متکی: سواستفاده از حسن نیت ما ، سختی شرایط برای طرف مقابل و تجدیدنظر در همکاری با آژانس را در پی دارد

ایسنا: منوچهر متکی امروز در اجلاس منامه به مسایل مختلفی اشاره کرد.

کد خبر: ۱۱۸۷۶۷

وی در این اجلاس گفت: شرایط کنونی در منطقه ناشی از سیاستهای اشتباه آمریکا و متحدین آن در عراق است و استمرار تجاوزات رژیم صهیونیستی علیه ملت مظلوم فلسطین و تداوم حمایت آمریکا از اقدامات این رژیم، منطقه خاورمیانه به ویژه خلیج فارس را در معرض تهدید بیثباتی و عدم استقرار قرار داده است. وزیر خارجه تاکید کرد که دیدگاه و فهم مشترک و یکسان از سوی کشورهای منطقه در رابطه با مقوله امنیت ایجاد گردد.
موانع بومی ساختن سازوکار امنیتی منطقه باید توسط کشورهای منطقه شناسایی و از میان برداشته شود و همه کشورهای منطقه در این سیستم امنیتی باثبات فارغ از حجم جغرافیایی، جمعیتی و تواناییهای اقتصادی احساس امنیت کنند و در تامین آن مشارکت فعال داشته باشند.
وی درباره برنامه هستهیی ایران گفت که در موضوع هستهیی ایران یک نگرانی و یک ابهام وجود دارد: نگرانی جمهوری اسلامی ایران از موانع در دستیابی به حقوق مسلم خود و ابهام طرف مقابل از انحراف فعالیتهای هستهای ایران ما به سهم خودمان آماده رفع ابهام هستیم همانگونه که در این مدت نیز به این روش عمل کردیم. طرف مقابل نیز باید در جهت رفع نگرانیهای ایریان اقدام نماید و نگرانیهای دیگری نیز ایجاد نکند و افزود: جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به تمامی اقدامات سازنده خود اقدامات مایوس کننده از سوی کشورهای غربی و آمریکا مواجه شده است که با انگیزههای سیاسی تمام تلاش خود را بر این قرار دادهاند تا با خارج کردن روند رسیدگی به موضوع از مسیر قانونی، و طرح آن در شورای امنیت و اقدام جهت صدور قطعنامه ملت ایران را از حقوق مشروع و قانونی خود محروم سازند. متاسفانه باید اذعان نمایم که این اقدامات غیر منطقی با استانداردهای دوگانه آسیب جدی به اعتبار و بیطرفی نهادهای بینالمللی بویژه آژانس بینالمللی انرژی اتمی وارد میآورد.
وی همچنین تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران در عین حال که از افزایش تنش و بحران در مناسبات خود با هیچ یک از کشورها استقبال نمینماید ولی در صورت رد حقوق متعارف هستهیی خود و اصرار برخی کشورها بر عنصر تحریم و تهدید مردم و دولت ایران از آمادگی لازم و کافی برای دفاع از غرور و میراث ملی خود برخوردارند و چنانچه طرف مقابل بخواهد از حسن نیت ما سوء استفاده کند متقابلا شرایط برای آن نیز سخت خواهد شد. ضمن اینکه این اقدامات جمهوری اسلامی ایران را مجبور میکند که در همکاری خود با آژانس تجدید نظر نماید.
متن کامل سخنرانی منوچهر متکی، وزیر امور خارجه در اجلاس منامه، ایران و قدرتهای بیگانه در خلیج فارس به شرح زیر است:

بسمالله الرحمن الرحیم
عالیجناب شیخ سلمان بن حمد آل خلیفه
ولیعهد محترم و فرمانده کل نیروی دفاع پادشاهی بحرین
عالیجناب شیخ خالد بن احمد آل خلیفه
وزیر محترم خارجه پادشاهی بحرین
وزرای عالیقدر
خانمها آقایان
در آغاز مایلم مراتب تشکر و قدردانی خود را از برگزار کنندگان این اجلاس به ویژه دولت پادشاهی بحرین به جهت میزبانی صمیمانه این نشست ابراز نمایم.
منطقه مهم حساس و استراتژیک خلیج فارس علیرغم تلاشهای فروانی که در طول دهههای گذشته صورت گرفته است هنوز فاقد یک نظام امنیتی مشترک مطلوب کارآمد و مورد اجماع همه طرفهای ذینفع میباشد.
تحولات کنونی در منطقه خلیج فارس دستیابی به طرح جامع ترتیبات امنیتی این منطقه را بیش از پیش ضروری میسازد.
طی چهار دهه گذشته طرحهای مختلف امنیتی طراحی شده از سوی قدرتهای برون منطقهای نتوانسته است به استقرار ثبات و امنیت در منطقه یاری رساند؛ نتیجه آنکه امروز امنیت منطقه دستخوش دگرگونیهای فراوان شده و انعقاد قراردادهای مختلف دفاعی میان برخی از کشورهای این حوزه با قدرتهای خارج از منطقه و تبدیل آن به بازار رقابت تنگاتنگ فروش تسلیحات نیز ناشی از همین وضعیت و نگرانیهای حاصل از آن است.
در دو دهه اخیر شاهد بودهایم که حضور مداخلهگرانه نیروهای غربی در منطقه خلیج فارس موجی از احساسات ضد اجنبی را به دنبال داشته و از این رهگذر شکلگیری و رشد و گسترش برخی جریانات افراطی در منطقه را موجب گردیده است.
عملکرد این نیروها در عراق و افغانستان نه تنها نتوانسته است امنیت و ثبات را در برای مردم این کشورها به دنبال داشته باشد بلکه هر روز خبرهایی از کشته شدن افراد بیگناه و تشدید خشونتها و نابودی زیرساختهای این کشورها منتشر میشود که محصول سیاستها و عملکرد اشتباه فرامنطقهای در این حوزه جغرافیایی است.
در حال حاضر مجموعه اقدامات قدرتهای یگانه در منطقه شرایطی را آفریده که دور نمای استقرار یک طرح امنیتی جدید متناسب و فراگیر منطقهای در حوزه خلیج فارس را با ابهامات جدی روبرو ساخته است.
بیتردید طراحی هر گونه سیستم امنیتی با ثبات در حوزه خلیج فارس با دشواریها و پیچیدگیهای فراوان خاص خود روبرو خواهد شد که مهمترین آن تقابل منافع قدرتهای فرامنطقهای با منافع کشورهای منطقه در دستیابی به امنیت دسته جمعی است.
در حال حاضر حجم گسترده نیروهای نظامی بیگانه در خلیج فارس بیش از آنکه برای منطقه امنیت سازی کند موجب ایجاد تنش و اختلاف و عدم استقرار و تشدید آسیب پذیری این نیروها شده است.
معتقدیم امنیت در خلیج فارس نتیجه تعامل همه جانبه کشورهای منطقه با بازیگران موثر بینالمللی است. بدیهی است در این تعامل منافع مشروع بینالمللی از طرف منطقه پذیرفته شده است و کشورهای منطقه نسبت به جریان نفت و انرژی و تاثیر متقابل امنیت منطقهای و بینالمللی از درک روشن و واضح و مسوولیت پذیری کامل برخوردارند.
بر این باوریم به مقوله امنیت نباید فقط از دیدگاه نظامی و سخت افزارانه نگریسته شود. اشتراکات گسترده فرهنگی، تاریخی و اجتماعی ملتهای منطقه میان و همکاریهای گسترده اقتصادی و بازرگانی و سیاستهای مبتنی بر اعتمادسازی و همکاری در مسایل منطقهای و بینالمللی به عنوان یک مجموعه کامل میتواند بسترساز شکلگیری یک سیستم امنیتی منطقهای جامع و کارآ در خلیج فارس باشد.

جناب آقای رییس
عالیجنابان
خانمها آقایان
شرایط کنونی در منطقه ناشی از سیاستهای اشتباه آمریکا و متحدین آن در عراق و استمرار تجاوزات رژیم صهیونیستی علیه ملت مظلوم فلسطین و تداوم حمایت آمریکا از اقدامات این رژیم منطقه خاورمیانه بویژه خلیج فارس را در معرض تهدید بیثباتی و عدم استقرار قرار داده است.
جمهوری اسلامی ایران همانطور که بارها اعلام داشته دستیابی به امنیت پایدار در منطقه خلیج فارس را تنها در مشارکت جمعی کشورهای منطقه فارغ از دخالت بیگانگان میداند. لازمه ایجاد استقرار و ثبات در منطقه برطرف کردن عوامل تحریک آمیزی است که امنیت منطقه را به طور مستقمی هدف قرار داده است.
جهت دستیابی به سیستم امنیتی باثبات در خلیج فارس ضرورت دارد موارد ذیل مورد توجه قرار گیرد:

1- دیدگاه و فهم مشترک و یکسان از سوی کشورهای منطقه در رابطه با مقوله امنیت ایجاد گردد.
2- موانع بومی ساختن سازوکار امنیتی منطقه توسط کشورهای منطقه شناسایی و از میان برداشته شود.
3- همه کشورهای منطقه در این سیستم امنیتی باثبات فارغ از حجم جغرافیایی، جمعیتی و تواناییهای اقتصادی احساس امنیت کنند و در تامین آن مشارکت فعال داشته باشند.

حضار محترم
دستیابی به فناوری نوین انرژی هستهیی و ارتقای دانش هستهای برای ادامه حیات بشری اجتناب ناپذیر است. سعادت بشر در قرنهای آتی متضمن بهرهبرداری و استفاده صحیح از دانش نوین منابع و ذخایر موجود در کشورهاست و جمهوری اسلامی ایران هم مستثنی از این قاعده نبوده و در روند توسعه کشور توجهی ویژه به این موضوع دارد.
در این خصوص تلاشهایی برای دامن زدن به نگرانیها در رابطه با فعالیتهای صلح آمیز هستهیی جمهوری اسلامی ایران از سوی برخی از کشورهای فرامنطقهای با هدف محروم ساختن ملت ایران از دستیابی به حقوق مسلم خود و علاوه بر آن تحت تاثیر قرار دادن مناسبات دوستانه ایران با همسایگان خود در حال انجام است.
مایلم تاکید نمایم جمهوری اسلامی ایران خواهان حقوقی فراتر از حقوق تصریح شده خود در معاهده عدم اشاعه نیست و صرفا در پی بهرهمندی و اعمال حقوق مشروع خود بر اساس معاهده در مقابل پایبندی به تعهداتش میباشد.
واقعیت این است مباحثی که در خصوص نگرانیهای جامعه بینالمللی نسبت به فعالیتهای هستهیی جمهوری اسلامی ایران مطرح میشود. نگرانی تعداد معدودی از کشورها میباشد که سعی میکنند آن را به عنوان نگرانی جامعه بینالمللی تعبیر نمایند. در حالی که مواضع و بیانیههای جنبش عدم تعهد سازمان کنفرانس اسلامی و بویژه همسایگان ما در حمایت از فعالیتهای صلح آمیز ایران گواه بر مخالفت بخش اعظمی از جامعه بینالمللی (بیش از 116 کشور جهان) با این روند تبعیض آمیز و نگرانی از رویهای نامشروع در محروم ساختن کشورهای در حال توسعه از دستیابی به فناوریهای برتر و انحصار آن در دست معدودی از کشورها است.

عالیجنابان
در موضوع هستهیی ایران یک نگرانی و یک ابهام وجود دارد: نگرانی جمهوری اسلامی ایران از موانع در دستیابی به حقوق مسلم خود و ابهام طرف مقابل از انحراف فعالیتهای هستهای ایران ما به سهم خودمان آماده رفع ابهام هستیم همانگونه که در این مدت نیز به این روش عمل کردیم، طرف مقابل نیز باید در جهت رفع نگرانیهای ایریان اقدام نماید و نگرانیهای دیگری نیز ایجاد نکند.
جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به تمامی اقدامات سازنده خود اقدامات مایوس کننده از سوی کشورهای غربی و آمریکا مواجه شده است که با انگیزههای سیاسی تمام تلاش خود را بر این قرار دادهاند تا با خارج کردن روند رسیدگی به موضوع از مسیر قانونی، و طرح آن در شورای امنیت و اقدام جهت صدور قطعنامه ملت ایران را از حقوق مشروع و قانونی خود محروم سازند. متاسفانه باید اذعان نمایم که این اقدامات غیر منطقی با استانداردهای دوگانه آسیب جدی به اعتبار و بیطرفی نهادهای بینالمللی بویژه آژانس بینالمللی انرژی اتمی وارد میآورد.
جمهوری اسلامی ایران معتقد است که مسیر مذاکره و گفتگو و تفاهم منطقیترین راهحل برای حل و فصل این موضوع است. در این مسیر نیز مصمم هستیم و بر آن تاکید داریم. درگیر شدن شورای امنیت در موضوع هستهای ایران هیچ اساس و مبنای قانونی ندارد و با توجه به همکاریهای گسترده کشورمان رسیدگی به موضوع در شورای امنیت در هیچ یک از مفاد اساسنامه آژانس و موافقتنامه پادمان نمیگنجد. ما بر این باوریم که این مسیر هیچ کمکی به حل موضوع نمیکند ، بلکه صرفا به پیچیده شدن مسایل میانجامد.
تاکید مینمایم که جمهوری اسلامی ایران در عین حال که از افزایش تنش و بحران در مناسبات خود با هیچ یک از کشورها استقبال نمینماید ولی در صورت رد حقوق متعارف هستهیی خود و اصرار برخی کشورها بر عنصر تحریم و تهدید مردم و دولت ایران از آمادگی لازم و کافی برای دفاع از غرور و میراث ملی خود برخوردارند و چنانچه طرف مقابل بخواهد از حسن نیت ما سوء استفاده کند متقابلا شرایط برای آن نیز سخت خواهد شد. ضمن اینکه این اقدامات جمهوری اسلامی ایران را مجبور میکند که در همکاری خود با آژانس تجدید نظر نماید.
در مورد تهدید به اعمال تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران شایان ذکر است که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی همواره این تحریمها و ایجاد مشکلات در مناسبات و تعاملات اقتصادی و فنی جمهوری اسلامی ایران با دیگر کشورها از سوی آمریکا وجود داشته و ما علیرغم این مضایقهها و تحریمها به راه خود ادامه داده و دستاوردهای درخشانی نیز در عرصههای مختلف کسب نمودهایم. فلذا تاکید مینمایم این تحریمها تاثیری بر اراده مستحکم دولت و ملت ما در احقاق حقوق مسلم خود ندارد و ما را در مسیر استقلال خود کفایی و پیشبرد برنامههای مربوط به پیشرفت کشورمان مصممتر میکند.
در رابطه با برخی نگرانیهای ابراز شده پیرامون آلودگی زیست محیطی نیروگاه بوشهر لازم است یادآوری نمایم که این تاسیسات با استفاده از بالاترین استانداردها و تکنولوژی روز دنیا و تحت نظارت مستمر آژانس بینالمللی انرژی هستهیی در دست احداث است و این امر از سوی آژانس بینالمللی انرژی هستهای نیز مورد تایید قرار گرفته است لذا معتقدیم نگرانیهای ابراز شده از نقطه نظر فنی و علمی بیاساس است.
به نظر ما دامن زدن به این نوع نگرانیها ناشی از فشارهای سیاسی و القائات دیگران در چارچوب همان سیاست محروم ساختن جمهوری اسلامی ایران از حقوق مشروع ملت خود و ایجاد و افزایش تنش و سوء ظن میان کشورهای منطقه قابل ارزیابی است و امیدواریم رهبران و مسوولین کشورهای همسایه و دوست ما در خلیج فارس توجه شایستهای به این واقعیت معطوف نمایند.
جمهوری اسلامی ایران ضمن تاکید بر ضرورت عاری سازی منطقه خاورمیانه از سلاحهای هستهای به عنوان یکی از پایهگذاران این سیاست، با اعلام پایبندی به آن از جامعه بینالمللی میخواهد با پرهیز از برخوردهای دوگانه و گزینشی، نسبت بها ینکه رژیم صهیونیستی به خارج ماندن از معاهدات بینالمللی مربوطه، بدون هیچ گونه دغدغه خاطر فشار جهانی و اعمال نظارتهای بینالمللی نسبت به فعالیتها و تاسیسات هستهای خود در حال گسترش سلاحهای هستهیی میباشد واکنش جدی نشان داده و با اعمال فشار و اتخاذ سازوکارهای قانونی و کارساز علیه این رژیم در خصوص متوقف نمودن برنامههای نظامی هستهیی و نابودی زرادخانه هستهای آن که تهدید کننده واقعی صلح و ثبات در این منطقه حساس جهان است اقدام نمایند.

عالیجنابان
حضار گرامی
تحولات جاری در عراق شایسته توجه بیشتر جامعه جهانی است. ما بر این باوریم که استمرار ناامنی و کشتار در عراق به ضرر همه کشورهای منطقه است. جمهوری اسلامی ایران ضمن تاکید بر حفظ یکپارچگی و استقلال عراق، کمک برای استقرار امنیت و آؤامش در عراق را وظیفه دینی و انسانی خود میداند و با هر گونه تنش و اختلافات قومی منطقهای و مذهبی در ین کشور به شدت مخالف است. مردم عراق اعم از شیعه و سنی و کرد و ترکمن و عرب سالیان دراز در کنار یکدیگر زندگی مسالمت آمیزی داشته اند. متاسفانه سیاستها و عملکرد نامناسب بیگانگان و اشغالگران موجب بروز وضعیت خطرناکی در صحنه عراق گردیده است. ما قویا معتقدیم که خروج بیگانگان از عراق و همکاری کشورهای منطقه با دولت منتخب و مردمی عراق کلید اساسی حل مشکلات عراق و در راس آن حل مشکلات امنیتی و نجات عراق از وضعیت کنونی است.
روابط دوستانه امروز دو دولت جمهوری اسلامی و عراق نتیجه طبیعی سیاستهای ثابت و اصولی ایران در قبال عراق میباشد پیش بینی ما در رابطه با اینکه اشغالگران در باتلاق عراق گرفتار خواهند شد هم اکنون تحقق یافته است. معتقدیم با تقویت دولت مرکزی عراق پایان اشغال و کمک همه کشورهای منطقه به توسعه وپیشرفت عراق و بازسازی خرابیها امنیت و ثبات در عراق شکل خواهد گرفت. جمهوری اسلامی ایران آماده است در صورت تغییر رفتار آمریکا در خلیج فارس و خاورمیانه به این کشور برای خروج نیروهای خود از عراق و کل منطقه کمک نماید و این را به نفع همه کشورها و ملتهای منطقه میداند.
به نظر ما عراق در منطقه یک واقعیت است روند تحولات در این کشور قابل بازگشت نیست. تکمیل روند سیاسی در این کشور و حمایت از دولت منتخب و مردمی در عراق و تسریع در سپردن همه امور به این دولت و خروج نیروهای بیگانه از این کشور راهحل اساسی برای بهبود اوضاع سیاسی و امنیتی در عراق میباشد. با پیمودن این راه نه تنها اوضاع عراق میتواند بهبود یابد بلکه امید به ایفای نقش موثر و سازندهای از طرف عراق در ترتیبات امنیتی منطقه هم وجود دارد.
وضعیت در سرزمینهای اشغالی فلسطین هم چنان اسفبار و دردناک است. سیاستها و اقدامات تجاوزکارانه و توسعه طلبانه رژیم صهیونیستی هم چنان از مرم مظلوم فلسطین قربانی میگیرد. دولت قانون و منتخب مردم فلسطین تحت فشارها، تعرضات و محدودیتهای مختلف قرار دارد. عدم توجه شایسته جامعه جهانی به این مساله موجب تشویق رژیم صهیونیستی در استمرار و تشدید این سیاستها و تاثیرات منفی آبر ثبات و اممنیت منطقه گردیده است. مقاومت دلیرانه مردم لبنمان در برابر حملات ناجوانمردانه رژیم صهیونیستی به آن کشور و پیروزی غرور آفرین آنها که مایه عزت و سربلندی مسلمانان و آزادیخواهان جهان شد پوشالی بودن قدرت این رژیم را به اثبات رساند. به عقیده ما این مقاومت و پایداری در مقابل تجاوزات رژیم صهیونیستی میتواند فرصتهای تازهای را برای ایجاد صلح و امنیت در منطقه فراهم آورد و کشورهای منطقه باید از آن استفاده کنند. خود کشورهای منطقه قادرند با وحدت، انسجام و همکاری موجب توقف تجاوزات اسراییل به مردم بیدفاع فلسطین و کم به آنها جهت احقاق حقوق مشروعشان گردند. تلاشهای کشورهای فرامنطقهآی هم باید در جهت توقف اقدامات این رژیم اشغالگر به کار رود. این اقدامات میتواند به امنیت و ثبات در کل منطقه خاورمیانه و البته منطقه خلیج فارس کمک کند.

جناب آقای رییس
عالیجنابان
خانمها
آقایان
جمهوری اسلامی ایران در سایه تجربیات حاصل از نتایج طرحهای ارایه شده در دهههای پیشین موثرترین و کارآمدترین طرح امنیتی برای خلیج فارس را طرح امنیت دسته جمعی با مشارکت همه کشورهای منطقه میداند. بدیهی است در مسیر تحقق این هدف ارزشمند لازم است تا نسبت به:

1- تداوم برنامه اعتمادسازی در سیاست خارجی کشورهای عضو
2- گره خوردن امنیت فردی کشورها با امنیت جمعی اعضا
3- تضمین متقابل ادامه جریان آزاد انرژی و تسهیل مبادلات تجاری
4- و بالاخره ارایه تعریفی مناسب از جایگاه و اهداف نظام جدید امنیتی در چارچوب امنیت جهانی و همسو نمودن آن با نظام کلی امنیت بینالمللی اقدام گردد.
علاوه بر این و تکیه بر عناصر موثری هم چون همسایگی و شتراک عمیق منافع تاریخی قرار داشتن درمدار دین مبین اسلام و نزدیکی و پیوند مستحکم فرهگها و عادات و رسوم ملل منطقه، همگی نقش بسزایی در تحکیم ارتباطات و مآلا گام زدن در مسیر وحدت منافع و مصالح ایفا خواهند کرد.
پیام روشن ما صلح همکاری گفتگو و مشارکت است. جمهوری اسلامی ایران در آستانه بیست و هشتمین سال تاسیس خود در اوج اقتدار، ثبات و امنیت به سر میبرد.
ایران همکاری و همگرایی در منطقه خلیج فارس را در صدر اولویتهای خود قرار داده و بخوبی آگاه است که در این راه مشکلات فراوانی در پیش خواهد بود و اختلاف نظرات در این مسیر امری طبیعی به شمار میآورد ولی باید با گفتگو و تفاهم نسبت به رفع موانع موجود تلاش نمود.
بیتردید جمهوری اسلامی ایران به دلیل ویژگیهای جمعیتی، زیر ساختهای اجتماعی اقتصادی و امنیتی از مهمترین بازیگران و قدرتهای منطقه خلیج فارس محسوب میگردد. موقعیت ژئوپلتیکی ایران و قرار گرفتن در قلب خاورمیانه به عنوان حلقه اتصال شرق و غرب منطقه حضور ایران در هر گونه ترتیبات امنیتی در منطقه را ضروری مینماید. علیرغم تلاشهای ناموفق برخی از قدرتهای فرامنطقهای در انزوای جمهوری اسلامی ایران شرایط دو دهه اخیر حاکی از آن است که هر گونه طرحی در رابطه با ایجاد ترتیبات امنیتی بدون حضور ایران موثر نخواهد بود.
در پایان آمادگی جمهوری اسلامی ایران را برای همکاری با کشورهای منطقه در زمینههای مختلف به منظور ایجاد یک ترتیبات امنیتی موثر و کارآمد منطقهای اعلام میدارد. جمهوری اسلامی ایران معتقد است علیرغم همه مخاطرات و مشکلاتی که در حال حاضر منطقه با آن مواجه است خود کشورهای منطقه توانایی حل و فصل مشکلات و گام بر داشتن در راه صحیح را دارند. البته تحقق این خواست مشروط به این است که قدرتهای خارج از منطقه دست از دخالت در امور این منطقه برداشته و بجای دخالتهای ناروا و غیر سازنده خود به کمک صادقانه به تلاشهای منطقه برای تامین امنیت روی آورند. به نظر ما مجموعه متشکل از جمهوری اسلامی ایران کشورهای شورای همکاری، عراق و یمن میتوانند با همکاری یکدیگر فضای بهتری را در منطقه ایجاد نمایند.