شمرهای ایران، میسترهای فرانسه و میرآکل‌های انگلیس

می‌دانیم با این‌که تعزیه بازمانده‌ای از گذشته قومی و مذهبی ما است و هنری مختص به کشور و فرهنگ خودمان دارد اما کمتر دیده می‌شود پژوهش و تحقیقی کامل و جامع درخصوص آن انجام شده باشد. به‌عنوان مثال اگر بخواهیم بدانیم خاستگاه تعزیه کجاست ممکن است با مطالب مختلفی در منابع گوناگون روبه‌رو شویم و حتی در نهایت از اجماع و مقایسه آنها به یک تاریخ یا مکان خاص نرسیم.

به‌هر روی در سال‌های اخیر با توجه به این‌که این هنر نیز کم‌کم در حال فراموشی و در معرض آسیب‌های فراوانی چون تحریف و ریزش مخاطب است، کمتر دیده می‌شود کسی به دنبال پژوهش و تحقیق در این خصوص باشد در حالی که شاید همین پژوهش‌ها در کاهش آسیب‌ها و فراموشی این هنر اصیل آیینی- مذهبی موثر باشد. کاری که بتازگی یکی از تعزیه خوانان و پژوهشگران این حوزه در شهرستان اراک انجام داده و کتابی کامل و جامع در باب تعزیه به علاقه‌مندان و اجراکنندگان تعزیه ارائه داده است. اسماعیل مجللی پژوهشگر، تعزیه خوان از سال ۸۹ اقدام به تحقیق و پژوهش برای تالیف این کتاب کرده و تا سال ۹۶ به این کار ادامه داد. هم اکنون کتاب او منتشر شده و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

شاید بتوان کتاب او را نخستین و تخصصی‌ترین کتاب پژوهشی تعزیه دانست زیرا در حوزه‌های مختلفی چون مرثیه‌سرایی در عزای امام حسین (ع) در ادبیات کهن فارسی، زمان و مکان دقیق شکل‌گیری تعزیه‌خوانی در ایران، عزاداری‌ها و سوگواری‌های نمایشی با محوریت عاشورا در مناطق مختلف کشور، علل و عوامل پیدایش تعزیه، بررسی وضعیت ادبیات، نمایش، موسیقی، معماری و نقاشی ایران هنگام شکل‌گیری تعزیه، نقش زنان، میرزاها، ملاهای مکتبدار، خوانین، ارباب‌ها و سایر تیپ‌های عمومی در شکل‌گیری تعزیه، تعزیه‌خوانی در میان ترک‌ها، اعراب، اقوام لر و سایر اقوام ایرانی و ۳۱ استان کشور از گذشته تا امروز، شباهت داستان‌ها و قصه‌های سنتی ایران با تعزیه، اجرای تعزیه‌های سیار، کیفیت تعزیه خوانی درشهرها و روستاها، شاعران نسخه‌های تعزیه، آرای متفکران، منتقدان ادبی و اندیشمندان قرن بیستم در تعزیه، انطباق تعزیه ایران با تراژدی‌های یونان باستان، نمایش‌های قرون وسطی، میسترهای فرانسه و میرآکل‌های انگلیس، نقش انقلاب اسلامی در پیشبرد تعزیه و صدها نکته ناگفته و ناشنیده از تعزیه عناوینی است که در این کتاب به آنها پرداخته می شود.