مخالفت شورای امنیت با همه پرسی اقلیم کردستان

شورای امنیت سازمان ملل با صدور بیانیه‌ای هشدارآمیز، از مقامات اقلیم کردستان عراق خواست مشکلاتشان با دولت مرکزی را با گفت‌وگو حل کنند و از برگزاری همه‌پرسی جدایی که اقدامی مخرب است، پرهیز کنند. شورای امنیت در نشست پنجشنبه‌شب (به وقت نیویورک) هشدار داد برگزاری همه‌پرسی برای جدایی کردستان عراق از این کشور، عملی ثبات‌زدا خواهد بود. در بیانیه‌ای که به‌‌همین منظور تهیه و با رأی مثبت هر 15 عضو دائم و غیردائم تصویب شد، هشدار داده شده که برگزاری همه‌پرسی برای جدایی کردستان عراق، به ثمر رسیدن تلاش‌ها برای بازگشت آوارگان به کاشانه خود و عملیات نظامی علیه داعش را با مشکل مواجه می‌کند.

در حالی که برخی ناظران آگاه گمانه‌زنی می‌کنند برگزاری همه‌پرسی در کردستان عراق به ابتکار رهبران اقلیم به تعویق خواهد افتاد، در عین حال نگرانی از این اتفاق احتمالی در محافل سیاسی جهان موج می‌زند.

این نگرانی را می‌توان در دو سطح منطقه‌ای و بین‌الملل ارزیابی کرد.

سطح منطقه‌ای نگرانی‌ها

یکی از مهم‌ترین پیامدهای این همه‌پرسی تاثیری است که این روند سیاسی بر منطقه خواهد گذاشت، از این‌رو بیشترین نگرانی از این موضوع در سطح منطقه‌ای دیده می‌شود. این سطح خود به دو بخش ملی (داخل عراق) و همسایگان تقسیم می‌شود.

در حالی که پیشتر بارها مقام‌های دولتی در بغداد نسبت به عواقب این اقدام هشدار داده‌اند، این‌بار نهادهای غیررسمی کشور نیز نسبت به این اقدام واکنش نشان می‌دهند. در همین زمینه، رهبر جریان صدر در عراق در پیامی به رهبران کرد با بیان این‌که جدا شدن آنها از عراق به معنای خودکشی است، گفت: مردم کرد میزان خطری که از تمامی جوانب به دلیل همه‌پرسی آنها را فرا گرفته است، درک نمی‌کنند. به گزارش الجزیره، مقتدی صدر با درخواست از کردهای عراق برای مشارکت نکردن در همه‌پرسی، هشدار داد کردها اولین کسانی خواهند بود که از این همه‌پرسی ضرر می‌بینند.

در عین حال او با درخواست از دولت فدرال عراق برای اتخاذ تدابیر لازم جهت پایان دادن به «این اقدام مضحک» گفت: در غیر این صورت شرایط به سمتی پیش می‌رود که عاقبت‌خوشی ندارد. مقتدی صدر تاکید کرد: تمامیت عراق جزو اصول ثابت است و هرکس که علیه آن تلاش کند، «دچار توهم» شده است.

در همین حال صدها نفر از ساکنان استان نینوا دیروز جمعه در مخالفت با برگزاری همه‌پرسی کردستان در این استان و شهرستان‌هایش و دشت نینوا تظاهرات کردند. به گزارش سومریه نیوز، محمد سفیان، یکی از هماهنگ‌کنندگان برگزاری این تظاهرات اعلام کرد: تظاهرکنندگان اقلیم کردستان را به سوءاستفاده از اوضاع کشور جهت به جریان انداختن طرح همه‌پرسی متهم کرده و اعلام کردند مخالف رفتن به پای هر صندوقی هستند که باعث تقسیم عراق می‌شود.

علاوه بر سطح ملی در مخالفت با استقلال کردستان سطح منطقه‌ای مخالفت‌ها نیز بسیار مهم است. در این بین ترکیه یکی از کشورهایی است که بشدت به این همه‌پرسی به دید منفی نگاه و از هم اکنون خود را آماده مقابله با آن می‌کند.

این سخنان در حالی از آنکارا شنیده می‌شود که مقتدی صدر رهبر جریان صدر در عراق ضمن مخالفت با دخالت نظامی همسایگان و درخواست از کشورهای همسایه برای «خویشتنداری و عدم‌تشدید اوضاع»، گفت: عراقی‌ها قادر هستند مشکلاتشان را حل کنند. کسانی که توانسته‌اند تروریسم را به عقب برانند از شبح تقسیم و تجزیه کشور هراسی ندارند.

انعکاس نگرانی در سطح فرامنطقه‌ای

نگرانی از برگزاری همه‌پرسی در اقلیم کردستان عراق به دلیل حساسیت آن از سطح منطقه‌ای و کشورهای همسایه فراتر رفته و به سطح بین‌المللی و جهانی نیز رسیده است.

کاخ سفید در بیانیه‌ای پس از دیدار روسای جمهور آمریکا و ترکیه در نیویورک، از مخالفت آنها با برگزاری همه‌پرسی و تاکیدشان بر لزوم مذاکره بین اربیل و بغداد خبر داد. به گزارش اسپوتنیک، در بیانیه کاخ سفید درباره دیدار دوجانبه روسای جمهور آمریکا و ترکیه آمده است: «دو رهبر مخالفتشان را با همه‌پرسی برنامه‌ریزی شده برای 25 سپتامبر حکومت منطقه‌ای کردستان و عواقب جدی که در صورت انجام آن به‌دنبال خواهد داشت، اعلام کردند». در این بیانیه می‌خوانیم: «آنها (ترامپ و اردوغان) از رهبران کرد خواستند که فرآیند مذاکرات فشرده برای موضوعات و اختلافات برجسته را بپذیرند؛ مذاکراتی که آمریکا و ترکیه برای تائید و حمایت از آن آمادگی دارند.»

احتمال تحریم اقلیم کردستان عراق توسط ترکیه

رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه در گفت‌وگو با رویترز اعلام کرد کشورش موضوع تحریم اقلیم کردستان را به علت اصرار آنها برای برگزاری همه‌پرسی بررسی می‌کند. به گزارش ایرنا، وی در این مصاحبه که شب پنجشنبه انجام شد، گفت: تحریم اربیل در شورای عالی امنیت ملی ترکیه بررسی شده و تصمیمات لازم در این زمینه اتخاذ و اعلام خواهد شد.

وی همچنین از طرح موضوع اعزام نیروی نظامی به خارج از مرز در مجلس ترکیه امروز شنبه خبر داد و افزود: مجلس ترکیه با برگزاری یک نشست فوق العاده درباره این موضع و در خصوص اعزام نیروی نظامی به خارج از کشور تصمیم گیری خواهد کرد و با این تصمیم، روند کنونی سمت و سویی متفاوت خواهد یافت.

اظهارات اردوغان درباره احتمال اعزام نیرو به عراق در حالی است که روزنامه «صاباح» نیز برنامه نشست پارلمان را یادآوری کرد و به نقل از مصطفی الیتاش، معاون حزب حاکم عدالت و توسعه نوشت: این نشست روز شنبه یک روز پس از جلسه شورای امنیت ملی ترکیه برای بحث در مورد واکنش‌های احتمالی آنکارا به همه‌پرسی استقلال و برای بررسی تمدید مأموریت نظامی در عراق برگزار می‌شود.