پاسخ ایران به بسته هسته ای فرصت مناسبی برای نقش آفرینی اروپا ایجاد می کند
معاون بینالملل سازمان انرژی اتمی با تاکید بر اینکه «تهران هیچ طرح جایگزینی در قبال بسته پیشنهادی غرب ارائه نمیدهد» تصریح کرد: پاسخ ایران به بسته هستهای گروه 1+5 بسیار جامع است و فرصت بسیار مناسبی برای نقشآفرینی اروپا محسوب میشود.
محمد سعیدی، معاون بینالملل و برنامه ریزی سازمان انرژی اتمی و عضو گروه مذاکره کننده با اروپا در گفتوگوی مفصل با خبرنگار سیاست خارجی خبرگزاری فارس در پاسخ به سوالی درخصوص پاسخ ایران به بسته پیشنهادی اروپا اظهار کرد: کمیتهها جمعبندی خود را انجام دادند و پیشنویس اولیه را آماده کردند لذا پاسخ ما در 22 اوت یعنی 31 مرداد (امروز) ارائه میشود؛ البته این پاسخ یک پاسخ بسیار جامع بوده و فرصت بسیار مناسبی برای اروپاییها است که از این پاسخ ایران برای تعامل با جمهوری اسلامی ایران و حل و فصل این موضوع از طریق گفت و گو و مذاکره به خوبی استفاده کنند.
وی همچنین ارائه «طرح و پیشنهاد جایگزین برای بسته هستهای» را منتفی دانست.
معاون بینالملل سازمان انرژی اتمی در توضیح بیشتر درباره ارائه پاسخ بسته گروه 1+5 هم گفت: اساس این طرح در اسفندماه توسط کشور انگلیس کار شد و بعدها تلاش شد تا برای این که این طرح مورد توافق بعضی از کشورهای دیگر قرار گیرد، یکسری پارامترها را به آن اضافه کنند؛ از جمله این که مثلا9 پیشنهاد مربوط به همکاری در زمینه ساخت نیروگاه اتمی که در پیشنهاد قبلی نبود، در این پیشنهاد اضافه شد.
وی با بیان این که ابهامات جدی بسیاری در این طرح وجود دارد، خاطرنشان کرد: به این ابهامات در پاسخ ایران پرداخته خواهد شد؛ منتهی از نکات آن این است که نیروگاه وعده داده شده به ایران، با چه شرایطی است و کدام کشوری و با چه تضمینی میخواهد این نیروگاهها را بسازد و آیا این موضوع شبیه قراردادهای قبلی مثل بوشهر و دارخوین نخواهد شد؛ لذا این یکی از اشکالات این پیشنهاد است.
سعیدی افزود: علاوه بر این در پیشنهادی که ارائه شده هیچگاه به ماده 4 معاهده NPT که حقوق مسلم ما در آن تصریح شده، اشاره نشده و فقط ماده 1 و 2 معاهده NPT لحاظ شده است و آیا این به این معنا است که قرار است ماده 4 این معاهده را حذف کنند. حذف ماده 4 این معاهده یعنی مرگ NPT و اگر یکی از این دو ماده هر کدامش حذف شود، شیرازه کل معاهده پاشیده و از بین خواهد رفت.
سعیدی با بیان این که آینده بسیار روشنی را در روند موضوع هستهای پیش بینی میکنم، خاطرنشان کرد: علت آن نیز روشن است؛ چرا که کسب فنآوری هستهای در جمهوری اسلامی ایران خاص یک گروه یا افراد خاص نیست؛بلکه خاص ملت و همه دولتهای ما است؛ بنابراین چون خواستی عمومی است، دولت هم به تبعیت از ملت آن را بیان و از حقوق ملت دفاع میکند و تاریخ نشان داده است که همیشه ملتها پیروز خواهند بود.
وی گفت: همان مواضعی که دولت ما دارد، بیان کننده مواضع و دیدگاههای مردم ماست و این نقطه قوت ماست که توانستیم تا این مرحله فنآوری هستهای را به اینجا برسانیم؛ وگرنه اگر ملت ما در کسب این فنآوری همراه نبود، حتی همین پروژههایی که الان به مرحله بهرهبرداری رسیده نیز به این مرحله نمیرسید و آثاری از این پروژهها باقی نمیماند.
معاون بین الملل سازمان انرژی اتمی با بیان این که جمهوری اسلامی ایران تدابیر ویژه خودش را در هر شرایطی به طور ویژه اتخاذ میکند، گفت: ما برای هر سناریو یک تعریف و شیوه خاصی را طراحی کردیم و ملت عزیز ما مطمئن باشند کسانی که درگیر با این مسئله هستند، همه جوانب را با حفظ حقوق آنها و با تدبیر درست رعایت میکنند که هم ما بتوانیم این فنآوری را حفظ کنیم و هم بتوانیم کشور جمهوری اسلامی ایران و مردم عزیزمان را به آن جایگاه اصلی که شایسته آن هستند، برسانیم.
وی گفت: در این زمینه مطبوعات و رسانههای ما یکی از مهمترین نقشهای خود را ایفا کردند؛ نقشی که مطبوعات و رسانههای ما در بحث فنآوری هستهای ایفاء کردند، بینظیر بوده است.
2هزار و 200 نفر- روز بازرسی از تاسیسات هستهای ایران
سعیدی در ادامه در ارزیابی خود از آخرین تحولات پروژههای هستهای کشورمان اظهار کرد: در حال حاضر آن دسته از پروژههای هستهای کشور که به مرحله بهرهبرداری رسیده در حال تولید محصولات خود میباشند و غنیسازی در سطح تحقیقاتی نیز طبق برنامه و بدون هیچ وقفهای در حال انجام است. وی پیشرفت برنامهها در تاسیسات هستهای کشورمان بهویژه تاسیسات هستهای نطنز را بسیار رضایتبخش توصیف کرد و افزود: ادامه کار این تاسیسات طبق برنامهریزی پیش میرود و عملا9 نسبت به برنامه هیچگونه تاخیری مشاهده نمیشود.
معاون بینالملل سازمان انرژی اتمی با بیان این مطلب که «ما در برنامه هستهای، خود را محدود به هیچ دستگاه و یا سیستم خاصی نمیکنیم»، اظهار داشت: ما بر اساس ماده 4 معاهده NPT مجاز هستیم که روی انواع سیستمهای فنآوری هستهای، تحقیقات انجام دهیم و حتی به مرحله تولید برسانیم؛ بنابراین چون منعی از نظر قانونی نداریم، روی همه زمینههای آن از جمله انواع ماشینهای سانتریفیوژ، کارهای تحقیقاتی و مطالعاتی انجام میدهیم؛ چون در آینده باید بهترین نوع و با کیفیتترین ماشین را استفاده کنیم.
وی گفت: کشورهایی که اکنون دارای غنیسازی هستند، شروع کارشان را از ماشینهای اولیه آغاز کردند و در هر دوره آنها را توسعه دادند؛ به طوری که اکنون از پیشرفتهترین ماشینها برای تولیدات سوخت خود استفاده میکنند.
معاون بینالملل سازمان انرژی اتمی با اشاره به بازدید بازرسان آژانس از تاسیسات هستهای کشورمان تصریح کرد: بازرسان آژانس به طور مستمر این پیشرفتها را مورد بازرسی قرار دادهاند که از جمله آنها بازرسی هفته گذشته بازرسان بود.
سعیدی درباره آمار دقیق بازرسیهای بازرسان آژانس از تاسیسات هستهای ایران نیز خاطرنشان کرد: نزدیک به 2 هزار و 200 نفر روز بازرسی طی سه سال گذشته در کشور انجام شده است.
وی رفتار جمهوری اسلامی ایران با بازرسان آژانس را بر اساس موافقتنامه پادمان بیان کرد و اظهار داشت: در حال حاضر روابط ما در بهترین سطح با بازرسان و آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار دارد و چون ما متعهد به مقررات بین المللی هستیم، لزومی ندارد که برای بازرسی بازرسان محدودیت ایجاد کنیم.
نمیتوانیم نیروی انسانی متخصص ایرانی را معلق کنیم
معاون بینالملل سازمان انرژی اتمی کشورمان در تشریح ادامه پروسه فعالیتهای هستهای کشور اظهار داشت: ملت ایران به عنوان یک خواست عمومی و قطعی خواستار حفظ این دستاورد بزرگ علمی هستند؛ یعنی هم در زمینه ایجاد راکتورهای هستهای برای تامین نیاز کشور به انرژیهای پاک و جایگزین و هم تولید سوخت هستهای به عنوان تضمینی برای ادامه کار نیروگاههای اتمی که در آینده خواهیم ساخت.
وی با بیان این که تنها چند کشور محدود از جمله آمریکا با دستیابی ایران به چنین فناوری مخالف هستند، خاطرنشان کرد: این در حالی است که کشوری که موافقتنامه پادمان را اجرا میکند، اساسا9 نمیتواند از برنامههای صلحآمیز منحرف شود و آن چه که در طول یک سال در بخش هستهای کشور اتفاق افتاد، بسیار چشمگیر بود. در این مدت تولید مواد اولیه UF6 به مرحله صنعتی خود رسید و عملا9 همانند تاسیسات عادی توسط کارشناسان ما مورد بهرهبرداری قرار میگیرد.
وی با تاکید بر این که «مشکلاتی که در گذشته برای راه اندازی ماشینهای سانتریفیوژ در بخش تحقیقات و توسعه داشتیم، تماما9 برطرف شده است»، خاطرنشان کرد: الان و در طول این مدت هیچ نقطه ابهامی برای متخصصان ما در غنی سازی اورانیوم باقی نمانده است. تعلیقی که الان بعضی کشورها از جمهوری اسلامی ایران میخواهند، امروزه دیگر موضوعیت ندارد و شاید اگر این تعلیق را یک سال پیش مطرح میکردند، از نظر فنی موضوعیت داشت؛ چون ایران نتوانسته بود به طور کامل به آن مشکلات فنی فائق آید ولی امروز که به مشکلات فنیاش فائق آمده و هیچ ابهامی در غنی سازی اورانیوم ندارد، این درخواست موضوعیتی ندارد.
معاون بینالملل سازمان انرژی اتمی ادامه داد: نکته مهمتر این است که ما امروزه به لطف خدا توانستیم نیروی انسانی متخصص و ورزیدهای در کشور تربیت کنیم. این نیروهای ورزیده بسیار ارزشمندتر از تاسیسات غنی سازی ماست.
نیرویی که امروز در کشور تربیت شده یک، دو، سه یا چهار نفر نیستند؛ تعداد بیشماری هستند که فکر آنها قابل تعلیق نیست؛ فکر این متخصصان تعلیقبردار نیست و ما دیگر نمیتوانیم نیروی انسانی متخصص ایرانی را معلق کنیم؛ چون نیروی انسانی آن قدر پویا و پرتلاش است که تعلیق برای آنها دیگر موضوعیتی ندارد.
جدول آغاز فعالیت نیروگاه بوشهر بزودی نهایی میشود
سعیدی در بخش دیگر این مصاحبه درخصوص پیشرفت نیروگاه اتمی بوشهر نیز با بیان این که این نیروگاه در حال حاضر نزدیک به 93 درصد پیشرفت فیزیکی دارد، تصریح کرد: تجهیزات اصلی این نیروگاه که شامل نصب توربین، نصب ژنراتورهای بخار و قلب راکتور است، همگی نصب شده و در واقع چند تجهیزات جانبی باقی مانده که آن هم در ماههای آینده نصب خواهد شد.
وی اضافه کرد: مشکلی که ما در طی دو سال گذشته به خصوص با آن مواجه بودیم، مشکلی بود که در پیمانکار روسی- پیمانکاری که سازنده نیروگاه است- به وجود آمده بود. تغییرات مدیریتی و تغییرات ساختاری به وجود آمده در آن شرکت که مدام آن را از حالت خصوصی به دولتی تبدیل میکرد و به همین ترتیب مدیران هم تغییر میکردند که این مسئله باعث شد تاخیر غیرقابل قبولی در راهاندازی نیروگاه بوشهر ایجاد شود.
معاون بینالملل سازمان انرژی اتمی در این زمینه با اشاره به سفر کرینکو به ایران و توافق به عمل آمده مبنی بر تشکیل گروه کاری به منظور تعیین زمان بهرهبرداری نیروگاه که به توافق دو رئیس سازمان یعنی آژانس فدراسیون روسیه و سازمان انرژی اتمی ایران برسد، خاطرنشان کرد: این گروه کاری تشکیل جلسه داد و یک جدول زمانبندی تهیه کرد که این جدول زمانبندی در همین هفته که یک گروه کاری به سرپرستی آقای مهندس جنتیان به روسیه سفر خواهد کرد، مورد توافق مقدماتی قرار خواهد گرفت و آقای مهندس آقازاده در آینده نزدیک به روسیه سفری خواهد داشت و در این سفر جدول زمانبندی را به همراه آقای کرینکو به مرحله نهایی خواهند رساند.
وی گفت: این جدول زمانبندی هم دربرگیرنده زمان انتقال سوخت به نیروگاه بوشهر است و هم زمان قطعی راهاندازی نیروگاه است.
سعیدی تصریح کرد: به اعتقاد طرف ایرانی اگر شرکت روسی اشکالات مدیریتی و اشکلات ساختاری را سریعتر برطرف کند، این نیروگاه زودتر از موعدی که روسها پیشبینی میکنند هم میتواند به بهره برداری برسد. در حال حاضر با همکاری طرف ایرانی کارهای فنی سرعت قابل ملاحظهای به خود گرفته است. معاون بینالملل سازمان انرژی اتمی کشورمان درخصوص طرح انجام غنیسازی در خاک روسیه هم گفت: این طرح در زمانی مطرح شد که میتوانست کارایی چشمگیری داشته باشد و الان با توجه به قطعنامه شورای امنیت، این طرح باید مجددا9 مورد بررسی قرار گیرد که آیا کارایی گذشته را دارد یا خیر.
پروژه بزرگ تولید آب سنگین در آینده بسیار نزدیک به بهرهبرداری میرسد
سعیدی درباره آخرین اقدمات صورت گرفته براساس چشم انداز 20 ساله و برنامه چهارم توسعه در راستای ساخت نیروگاههای جدید نیز اظهار داشت: پروژههایی که از سال 76 برنامهریزی شد و رفته رفته شکل گرفت، به مرحله روشنی رسیده است؛ به طوری که شاهد بهرهبرداری آنها هستیم و در بحث چرخه سوخت سه مرحله را داشتیم که باید این مراحل را انجام میدادیم؛ یکی کشف و استخراج اورانیوم و تولید کیک زرد که بخشی از این کار در بندر عباس در حال انجام است و به مرحله بهرهبرداری رسیده و بخشی از آن در معدن ساغند یزد است که در آینده بسیار نزدیک مورد بهرهبرداری قرار خواهد گرفت.
سعیدی گفت: مرحله دوم تولید ماده UF6 یا تاسیسات UCF اصفهان که به مرحله کامل بهرهبرداری رسیده و مرحله سوم غنی سازی که در بخش تحقیقات و توسعه به پیشرفتهای قابل توجهی رسیدهایم و کشور از موانع این فنآوری عبور کرده و دانش نوینی را اکنون به دست آورده است.
عضو گروه مذاکره کننده هستهای با اروپا تاکید کرد: با تولید سوخت هستهای، در واقع ما به آن آرمانهای خود که از ابتدا طراحی و هدفگذاری کرده بودیم، رسیدیم. همچنین در بخش آب سنگین نیز دو پروژه داشتیم؛ یکی پروژه بزرگ تولید آب سنگین بود که کارهای اجرایی آن از سال 1377 آغاز شد و انشاءالله در آینده بسیار نزدیک به بهرهبرداری کامل خواهد رسید و این پروژه یکی از افتخارات بزرگ برای ملت ایران است که عملا9 به عنوان نهمین کشور دنیا که دارای مجتمع تولید آب سنگین است، شناخته خواهد شد.
سعیدی با اشاره به فوائد این پروژه هم اظهار داشت: آب سنگین دارای فوائد بسیار زیادی است که علاوه بر این که در راکتورهای آب سنگین - چه تحقیقاتی و چه قدرت - به عنوان کندکننده و خنک کننده مورد استفاده قرار میگیرد و در درمان بسیاری از بیماریهای صعبالعلاج مثل سرطان نیز استفادههای چشمگیری دارد.
وی خاطرنشان کرد: در کنار این پروژه عظیم، پروژه راکتور تحقیقاتی آب سنگین است که مراحل ساخت آن به خوبی پیش میرود.
در تمامی انواع ماشینهای سانتریفیوژ تحقیقات خواهیم کرد
سعیدی در مورد ادعای «یوشکا فیشر» وزیر سابق خارجه آلمان درخصوص عدم نیاز ایران به راکتور آب سنگین و کهنهبودن ماشینهای سانتریفیوژ نیز گفت: در مورد راکتور آب سنگین هدف ما کاملا9 روشن است و بر اساس آنچه که به آژانس اعلام کردهایم، پیش میرویم.
کشور ما به دلیل وسعت و جمعیتی که دارد، نیاز به این دارد که رادیوداروها و ایزوتوپهایی را برای مصارف صنعتی، کشاورزی و به خصوص پزشکی تولید کند و سازمان انرژی اتمی ایران نیز تامین کننده مواد اولیه تشخیص بسیاری از بیماریهای صعب العلاج و تامین کننده مواد اولیه تمامی بیمارستانهای کشور در موارد عدیده است که به بیماریهای ویژه اختصاص مییابد. بخش مهمی از این رادیوداروها نیز از راکتور تحقیقاتی 5 مگاواتی تهران تولید میشود و در اختیار بیمارستانها قرار میگیرد.
سعیدی با اشاره به عمر بالای راکتور تحقیقاتی تهران اضافه کرد: راکتور تحقیقاتی تهران به دلیل عمر بسیار بالایی که دارد، نهایتا9 تا 5 سال آینده و شاید هم زودتر باید تعطیل شود و از اینرو در سالهای گذشته بررسی کردیم و دیدیم هیچ کشوری حاضر نیست به ایران راکتور تحقیقاتی جدید بدهد؛ بنابراین ناچار شدیم با طراحی داخلی و استفاده از نیروهای متخصص داخلی این راکتور را طراحی و بسازیم.
وی در پاسخ به این ادعای فیشر خاطرنشان کرد: شاید آقای فیشر از نظر فنی از این مسائل آگاه نیستند؛ اما از نظر فنی راکتور تحقیقاتی 40 مگاواتی دو دانش فنی کلیدی دارد؛ یکی آب سنگین است که هیچ کشوری حاضر نیست آب سنگین خود را در اختیار دیگران قرار دهد؛ مگر این که یک موافقتنامهای با یکدیگر داشته باشند؛ چون آب سنگین خود مادهای ویژه است و دوم این که در راکتورهای تحقیقاتی آب سنگین به اورانیوم غنیشده نیازی نداریم و صرفا9 نیاز به UO2 داریم؛ یعنی یک خط تاسیسات اصفهان میتواند تولید کننده آن ماده باشد؛ بنابراین در راکتورهای آب سبک تحقیقاتی که نیاز به سوخت بالای 20 درصد غنا دارند، در راکتورهای آب سنگین اساسا9 نیازی به سوخت غنیشده نداریم؛ یعنی از اکسید اورانیوم به عنوان سوخت این راکتورها چه راکتور تحقیقاتی و چه راکتور قدرت میتوان استفاده کرد.
عضو گروه مذاکره کننده هستهای با اروپا با اشاره به دانش فنی این نوع راکتورها گفت: این نوع راکتور میتواند راکتوری بومی باشد و بسیار مقرون به صرفهتر و موجهتر است. از سوی دیگر این راکتور تحقیقاتی آب سنگین میتواند پایهای برای این که ما در آینده بتوانیم راکتورهای قدرت آب سنگین بسازیم، باشد.
سعیدی درخصوص ادعاهای دیگر فیشر مبنی بر این که ماشینهای سانتریفیوژ بسیار کهنه هستند ، این را یک اشتباه فنی از دید آقای فیشر دانست.
وی با این توضیح که ما در بخش تحقیقات سانتریفیور خودمان را محدود به ماشینهای نسل اول، دوم یا سوم نمیکنیم، گفت: ما در تمامی انواع ماشینهای سانتریفیوژ که میتواند کارایی و کیفیت بهتری داشته باشد و با دانش بومی ما همخوانی و هارمونی بیشتری داشته باشد، تحقیقات خواهیم کرد.
مناقصه بینالمللی هستهای در زمانی مناسب برگزار میشود
سعیدی همچنین درمورد اعلام زمان مناقصه هستهای نیز بیان داشت: ما اسناد مناقصه مربوط به دو نیروگاه اتمی هزار مگاواتی را آماده کردهایم و در این مناقصه هم که یک مناقصه بینالمللی خواهد بود، شرکتهای توانمند داخلی و شرکتهای خارجی بدون هیچگونه محدودیتی میتوانند شرکت کنند. درباره زمان هم امیدواریم شرایط مهیا شود تا هرچه زودتر زمان آن را اعلام کنیم؛ لذا الان مترصد یک زمان مشخص و مناسبی هستیم که در آینده نه چندان دور این دو مناقصه را در سطح داخلی و بینالمللی اعلام کنیم.
عضو گروه مذاکره کننده هستهای در پاسخ به این سوال که آیا قطعنامه بعدی شورای امنیت را محتمل میدانید، خاطرنشان کرد: قطعنامه بعدی هر زمانی و با هر شکلی که بخواهد صادر شود، قطعا9 تاثیری در اراده ملت و دولت ما برای دنبال کردن برنامه هستهایاش ندارد. آنها ملت ایران را در سختترین شرایط هم آزمودهاند؛ بنابراین ملت ما در هر شرایطی قرار گیرد ، خود را با آن شرایط به خوبی وفق میدهد و ایران عزیز را همچون همیشه سربلند و پیروز خواهد کرد.
