جنگ نیابتی غول‌ های اقتصادی در سرزمین چشم‌بادامی‌ها

دکتر سعدالله‌ زارعی، تحلیلگر مسائل بین‌المللی تداوم وضعیت بحران کره شمالی را به نفع کشورهای سیاست‌های ایران و روسیه می‌داند و معتقد است این بحران، چالش‌های نظامی و امنیتی برای آمریکا در پی خواهد داشت و ایالات متحده با ادامه این وضعیت دیگر مثل گذشته نمی‌تواند کشورهای دیگر را با گزینه‌های روی میز تهدید کند.

نقش چین در بحران کره را چگونه می‌بینید؟

اگر به روابط چین و کره شمالی نگاه کنیم، می‌بینیم مستحکم‌ترین روابط اقتصادی و سیاسی بین این دو کشور وجود دارد به شکلی که می‌شود گفت بیش از 95 درصد از نیازهای وارداتی کره شمالی با چین تنظیم شده است. گمان می‌کنم بحرانی که به نام بحران کره شمالی و آمریکا مطرح شده بیشتر یک بحران میان چین و آمریکاست. در واقع منازعه کنونی میان کره شمالی و آمریکا را من یک منازعه نیابتی به نیابت از چین تلقی می‌کنم و گمانم این است که چینی‌ها با زیرکی تمام و با دادن اطمینان‌های لازم به کره شمالی این کشور را وادار کردند در حوزه امنیتی سطح چالش به آمریکا را به گونه‌ای بالا ببرد که امکان مداخله آمریکا در محیط پیرامونی چین فراهم نباشد. به همین جهت می‌بینیم کره شمالی با اطمینان قاطع نسبت به پیامدهای مناقشه کنونی اقدام می‌کند و از آن هم ما شاهد خویشتنداری آمریکا هستیم به دلیل این‌که در لایه‌های اعلام نشده آمریکایی‌ها خودشان را در یک چالش بزرگ‌تر امنیتی با کشوری نظیر چین ارزیابی می‌کنند.

با توجه به شرایط موجود به نظر شما چگونه می‌شود سطح تنش میان کره شمالی و آمریکا را کاهش داد و عملکرد سازمان‌های منطقه‌ای در مهار بحران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

چه ضرورتی دارد این بحران کاهش پیدا کند؟ بحران کنونی میان آمریکا و کره شمالی چرا باید کاهش پیدا کند؟ هر چقدر این تنش بالا باشد،‌ قدرت اثرگذاری آمریکایی‌های را کاهش می‌دهد و در پرونده‌های دیگر ایالات متحده را دچار چالش‌ می‌کند.

آیا ادامه این وضعیت یا حتی گسترش آن را به نفع کشورهای منطقه می‌دانید؟

تنش کنونی میان آمریکا و کره شمالی از آنجا ‌که حتما با خویشتنداری آمریکا توام خواهد بود، برای شکسته شدن ابهت آمریکایی‌ها یک وضعیت مثبت به حساب‌ می‌آید و این سبب می‌شود در پرونده‌های دیگر هم آمریکایی‌ها نتوانند خیلی روی بعد نظامی تکیه کرده و از گزینه‌های روی میز در مواجهه با دیگران صحبت کنند. به نظرم این منازعه برای پرونده‌های دیگر هم مفید است.

نقش روسیه را در این شرایط چگونه ارزیابی می‌کنید؟

فکر می‌کنم روسیه نقش آنچنانی نداشته باشد. یعنی در این پرونده کره شمالی، چین و آمریکا بیشتر نقش‌آفرین هستند.

چرا روسیه نمی‌تواند نقش‌آفرین باشد با این‌که این کشور با کره شمالی به لحاظ سیاسی می‌تواند اشتراکاتی داشته باشد؟

این منازعه به نفع روس‌هاست، اما روس‌ها نقشی ایفا نمی‌کنند، بلکه طرف ماجرا چینی‌ها هستند.

آیا روس‌ها با اختیار در این منازعه شرکت نمی‌کنند یا طرف‌های درگیر در این بحران نقشی برای روسیه قائل نیستند؟

خیر، روس‌ها نیازی نمی‌بینند که در منازعه کنونی که سطح منازعه هم به نفع آنهاست بی‌جهت مداخله‌ کنند.

ژاپن در این منازعه چه واکنشی دارد و از چه جایگاهی برخوردار است؟

ژاپن و چین در وضعیتی رقابتی به سر می‌برند. به میزانی که حوزه پیرامونی ژاپن تهدید شود به همین نسبت موقعیت برای چینی‌ها مطلوب‌تر می‌شود. در وضعیت کنونی ژاپنی‌ها به نیابت از آمریکا و هم به صورت مستقل خودشان در عرصه اقتصادی یک رقیب برای چین به حساب می‌آیند. طبیعتا کشیده شدن دامنه منازعات به ژاپن می‌تواند برای چینی‌ها مفید باشد.

نوع نگاه ایران به این چالش در منطقه شرق آسیا را چگونه ارزیابی‌ می‌کنید؟

وضعیت ایران در این چالش چیزی شبیه به وضعیت روس‌هاست. ما طبیعتا نیازی به مداخله نداریم، اما می‌توانیم از پیامدهای چنین منازعه‌ای بهره‌مند شویم زیرا این مساله سبب تضعیف موقعیت نظامی و امنیتی آمریکا می‌شود و این مساله برای ما دارای پیامدهای مثبتی است، اما این‌که باید کاری انجام دهیم طبیعتا نیازی به ورود در این پرونده نداریم.