فرصت‌های همکاری ایران و ترکمنستان

حسن حاجی بدلی، کارشناس مسائل آسیای میانه معتقد است ایران نخستین کشوری بود که استقلال کشور ترکمنستان را پذیرفت و امروز نیز بیش از ربع قرن تجربه روابط دیپلماتیک، دو کشور را در مسیر عقلانی قرار داده است که به‌رغم اختلافاتی در حوزه گاز، برق، منابع آبی و... می‌تواند به ارتقای سطح همکاری‌های راهبردی در جهت تامین امنیت منطقه و مبادلات اقتصادی منجر شود.
بازار ترکمنستان طی سال‌های اخیر جذابیت زیادی برای برخی کشورها از جمله روسیه، چین و ترکیه دارد. به عنوان نمونه صادرات ترکیه به ترکمنستان بیش از دو برابر صادرات ایران به آن کشور است که این، بیانگر عدم بهره‌برداری دولت و صاحبان کسب و کار در ایران از ظرفیت‌های موجود است.
وجود مفاخر و شخصیت‌هایی همچون مخدوم‌قلی فراغی که از بزرگ‌ترین شاعران زبان ترکمنی و یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های ترکمن به‌شمار می‌آید و محبوبیت بالای این شاعر ایرانی در ترکمنستان، معرف اشتراکات بالا برای همکاری‌های فرهنگی بین دو کشور است. نگاه مصلحانه و حکیمانه مخدوم‌قلی (معروف به فردوسی ترکمانان) او را در میان مردم آسیای میانه به شخصی جاودانه بدل ساخته است.
در سال ۷۶ نیز ایران بنای یادبودی روی مقبره این شاعر ساخت که با حضور صفر مراد نیازوف، رئیس‌جمهور وقت ترکمنستان افتتاح شد. هرساله در زادروز این شاعر نیز مراسمی با حضور مردم و مقامات دولت ایران و ترکمنستان در کنار این آرامگاه برگزار می‌شود.
در حوزه استفاده از رسانه‌های اجتماعی بیشتر فعالیت مردم این کشور در یوتیوب، پینترست و وی‌کنتاکته متمرکز است‌. در این راستا پیشنهاد می‌شود با محوریت اقوام ترکمن ایرانی در فضای رسانه‌های اجتماعی محور‌های زیر برای فعالیت در اولویت مد نظر قرار بگیرد:
با توجه به دخالت قدرت‌های فرامنطقه‌ای برای نا امن سازی منطقه و تقویت گروه‌های افراطی در مرزهای افغانستان و ترکمنستان ضروری است حوزه‌های علمیه اهل سنت در ایران و علمای ترکمنستان با هم‌اندیشی به تولید محتوای دینی در قالب‌های مختلف و اشتراک‌گذاری آن به زبان ترکمنی در فضای رسانه‌های اجتماعی بپردازند.
فرش و منسوجات ترکمنی از میراث مشترک دو ملت است که می‌تواند زمینه‌ای برای برندسازی و بازاریابی مشترک بین‌المللی آن از طریق سرمایه‌گذاری و فرصت‌های فضای مجازی شود.
خراسان و مشهد به‌راحتی می‌توانند اولین مسیر گردشگری سلامت مردم ترکمنستان شود و این عنوان را از هندوستان تحویل بگیرند. در این راستا برنامه ریزی و تسهیل سفر شهروندان ترکمنستانی از طریق پلتفرم‌های مجازی ضروری است.
ظرفیت‌های فرهنگی قوم ترکمن به قدری بالاست که تعریف رویدادهای فرهنگی و تولید محتواهای مشترک رسانه‌ای در قالب‌های هنری ادبیات، تئاتر، شعر و موسیقی بایستی در رسانه‌های مختلف تقویت و ترویج شود. برای مثال آنچه باعث شد نادر ابراهیمی نویسنده شهیر معاصر در ایران شناخته شود و پس از سال‌ها رمان‌های او در بازار کتاب، پرفروش باقی بماند، رمان هفت‌جلدی و طولانی «آتش بدون دود» است. داستانی که با مبارزات ایلات ترکمن صحرا و عشق‌های آتشین شروع می‌شود. تولید و ترجمه آثار مبتنی بر میراث فراوان مشترک دو ملت به زبان‌های فارسی، ترکمنی و روسی... می‌تواند زمینه‌ساز جریان‌سازی فرهنگی در منطقه و جهان شود.

محمد ولوی

بین الملل