حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
گفتوگو با نجمالدین شریعتی به مناسبت درگذشت خطیب با سابقه تهرانی
وصال در کربلا پس از 80سال روضهخوانی
چهار ساله بوده که روضهخوان میشود، آنهم به دلیلی خاص؛ مرحوم حجتالاسلام سید ابوالقاسم شجاعی که دیروز دعوت حق را در 85 سالگی لبیک گفت و به دیدار حق شتافت،خودش در گفتوگویی عنوان کرده:مادرم بیست و یکم هر ماه روضه داشت،در یکی از ماهها قند و شکر نایاب شده بود، شب قبلش مادرم من و برادرم را فرستاد برویم قند و شکر بخریم، اما هرجا رفتیم یا نبود یا آنقدر شلوغ بود که به ما دو تا بچه نمیرسید! نه توت پیدا میشد و نه هیچچیز دیگر که مهمانان روضه، چایشان را با آن بخورند. وقتی ناامید به خانه برگشتیم، مادرم تصمیم گرفت فردا پول روضهخوان را بدهد تا هر جا که امکانش بود، روضه ما را بخواند چون در خانه امکانش نبود. صبح روز بعد اما شوهرخالهام که کارمند دارایی بود به خانه ما آمد با مقداری قند و شکر و گفت: دیشب خالهام خواب سیدالشهدا را دیده که گفته به ما قند و شکر برسانند تا روضه لنگ نماند! این را که شنیدم به مادرم گفتم میخواهم راه پدرم را ادامه بدهم و روضهخوان شوم. مادرم این بیت شعر؛ »عمو بیا دم رفتن نظر به حالم کن / رسید جان به گلویم، عمو حلالم کن.» را به من یاد داد که آن را حفظ کردم، مادرم گفت صدای گرمی داری و همان روز پای منبر آن شعر را خواندم. بعد از آن همسایهها که روضهخوانی داشتند مرا دعوت میکردند و من هم شعرهایی که درباره امام حسین (ع) را حفظ کرده بودم، پای منبر میخواندم. از همان چهارسالگی شدم، نوکر سیدالشهدا و افتخار این را پیدا کردم که روضهخوان اهل بیت شوم ... حالا این روضهخوان مردمی که در بسیاری از هیاتهای تهران بالای منبر رفته و ذکر اهل بیت را گفته به دیدار حق رفته و خیلیها بر این باورند شاید کسی پیدا نشود که جای ایشان را پر کند.مردی که شاگرد مرحوم حجتالاسلام فلسفی بوده و قبل از پیروزی انقلاب که آقای فلسفی ممنوعالمنبر میشده، مرحوم شجاعی به نیابت ایشان منبر میرفته و موعظه میکرده. مردی که هیات فاطمیون با نام ایشان اعتبار یافته و به پایگاهی مردمی و اجتماعی تبدیل شده است. زندهیاد شجاعی بسیار مردمدار و خوش مشرب بود و برای باز کردن گره از کار مردم در همین هیات، صندوق قرضالحسنهای راهاندازی کرد که سالهاست فعال است و مردم زیادی عضو آن هستند.مرحوم شجاعی یکی از روضهخوانهایی بود که با بیان گیرا و شیوای خود مخاطبان زیادی از سراسر تهران را پای منبر خود مینشاند. قرار است پیکر ایشان برای خاکسپاری به کربلا منتقل شود. با نجمالدین شریعتی؛ مجری برنامه سمت خدا همصحبت شدیم تا از ویژگیهای ایشان بیشتر برایمان بگوید.
مجالس و روضهخوانی مرحوم شجاعی خیلی شلوغ میشد و مردم زیادی از نقاط مختلف تهران برای شنیدن موعظه و روضه پای منبر ایشان مینشستند، چه ویژگیهایی در ایشان بود که خطابهشان مستمع زیادی داشت؟
یکی از ویژگیهای بارز ایشان، استفاده از ادبیاتی بود که برای عموم قابل فهم و استفاده بود. سابقه زیادی در روضهخوانی داشتند و همین باعث شده بود تا ایشان به موضوعات مختلف اشراف داشته باشند. مردمداری یکی دیگر از خصوصیات ایشان بود. با جوانان حشر و نشر داشتند به همین دلیل زبان ارتباط با آنها را میدانستند. به نظرم همه اینها میتواند الگویی برای وعاظ باشد تا بتوانند خطابههای تاثیرگذار ارائه کنند. مرحوم شجاعی بشدت اهل مطالعه و تحقیق بودند، شنیدم قبل از هر منبر مطالعه میکردند تا نکات تازهای را برای موعظه خود پیدا کرده و به مردم ارائه کنند. این نشان میدهد که مرحوم شجاعی به وقت و زمان مردم احترام گذاشته و به عنوان یک امانت به آن نگاه میکردند و چون هیچوقت به امانت خیانت نمیکردند برای زمان و وقت مردم هم احترام قائل بوده و کمفروشی نمیکردند.
ایشان اتفاقات تاریخی یا تجربیات خود را هم در روضههایشان عنوان میکردند، مثلا درباره قحطی ایران در یکی از منبرهایشان به نکاتی اشاره کرده بودند که خیلی برای عموم مردم و خواص جالب بود، این هم از ویژگیهای ایشان بود؟
بله! چون بسیار مطالعه کرده و بسیار هم مردمی. در منطقه مولوی تهران متولد شده و در همین منطقه هم زندگی میکردند و همیشه در میان مردم بودند. هر کس مشکلی داشت و به ایشان مراجعه میکرد، معمولا ناامید برنمیگشت.
این روش علمای قدیمی بود اینکه دستگیری از ضعفا و فقرا اصل اول زندگی آنها بود و زندهیاد شجاعی درست قدم در راه آنها گذاشته بود. صدای گرمی داشتند و از همه مهمتر این که روضههای ایشان بسیار کارشناسی شده، دقیق و مستند بود،درست مثل یک کلاس درس. حافظه عجیبی هم داشتند و شنیدهام چندین هزار بیت شعر حفظ بودند و بجز اشعار مذهبی در حوزههای مختلف ادبی بسیار توانمند بودند و در صحبتها و خطابهها از اشعار و ادبیات استفاده میکردند و همین باعث غنای صحبت ایشان میشد. سبک منبرداری ایشان کاملا الگوبرداری شده از منبر خطیب بزرگ حجتالاسلام فلسفی بود و مرحوم شجاعی را میتوان بهترین جانشین ایشان دانست. درگذشت آقای شجاعی بسیار تاثربرانگیز است چون ایشان آنقدر به وعظ و روضه مسلط بودند که کمتر کسی میتواند جای ایشان را بگیرد. کاش تا ایشان زنده بودند رسانهها بیشتر از حضور ایشان استفاده میکردند. معتقدم فقدان ایشان خلأ بزرگی را در فضای تبلیغ دینی به وجود خواهد آورد.
جوانها جذب منبر مرحوم شجاعی میشدند، اطلاعات زیاد، بیان شیوا یا صداقت در گفتار باعث شده بود که جوانها پای صحبتهای ایشان بنشینند؟
ایشان با عملشان مردم را به دین دعوت میکردند نه تنها با زبان. همانگونه که صحبت میکردند، زندگی و رفتار هم میکردند و همین باعث شده بود که مردم به ایشان اعتماد کنند. تواضع و سادهزیستی زنده یاد حجتالاسلام شجاعی یکی دیگر از دلایلی بود که مردم بخصوص جوانها ایشان را بسیار دوست داشتند.
علم و عملشان بهم گره خورده بود به همین دلیل منبرهای ایشان بسیار تاثیرگذار بود.روحشان شاد ! واقعا بهترین زمان ممکن ایشان دعوت حق را لبیک گفتند، همیشه و در همه احوال خود را نوکر سیدالشهدا معرفی میکردند و در بهترین ایام فوت کردند در روزها و شبهایی که بهنام سیدالشهداست و اربعین نزدیک است.
طاهره آشیانی
روزنامهنگار
گفت و گو
