نجات شهر با اخذ مالیات از مالکان خودروهای ‌لوکس‌ ‌

در رویکردهای جدید اخذ مالیات تلاش شده است مالیات از افراد، گروه‌ها و کالاهایی اخذ شود که هزینه‌های بالایی را بر جامعه تحمیل می‌کنند. به عنوان مثال، مالیات بر دخانیات به عنوان کالایی که سلامت فرد و جامعه را تخریب کرده در اولویت اغلب کشورهاست، اما ارزان‌ترین سیگارهای جهان در ایران به فروش می‌رسد.

موضوع مالیات بر خودروهای پرمصرف نیز یکی از همین موارد مهم است. در سطح جهان الگوهای مشخصی برای اخذ مالیات این مدل خودروها بسته به قدرت موتور یا میزان آلایندگی آنها وجود دارد و این مدل‌ها امروز اجرایی شده‌اند و می‌توانند در ایران نیز مورد استفاده قرار گیرند.‌ به عنوان مثال به اخذ این نوع مالیات در کشورهایی همچون انگلستان، آلمان، یونان، ایرلند، فنلاند و دانمارک می‌توان اشاره کرد.‌ در یونان و ایتالیا مالیات بر این خودروها بسته به حجم موتور اخذ می‌شود و در کشورهایی همچون آلمان و سوئد به میزان قیمت خودرو و براساس مالیات بر ارزش افزوده این عوارض دریافت و در اختیار مدیریت شهری قرار می‌گیرد تا درنهایت صرف هزینه توسعه زیرساخت‌ها و بهبود کیفیت زیست زندگی شهری شود.

اغلب کارشناسان یکی از اصلی‌ترین عوامل آلایندگی هوای تهران را خودروها می‌دانند. به نظر می‌رسد اگر قرار باشد مالیاتی در این زمینه به نفع مدیریت شهری اخذ شود، بهتر است با در نظر گرفتن نسبت آلایندگی موتورها تنظیم شود.

می‌توان با در نظر گرفتن مدلی شش عاملی با شاخص‌های نوع استاندارد، میزان آلایندگی، میانگین کارکرد در سال، محل تردد خودرو، نوع سوخت و رعایت استانداردهای مربوط این مالیات را اخذ کرد.

نتیجه اخذ این مالیات‌ها درنهایت باعث افزایش درآمدهای مدیریت شهری برای توسعه حمل و نقل عمومی و ترغیب شهروندان جهت کاهش استفاده‌های غیرضروری از خودروهای شخصی خواهد شد. این معادله دوسر برد است و می‌تواند تا حد قابل توجهی از معضلات ترافیک، آلودگی هوا، اتلاف وقت و هدررفت انرژی در کلانشهرها جلوگیری کند.

دکتر محسن طباطبایی مزدآبادی

دبیر انجمن علمی اقتصاد شهری ایران