افکار عمومی در انتظار واکنش ایران به نقض برجام

نشست اخیر کمیسیون مشترک برجام در وین نشان داد که طرف‌های اروپایی در مقابل نقض آشکار برجام از طرف آمریکا، سیاست سکوت را پیش گرفته‌اند و عملا امیدی به آنها نیست.

درمیان اعضای 1+5، شاید قاطع‌ترین واکنش در مقابل بدعهدی‌‌های آمریکا را بتوان متعلق به روس‌ها دانست که آلکسی کارپوف، معاون نماینده دائمی روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین از تحریم‌های آمریکا علیه ایران انتقاد کرده و گفته این تحریم‌ها با وجود آن‌که اثر مستقیمی روی اجرای برجام ندارند اما فضای پیرامون اجرای این توافق هسته‌ای را مسموم می‌کنند.

سیدعباس عراقچی، رئیس ستاد پیگیری اجرای برجام هم که در کمیسیون مشترک برجام شرکت کرده بود با بیان این‌که حق خود را برای هر واکنشی در قبال بدعهدی‌ها در برجام محفوظ نگه می‌داریم، گفت: توضیحات طرف آمریکایی از نظر ما قابل قبول نیست و ما گزینه‌های مختلفی را در دسترس داریم که در زمان و به شکل مناسب واکنش نشان می‌دهیم.

البته بر اساس گزارش‌ها به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی ایران تاکنون گرچه در کمیسیون‌های مشترک برجام، موارد خلف وعده آمریکا را مطرح و در مورد آنها رایزنی کرده است اما هنوز از ساز و کار پیش‌بینی شده در برجام برای حل اختلافات استفاده نکرده است.

به گزارش فارس و به نقل از رویترز، منابع خبری در همین زمینه ادعا کرده‌اند ایران از فرصت هشتمین نشست کمیسیون مشترک برجام برای آغاز کردن مکانیسم حل اختلاف بر سر نقض برجام استفاده نکرده است.

در چنین شرایطی به نظر می‌رسد افکار عمومی در کشورمان منتظر واکنشی قابل توجه نسبت به بدعهدی‌های آمریکاست و با توجه به ناکارآمد بودن سازوکارهای بین‌المللی در این زمینه، هیات عالی نظارت بر برجام در جمهوری اسلامی ایران می‌تواند بهترین محل برای صدور چنین واکنشی‌ باشد، چرا که اگر چنین واکنشی انجام نگیرد و کاخ سفید احساس کند ما در موضع انفعال هستیم، قطعا آمریکایی‌ها که ناقض واقعی برجام هستند، دیر یا زود تلاش خواهند کرد تا ایران را به‌عنوان ناقض برجام معرفی کنند.

در همین زمینه منابع خبری گزارش داده‌اند، رئیس‌جمهور آمریکا به گروهی از نزدیکان مورد اعتماد خود در کاخ سفید دستور داده، حالت احتمالی مربوط به اعلام عدم تائید پایبندی ایران را به «برجام» در گزارش سه‌ماه بعدی بررسی کنند.

نقض عهد آمریکایی‌ها بی‌پاسخ نخواهد ماند

با این‌حال عضو هیات نظارت بر اجرای برجام در قبال اقدامات اخیر آمریکا در راستای نقض برجام، عنوان کرد: بی‌تردید نقض عهد آمریکایی‌ها درخصوص برجام بی پاسخ نخواهد ماند.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، علی‌اکبر ولایتی پس از دیدار با فرستاده ویژه دولت چین در امور سوریه و در پاسخ به سوالی درخصوص قانع نشدن ایران درباره نقض عهد برجام از سوی آمریکا در نشست اخیر کمیسیون مشترک برجام و اقدام بازدارنده ایران در این زمینه، افزود: بدون تردید به عنوان یکی از اعضای کمیسیون نظارت بر برجام به این نقض عهد آمریکا معترضیم.

وی تصریح کرد: معتقدم که باید پس از بازگشت آقایان ظریف، عراقچی و تخت‌روانچی به ایران، نتیجه گفت‌وگوهای آنها را بشنویم و ان‌شاءالله تصمیم مشترکی در این خصوص خواهیم گرفت.

ولایتی خاطرنشان کرد: بی‌تردید نقض عهد آمریکایی‌ها درخصوص برجام بی‌پاسخ نخواهد ماند.

وی در پاسخ به سوالی مبنی بر این‌که آیا این نظر هیات نظارت بر اجرای برجام است، تصریح کرد: این موضوع باید در هیات نظارت بر اجرای برجام مورد بحث قرار گیرد، به هر تصمیم جمعی که رسیدیم، همان را اجرا خواهیم کرد.

خط قرمز ایران، خروج آمریکا از برجام است

سیدکمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی نیز در گفت‌وگو با فرانس‌24 گفت: وضع تحریم‌ها علیه افراد و سازمان‌های ایرانی خلاف توافقنامه هسته‌ای تلقی می‌شود. همچنین اعمال فشار بر بانک‌های خارجی برای همکاری نکردن با ایران نشان دیگری از نقض این توافقنامه است. ما همه این کارهای آمریکا را نقض برجام تلقی می‌کنیم.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، خرازی افزود: با وجود اینها آمریکا هنوز مدعی است که به برجام متعهد است، در حالی‌که طور دیگری تصمیم گرفته است؛ ما برای زمانی که آمریکا بخواهد از توافقنامه خارج شود، آماده شده‌ایم و می‌دانیم چگونه پاسخ دهیم.

مجری پرسید درباره این مساله که مقامات آمریکایی از رهبران اروپایی می‌خواهند که با ایرانی‌ها تجارت و معامله نکنند، به نظر شما این کارهای آمریکا باید تا کجا پیش برود تا ایران به کمیسیون ویژه داوری شکایت کند؟

خرازی گفت بله درست است، آمریکا بر اروپایی‌ها فشار می‌آورد که با ایران معامله نکنند. به نظر من این کار آمریکا خلاف متن برجام است زیرا بر اساس بندهای 26 تا 29، همه امضاکنندگان توافقنامه باید حسن‌نیت نشان دهند و به اجرای درست توافقنامه کمک کنند. از این رو کاری که آمریکا انجام می‌دهد خلاف متن توافقنامه است.

خبرنگار گفت شما درباره همه این موارد نقض صحبت کردید. اما خط قرمز ایران چیست؟

خرازی گفت خط قرمز زمانی است که آنها از توافقنامه خارج شوند و مطمئنا در آن زمان شرایط کاملا جدیدی حاکم خواهد شد.

انجام اقدامات متقابل بدون رسانه‌ای شدن

حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل در همین زمینه به جام‌جم گفت: هیات نظارت بر برجام باید اقداماتی را ساماندهی کند که نقض برجام محسوب نشده و در مقابل به پیشبرد برنامه‌های هسته‌ای کشورمان کمک کند.

وی با بیان این‌که برجام بخش‌های قابل تفسیر و برداشت‌های مختلف دارد گفت: علیرغم این‌که از نظر جمهوری اسلامی ایران نقض عهدهای آمریکا استدلال حقوقی دارد و در واقع چنین اتفاقی صورت گرفته است، اما متفاوت بودن تفسیر طرف مقابل مشکلاتی را به وجود آورده است که باید با تدبیر حل شود.

وی تصریح کرد: قطعا هیات عالی نظارت بر برجام نباید به سادگی از نقض عهدهای طرف مقابل بگذرد و قطعا هم نمی‌گذرد، نقض عهدهای آمریکا پایان نیافته و ادامه خواهد داشت و باید متناسب با آن اقداماتی از سوی ایران انجام شود.

بهشتی‌پور در عین حال با اشاره به لزوم حفظ برجام از سوی ایران مگر در صورت خروج طرف مقابل گفت: زیر سوال بردن برجام از سوی ایران اشتباه محض است زیرا براساس این سند اقداماتی را انجام داده‌ایم و باید از طرف مقابل خواستار انجام اقداماتی باشیم. این کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: هیات نظارت بر برجام باید اقداماتی را انجام دهد و از جمله این اقداماتی که می‌توانیم انجام دهیم می‌توان به دستور رئیس‌جمهور در مورد پیشران‌های هسته‌ای یا تحقیق و توسعه در مورد غنی سازی اورانیوم در سطح 40 درصد اشاره کنیم. این گونه اقدامات نقض برجام نخواهد بود، اما به طرف مقابل این پیام را می‌دهد که دست ایران باز است و در عین حال لازم نیست که اینگونه اقدامات رسانه‌ای شود.

برای آمریکا ایجاد هزینه کنیم

دکتر فواد ایزدی، استاد دانشگاه هم گفت: آمریکایی‌ها تا زمانی که احساس کنند نقض عهدهایشان هزینه‌ای برای آنها به دنبال نخواهد داشت بیشتر به این اقدام مبادرت خواهند کرد و شاهد نقض عهدهای بیشتری از سوی آنها خواهیم بود.

عضو هیات علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در گفت‌وگو با جام‌جم با بیان این‌که باید نقض عهدهای آمریکا به‌صراحت از سوی مقامات کشورمان اعلام شود، گفت: برخی اوقات آقای ظریف به‌صراحت نقض عهد آمریکا را اعلام می‌کند، اما برخی از مسئولان همچنان در این موضوع صراحت ندارند. طرف مقابل نیز به این نتیجه می‌رسد که هر چقدر نقض عهد کند باز هم برخی مسئولان در کشورمان به صراحت از نقض برجام صحبت نمی‌کنند و همچنان از اما و اگر در این ارتباط سخن می‌گویند.

وی ادامه داد: علاوه بر اعلام صریح نقض عهد طرف مقابل باید موضوع نقض‌ها را در کمیسیون مشترک برجام به صورت مکتوب و جدی طرح کنیم، این در حالی است که آنجا هم در این ارتباط مشکل داریم.

ایزدی در مورد اقداماتی که باید از سوی هیات عالی نظارت بر برجام در مورد نقض عهدهای آمریکا صورت بگیرد گفت: اغلب اعضای این هیات از برجام حمایت می‌کردند، بنابراین نمی‌توان انتظار اقدام قاطعانه‌ای از سوی آنها در برخورد با نقض عهدهای آمریکا داشته باشیم.

این استاد دانشگاه افزود: باید اعضای این هیات تغییر کند و افرادی انتخاب شوند که بی‌جهت از برجام حمایت نکنند.