افزایش شدت و وسعت خشکسالی در مازندران

به گزارش ایرنا ،تحلیل آماری دفتر مطالعات اقلیمی و اقلیم دریا و ساحل اداره کل هواشناسی مازندران نشان می‌دهد که میانگین مجموع مقدار بارش در سال زراعی گذشته (96-95) استان مازندران 548.2 میلی متر بوده که نسبت به مشابه سال ماقبل 30.8 درصد و نسبت به مشابه دوره آماری بلند مدت 20.4درصد کاهش داشته است. سال زراعی از ماه مهر هر سال اغاز و تا مهر سال بعد خاتمه می‌یابد.

همچنین مجموع بارش سال زراعی گذشته مازندران از لحاظ مکانی بین199 میلی متر در ایستگاه کجور تا یکهزارو 228 میلی متر در نوشهر متغییر بوده است.

متوسط بارش شش ماهه اول سال 1396 استان مازندران، حدود 146 میلی متر بوده که نسبت به میانگین دوره آماری بلند مدت حدود 38 درصد و نسبت به مدت مشابه سال گذشته 53 درصد کاهش داشته است. بطور کلی تمامی ایستگاه‌های سینوپتیک استان در بازه زمانی مذکور با کاهش بارش روبه‌رو بوده اند، به نحوی که این کاهش بین 15 درصد در ایستگاه سیاه بیشه تا 60 درصد در ایستگاه گلوگاه در نوسان بوده است.

مقدار بارش استان در تابستان امسال 49.7 میلی متر بوده که نسبت به مشابه سال گذشته حدود 64.4 درصد و نسبت به مشابه دوره آماری بلندمدت 58 درصد کاهش داشته است.

وسیع تر شدن خشکسالی در مازندران

رحیم یوسفی زاده کارشناس ارشد مطالعات اقلیمی و اقلیم دریا و ساحل اداره کل هواشناسی مازندران در گفت و گو با ایرنا گفت که با توجه به وضعیت بارندگی در سال زراعی گذشته شرایط خشکسالی هواشناسی در استان بین نرمال در غرب استان، خشکسالی خفیف تا متوسط در مرکز و خشکسالی متوسط تا شدید در شرق استان متغییر بوده است.

وی اضافه کرد: بر اساس آمار این دفتر شدت و وسعت خشکسالی استان مازندران در نواحی شرقی نسبت به سایر نقاط استان بیشتر بوده است. وی بیان داشت: همچنین خشکسالی با بازه زمانی شش ماهه منتهی به شهریور وسعت بیشتری از استان را با شدت‌های مختلف از نرمال (محدوده کوچکی از استان در غرب و ارتفاعات سیاه بیشه و بلده) تا خفیف، متوسط و شدید در سایر نواحی استان درگیر کرده است.

یوسفی زاده بیان داشت: همچنین خشکسالی در همین زمان در نواحی شرقی استان از شدت و وسعت بیشتری برخوردار بوده است به طوریکه این شرایط برای خشکسالی در بازه زمانی تابستان امسال (سه ماهه) دارای وضعیت فراگیرتر و شدیدتری بوده به نحوی که به استثناء محدوده کوچکی از غرب استان تقریبا تمامی نواحی استان با انواع خشکسالی خفیف، متوسط، شدید و بسیار شدید مواجه شدند.

کارشناس ارشد مطالعات اقلیمی و اقلیم دریا و ساحل اداره کل هواشناسی مازندران گفت: این شرایط در نواحی مرکزی و شرقی استان دارای شدت و وسعت بیشتری بوده است .

قابل ذکر است خشکسالی‌های با مقیاس زمانی کوتاه مدت تر (بازه‌های یک تا 3 ماهه) از تداوم زیادتری برخوردار نبوده و شدیدا تحت تاثیر بارش‌های روزانه است ،در حالی که دوره‌های زمانی بلند مدت تر واکنش بسیار کندتری نسبت به تغییرات بارشی نشان می‌دهند.

از طرفی خشکسالی‌های با بازه‌های زمانی مختلف دارای معنی‌های متفاوتی است به نحوی که خشکسالی با بازه زمانی یک ماهه متعلق به شرایط خشکسالی هواشناسی ،بازه زمانی یک تا 3 ماه شرایط ذخیره رطوبت سطح خاک را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بازه زمانی سه تا 6 ماهه شرایط رطوبتی کشاورزی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و بازه زمانی 6 تا 12 ماهه جریان دبی آب‌های سطحی را متاثر می‌کند و بازه زمانی بالاتر از 24 ماهه منابع آب‌های زیر زمینی را دچار تنش
می‌کند. به گزارش ایرنا ، خشکسالی ، یک رویداد و یا واقعه اقلیمی است که خصوصیات آن بستگی به مدت ، استمرار ، شدت و وسعت منطقه تحت تاثیر و تسلط آن دارد که می‌تواند کوتاه و کمتر زیانبخش یا طویل المدت و کشنده باشد.

کارشناسان ، خشکسالی را به خشکسالی هواشناسی ، کشاورزی، هیدرولوژیکی (ذخیره آبهای سطحی و زیرزمینی)و خشکسالی اقتصادی و اجتماعی تقسیم بندی می‌کنند.

بسیاری معتقدند استان مازندران با تجربه کردن خشکسالی هواشناسی ، وارد خشکسالی کشاورزی شده و بزودی شاهد خشکسالی هیدرولوژیکی خواهد شد.

مازندران از مناطق پربارش ایران است و پراکندگی بارندگی آن در فصول مختلف سال اگر با برنامه ریزی و مدیریت آب همراه شود ، می‌تواند از روند فزاینده تبخیر و خشکسالی جلوگیری کند. بر اساس آمارهای رسمی ، توان بالقوه آب مازندران در حد 6 میلیارد و ‎ 600میلیون مترمکعب است که از این مقدار چهار میلیارد و ‎ 900میلیون مترمکعب آب‌های سطحی و بقیه آب‌های زیرزمینی است.

به طور میانگین سالانه حدود یک میلیارد و ‎ 550میلیون مترمکعب آب در بخش آب‌های سطحی و یک میلیارد و ‎ 350میلیون مترمکعب در بخش آب زیرزمینی بهره برداری می‌شود و بقیه آب سطحی طی سال به صورت هرز به دریا می‌ریزد. تاکنون 2 سد بزرگ شهید رجایی و البرز و هشت سد کوچک با ظرفیت 324 میلیون مترمکعب و 800 قطعه آببندان با ظرفیت 350 میلیون متر مکعب در مازندران ایجاد شد که مهار آب‌های سطحی توسط سد‌ها کمتر از 11 درصد است. با وجود اهمیت آب در فعالیت‌های کشاورزی ، به دلیل عدم مهار و کنترل این منبع و نیز یکپارچه نشدن این اراضی ، بخش مهمی از اراضی کشاورزی مازندران در پاییز و زمستان در وضعیت غرقاب
است.