
ترامپ در مصاحبه با شبکه «فاکس نیوز» در پاسخ به این که آیا در صورت لغو «برجام» متحدان آمریکا از این تحریمها پیروی میکنند یا خیر، گفته است که «من به آنها گفتم به پول درآوردن ادامه دهید. ما در این موضوع نیازی به شما نداریم.»
ترامپ در بخش دیگری از این مصاحبه با این ادعا که ایران به توافق هستهای پایبند نبوده، گفت: به رغم عدم تائید پایبندی ایران به «برجام» مخالفتی با تجارت طرفهای اروپایی با ایران ندارم. رئیسجمهور آمریکا درباره معاملات تجاری شرکتهای آلمانی و فرانسوی در ایران گفت: «وقتی آنها آن چیزها را [از ایران] میخرند، اوضاع کمی دشوارتر میشود.»
گرچه این اظهارات از سوی ترامپ که بیشتر به اعمال فشار به همپیمانان آمریکا شهره دارد کمی بعید به نظر میرسد، اما آنچه از این سخنان استنباط میشود این است که اروپا پیامی را به آمریکا داده که اگر این کشور از توافق هستهای با ایران موسوم به برجام خارج شود بروکسل دنبالهروی واشنگتن نخواهد بود و بقیه مسیر را باید خود این کشور به تنهایی طی کنند. ترامپ در تلاش است اینگونه القا کند که همراه نبودن اروپا با آمریکا در تحریمهای بیشتر موشکی و نظامی تاثیری در عزم این کشور برای ادامه راه ندارد، اما اظهارات وزیر خارجه او یعنی رکس تیلرسون در همین ارتباط موضوع دیگری را به نمایش میگذارد.
رکس تیلرسون، که به عربستان سفر کرده گفت امیدوار است شرکتها و کشورهای اروپایی با آمریکا برای وضع تحریمهای جدید علیه ایران همراه شوند. وی گفت: «کسانی که با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نهادهای آنها همکاری میکنند-اعم از شرکتهای اروپایی یا دیگر شرکتها در سراسر دنیا ـ در واقع با احتمال خطر زیاد این کار را انجام میدهند.»
این اظهارات کاملا نشاندهنده آن است که آمریکا برای ادامه فشار بر ایران در سطوح کلان بینالمللی نیاز به همراهی اروپا دارد، زیرا در غیر این صورت این کشور از درون تحت فشار شرکتهای تجاری غولپیکری قرار خواهد گرفت که در تلاش هستند از ثمرههای اقتصادی برجام نیز استفاده کنند.
آمریکا علاوه بر نیاز به همراهی اروپا برای فشار بر ایران در سطح کلان بینالمللی در سطح منطقهای نیز نیازمند همراهی برخی قدرتهاست. برای همین منظور رکس تیلرسون وزیر خارجه آمریکا به عربستان سفر کرده تا استراتژی را در پیش بگیرد که در گذشته از آن به استراتژی «مهار دوجانبه» یاد میشد.
سیاست مهار دوجانبه چیست؟
سیاست مهار دوجانبه که با الهام از «سیاست نفوذ جورج کنان» ( 1946) در قبال شوروی سابق تدوین شده بود، عنوانی برای سیاست کنترل و سد نفوذ دوجانبه ایران و عراق در دوره کلینتون (2001-1993) است. این سیاست نخستین بار در مارس 1993، توسط مارتین ایندیک، سفیر سابق آمریکا در اسرائیل و از استراتژیستهای معروف محافل صهیونیست در واشنگتن در ارتباط با منطقه خلیج فارس مورد استفاده قرار گرفت. از مهمترین بندهای این استراتژی پنج مرحلهای؛ آرایش قوا در منطقه به نفع آمریکا، مهار ایران و عراق به جای ایجاد تعادل و توازن بین این دو کشور و جلوگیری از برقراری مناسبات عادی تجاری و سیاسی ایران با کشورهای دیگر بود.
مهار دوجانبه این بار با کارویژه قطع «هلال شیعی»
آمریکاییها از زمان سقوط صدام، دیکتاتور سابق عراق از نفوذ ایران در منطقه هراس داشتند و همیشه بر آن بودند تا بتوانند این نفوذ را که این روزها از ایران تا بیروت ادامه دارد، سد کنند و راهاندازی جنگ در سوریه و ویرانی کامل این کشور که استراتژیستهای معروف آمریکایی سادهلوحانه یا عالما یا سهوا آن را آغاز جنگ آبی در منطقه عنوان کردند در همین راستا بود. حال با گذشت شش سال از جنگ در سوریه و خونریزی و خرابیهای بسیار این رویا محقق نشد، اکنون نوبت آن است تا بتوانند با سوق دادن عربستان بهسوی عراق به بخشی از خواستههای خود برسند.
همزمانی سفر تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا به عربستان با سفیر حیدر العبادی، رئیسجمهور عراق به این کشور میتواند کاملا از نظر آمریکاییها و سعودیها پرمعنا باشد. در همین چارچوب تیلرسون در اولین نشست هماهنگی سعودی ـ عراقی در ریاض به میزبانی ملک سلمان و حیدر العبادی، نخستوزیر عراق حضور داشت و پس از آن اعلام کرد نتایج این نشست بر حضور ایران در عراق تاثیر عمیقی خواهد داشت. نکته قابل توجه اینکه همراه شماره یک تیلرسون در سفر به عربستان یک دیپلمات از وزارت خارجه آمریکا نبود بلکه کریستف هنزل، کاردار سفارت آمریکا در ریاض بود که از ابتدای سال جاری میلادی متصدی این پست شد و پیش از آن از سال 2013 تا 2016 مدیر دفتر وزارت خارجه آمریکا در امور اسرائیل و فلسطین بود و حضور او در کنار تیلرسون بیانگر نزدیکتر شدن موضع منطقهای تلآویو و ریاض مبنی بر رویارویی با نفوذ ایران است.
اظهارات تیلرسون در ارتباط با نیروهای حشد الشعبی گرچه با واکنش منفی و پاسخ تند جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران و حیدر العبادی، نخستوزیر عراق مواجه شد، اما ایرانی خواندن حشدالشعبی و اعلام اینکه این شبهنظامیان ایرانی باید به کشور خود برگردند نشان از برنامه آمریکا برای استفاده از مهار دوجانبه در منطقه خلیج فارس و فشار بر ایران از این طریق دارد تا بتواند در صورت همراه نشدن اروپا در این فشارها آن را جبران کند. تیلرسون با اشاره به تنش بین عربستان و قطر می گوید آشکارترین و فوری ترین دستاوردی که ایران از بحران بین کشورهای حوزه خلیج فارس به دستآورده وابستگی قطر به آسمان ایران است. آمریکا میتواند از نزدیکی کنونی عربستان و عراق به عنوان ابزاری برای مقابله با رفتارهایی که وی از آن به « رفتارهای بد» ایران در خاورمیانه یاد میکند، استفاده کند.
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد
بهتاش فریبا در گفتوگو با «جامجم آنلاین»:
رئیس جمعیت هلالاحمر در گفتوگو با «جامجم» تشریح کرد