به علت عزت نفس پایین.

درمان اختلال

هیچ داروی مشخصی وجود ندارد که تاثیر آن بر این بیماری قطعی باشد اما دو رویکرد عمده در درمان روان شناختی این بیماری مطرح می باشد. رفتار درمانگری و خانواده درمانی.
در درمان این بیماری باید تلاش کرد که نگرش فرد نسبت به خود تغییر کند تا با مشکلات شخصی و عاطفی خود به صورت منطقی برخورد نماید و سعی نماید تا با کمک مشاوران و درمانگران مجرب مشکل خود را حل کند.